પ્રજ્ઞાનંદા નોર્વે ચેસ ટાઇટલ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય બન્યો:ફાઇનલમાં જર્મનીના વિન્સેન્ટને હરાવ્યો; ટુર્નામેન્ટમાં વર્લ્ડ નંબર-1 કાર્લસનને બે વાર હરાવ્યો હતો

ભારતના યુવા ગ્રાન્ડમાસ્ટર આર. પ્રજ્ઞાનંદાએ ઇતિહાસ રચતા નોર્વે ચેસ 2026નું ટાઇટલ જીતી લીધું છે. 20 વર્ષીય પ્રજ્ઞાનંદા આ ટુર્નામેન્ટ જીતનાર પ્રથમ ભારતીય ખેલાડી બન્યો છે. ફાઇનલ રાઉન્ડમાં તેણે જર્મનીના વિન્સેન્ટ કીમરને હરાવીને આ સિદ્ધિ હાંસલ કરી. ટુર્નામેન્ટના છેલ્લા દિવસે પ્રજ્ઞાનંદા 15 પોઇન્ટ્સ સાથે ત્રીજા સ્થાને હતો. તેણે ક્લાસિકલ મુકાબલો જીતીને 3 પોઇન્ટ્સ મેળવ્યા અને કુલ 18 પોઇન્ટ્સ સાથે ખિતાબ પોતાના નામે કરી લીધો. છેલ્લા રાઉન્ડમાં બાજી પલટાઈ, વેસ્લી ટાઈબ્રેકર જીતવા છતાં હાર્યા ટુર્નામેન્ટના છેલ્લા રાઉન્ડમાં અમેરિકન ગ્રાન્ડમાસ્ટર વેસ્લી સો 15.5 પોઇન્ટ્સ્સ સાથે ટોચ પર હતો. પરંતુ તેની મેચ ડ્રો રહી અને નિર્ણય આર્માગેડન ટાઈબ્રેકરમાં ગયો. આનાથી પ્રજ્ઞાનંદા માટે ખિતાબ જીતવાનો રસ્તો ખુલી ગયો. વેસ્લી સોએ ટાઈબ્રેકર તો જીતી લીધું, પરંતુ તેને ફક્ત 1.5 પોઇન્ટ્સ્સ મળ્યા. આમ તેના કુલ 17 પોઇન્ટ્સ્સ થયા, જે પ્રજ્ઞાનંદા કરતાં એક ઓછા હતા. ફ્રાન્સના અલીરજા ફિરોઝા 15.5 પોઇન્ટ્સ્સ સાથે ત્રીજા સ્થાને રહ્યો. છેલ્લા રાઉન્ડમાં મેગ્નસ કાર્લસને ગુકેશને હરાવ્યો, પરંતુ તે પણ ટાઇટલ જીતી શક્યા નહીં. કાર્લસન 13 પોઇન્ટ્સ્સ સાથે પાંચમા સ્થાને રહ્યો. પ્રજ્ઞાનંદાે વર્લ્ડ નંબર-1 કાર્લસનને બે વાર હરાવ્યો આ ટુર્નામેન્ટના શરૂઆતના રાઉન્ડમાં પ્રજ્ઞાનંદાનું પ્રદર્શન સામાન્ય રહ્યું, પરંતુ પછીની મેચમાં તેણે શાનદાર કમબેક કર્યું. તેની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાંની એક વર્લ્ડ નંબર-1 અને સાત વખતના નોર્વે ચેસ ચેમ્પિયન મેગ્નસ કાર્લસનને બે વાર ક્લાસિકલ મુકાબલામાં હરાવવાની રહી. પ્રજ્ઞાનંદા ભારતનો બીજો એવા ખેલાડી બન્યો, જેણે એક જ ટુર્નામેન્ટમાં મેગ્નસ કાર્લસનને બે વાર હરાવ્યો. આ પહેલા 2007માં વિશ્વનાથન આનંદે લિનારેસ ઇન્ટરનેશનલ ટુર્નામેન્ટમાં કાર્લસનને સતત બે મુકાબલામાં હરાવ્યા હતા. આનંદ અને ગુકેશ પણ નોર્વે ચેસનું ટાઇટલ જીતી શક્યા ન હતા પ્રજ્ઞાનંદાએ તે કરી બતાવ્યું જે ભારતીય ચેસના દિગ્ગજ વિશ્વનાથન આનંદ પણ કરી શક્યા ન હતા. વર્તમાન વિશ્વ ચેમ્પિયન ડી. ગુકેશ પણ અત્યાર સુધી આ ટુર્નામેન્ટ જીતી શક્યો નથી. 2013માં શરૂ થયેલી આ ટુર્નામેન્ટમાં પહેલીવાર કોઈ ભારતીયે ટાઇટલ જીત્યું છે. પ્રજ્ઞાનંદા બીજીવાર નોર્વે ચેસમાં રમી રહ્યો હતો. ગુકેશ 8 પોઇન્ટ્સ સાથે છઠ્ઠા (છેલ્લા) સ્થાને રહ્યો. મહિલાઓમાં કઝાકિસ્તાનની બિબિસારા આસાઉબાયેવા વિજેતા રહી તે જ સમયે, મહિલાઓમાં કઝાકિસ્તાનની બિબિસારા આસાઉબાયેવા 16.5 પોઇન્ટ્સ સાથે વિજેતા રહી. જ્યારે ચીનની ઝુ ઝિનેર બીજા અને યુક્રેનની અન્નામુઝીચુક 15 પોઇન્ટ્સ સાથે ત્રીજા સ્થાને રહી. જ્યારે ભારતની દિવ્યા દેશમુખ પાંચમા અને કોનેરુ હમ્પી છઠ્ઠા સ્થાને રહી. શું છે નોર્વે ચેસનો આર્માગેડન ફોર્મેટ? નોર્વે ચેસ ટુર્નામેન્ટ દર વર્ષે યોજાતી દુનિયાની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને રોમાંચક ચેસ ટુર્નામેન્ટ્સમાંની એક છે. આ વર્ષે આ ટુર્નામેન્ટ 25 મે થી 5 જૂન 2026 સુધી પ્રથમ વખત નોર્વેની રાજધાની, ઓસ્લોમાં આયોજિત કરવામાં આવી હતી. આમાં ઓપન અને મહિલા કેટેગરી, બંનેમાં ફક્ત 6-6 ખેલાડીઓએ ભાગ લીધો હતો, જેઓ એકબીજા સામે બે-બે વાર ટકરાયા. જો બે ખેલાડીઓ વચ્ચે ક્લાસિકલ મેચ ડ્રો થાય તો નિર્ણય સડન-ડેથ (આર્માગેડન) ગેમથી કરવામાં આવે છે. આમાં સફેદ મોહરાવાળા ખેલાડીને વધુ સમય મળે છે, પરંતુ તેને કોઈપણ ભોગે જીતવું પડે છે. મુકાબલો ડ્રો થવા પર કાળા મોહરાવાળા ખેલાડીને વિજેતા માનીને વધારાનો પોઇન્ટ્સ આપવામાં આવે છે. આનાથી દરેક રાઉન્ડમાં પરિણામ આવવું નિશ્ચિત હોય છે. ચેસમાં ક્લાસિકલ ફોર્મેટ શું છે? રેપિડ, બ્લિટ્ઝ અને ક્લાસિકલ આ ચેસના ફોર્મેટ છે. ક્લાસિકલ ગેમ એટલે ખેલાડીએ 90 મિનિટની અંદર શરૂઆતની 40 ચાલ ચાલવાની હોય છે. એક ગેમ જીતવા પર એક પોઇન્ટ્સ મળે છે, જ્યારે ડ્રોની સ્થિતિમાં દરેક ખેલાડીને અડધો પોઇન્ટ્સ આપવામાં આવે છે. 2 ક્લાસિકલ ગેમ પછી વધુ પોઇન્ટ્સ ધરાવતા પ્લેયરને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવે છે. 2 ક્લાસિકલ ગેમ પછી પણ સરખા પોઇન્ટ્સ હોવા પર વિજેતાનો નિર્ણય રેપિડ રાઉન્ડથી થાય છે. રેપિડ રાઉન્ડમાં 15-15 મિનિટની ચાર ગેમ હોય છે. એમાં પણ દરેક ગેમ જીતવા પર એક પોઇન્ટ્સ અને બરાબરીની સ્થિતિમાં અડધો પોઇન્ટ્સ આપવામાં આવે છે. રેપિડ રાઉન્ડથી પણ જો ચેમ્પિયનનો નિર્ણય ન થાય, તો બ્લિટ્ઝ ચેસ રમાય છે. બ્લિટ્ઝ ફોર્મેટમાં 3-3 મિનિટની ગેમ હોય છે. જે ખેલાડી એમાં જીત મેળવી લે છે તેને ચેમ્પિયન જાહેર કરવામાં આવે છે. રેપિડ ફોર્મેટમાં દરેક ખેલાડીએ 10 થી 60 મિનિટની અંદર અને બ્લિટ્ઝમાં દરેક ખેલાડીએ 10 મિનિટ કે તેથી ઓછા નિશ્ચિત સમયમાં બધી ચાલ પૂરી કરવી જોઈએ.