ફેસબુક-ઇન્સ્ટા સુરક્ષિત નથી, મેટા પર 3161 કરોડ રૂપિયાનો દંડ:બે મોટા નિર્ણયો: અમેરિકી કોર્ટે માન્યું, Gen Z માટે સોશિયલ મીડિયા વ્યસન સમાન

અમેરિકાની એક કોર્ટે ઐતિહાસિક નિર્ણયમાં મેટાને બાળકોને ઓનલાઈન જોખમોથી બચાવવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ દોષિત ઠેરવ્યું. ન્યૂ મેક્સિકોની જ્યુરીએ માન્યું કે ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અશ્લીલ વીડિયો અને ફોટા, ખોટા કામો માટે લલચાવવા અને માનવ તસ્કરી જેવા જોખમોથી બાળકોને બચાવી શકાયા નથી. આ મામલે જ્યુરીએ મેટા પર 3141 કરોડ રૂપિયાનો મોટો દંડ ફટકાર્યો છે. અન્ય એક મામલામાં કેલિફોર્નિયાની એક જ્યુરીએ મેટા અને ગૂગલને એક યુવતીના ડિપ્રેશન અને એન્ઝાયટી માટે જવાબદાર ઠેરવ્યા. યુવતીનો આરોપ છે કે મેટા સહિત સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ જાણી જોઈને એવી પ્રોડક્ટ્સ બનાવી જે વ્યસનકારક છે. આનાથી તેની માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડી. આ મામલામાં કોર્ટે મેટા અને ગૂગલ પર 28 કરોડ રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો છે. આમાંથી 70% રકમ એટલે કે લગભગ 20 કરોડ રૂપિયા મેટાને ચૂકવવાના છે. કોર્ટ બંને કંપનીઓ વિરુદ્ધ વધારાનો દંડ પણ લગાવશે. શા માટે આ જીત ઐતિહાસિક છે? શા માટે આ કેસ પર સૌની નજર છે - આ બંને કેસ તે શરૂઆતી કેસોમાં સામેલ છે, જેમાં એ તપાસવામાં આવ્યું કે શું સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને તેમના પ્લેટફોર્મ પર પોસ્ટ થતી સામગ્રી માટે જવાબદાર ઠેરવી શકાય છે. શા માટે આ જીત મહત્વપૂર્ણ છે - ન્યૂ મેક્સિકોના એટર્ની જનરલ રાઉલ ટોરેઝે તેને મોટી ટેક કંપની સામે બાળકો-યુવાનોને નુકસાન પહોંચાડવાના મામલે કોઈ રાજ્યની ટ્રાયલમાં પ્રથમ જીત ગણાવી. તેમણે કહ્યું, મેટાએ બાળકોની સુરક્ષા કરતાં નફાને પ્રાધાન્ય આપ્યું. શું મેટાને જોખમોની જાણકારી નહોતી: કંપનીના અધિકારીઓને ખબર હતી કે તેમના ઉત્પાદનો નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે, છતાં ચેતવણીઓને અવગણી અને જનતાથી સત્ય છુપાવ્યું. હજારો કેસ માટે દાખલો: આ મામલો કેલિફોર્નિયાની એક અદાલતમાં એકસાથે જોડવામાં આવેલા હજારો વ્યક્તિગત મુકદ્દમાઓમાં સામેલ છે. આ ઉપરાંત, ફેડરલ કોર્ટમાં 2,000 થી વધુ મુકદ્દમા હજુ પણ પેન્ડિંગ છે, જે અલગ-અલગ વ્યક્તિઓ અને શાળાઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. શું થશે અસર: આ નિર્ણયો એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે વિશ્વભરમાં બાળકો અને કિશોરોમાં ફોનના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવા અથવા પ્રતિબંધિત કરવા માટે કાયદા બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ નિર્ણયની અસર દૂરગામી હશે. મેટા તરફથી જવાબ મેટાએ કહ્યું છે કે તે આ નિર્ણય સામે અપીલ કરશે. કંપનીએ પસંદગીના દસ્તાવેજો ઉઠાવીને સનસનાટીભર્યા અને બિનજરૂરી દલીલો રજૂ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. ભારત- બાળકો વિરુદ્ધ સાયબર અપરાધ 2 વર્ષમાં 38% વધ્યા કેન્દ્રીય ગૃહ રાજ્ય મંત્રી બંડી સંજય કુમારે મંગળવારે લોકસભામાં જણાવ્યું કે સમગ્ર દેશમાં 2021 થી 2023 ની વચ્ચે બાળકો વિરુદ્ધ સાયબર અપરાધના કેસોમાં લગભગ 38% નો મોટો વધારો નોંધાયો છે. કેરળ અને કર્ણાટક ટોચ પર દેશમાં બાળકો વિરુદ્ધ સાયબર ક્રાઈમના સૌથી વધુ કેસોમાં કેરળ ટોચ પર છે, જ્યાં 2023 માં 443 કેસ નોંધાયા અને અપરાધ દર પ્રતિ લાખ 4.7 રહ્યો. આ પછી કર્ણાટકનો નંબર આવે છે. રાજસ્થાન - બાળકો વિરુદ્ધ સાયબર અપરાધ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. અહીં 2021માં માત્ર 33થી વધીને 2023માં 306 થઈ ગયા, એટલે કે 827%નો ચિંતાજનક ઉછાળો. કેરળમાં કેસ 163થી 443 (172%) અને ઉત્તરાખંડમાં 23થી 64 (178%) થઈ ગયા. કર્ણાટકમાં 164થી 363 (121%) અને છત્તીસગઢમાં 88થી 193 (119%)માં પણ બમણાથી વધુ વૃદ્ધિ નોંધાઈ. અહીં ઘટ્યું -: યુપીમાં કેસમાં 66%નો ઘટાડો થયો છે. જોકે, નિષ્ણાતોના મતે આ ઓછી રિપોર્ટિંગનો સંકેત હોઈ શકે છે.