દેશના 166 જળાશયોમાં માત્ર 24.75% પાણી:એક મહિનામાં 21.411 બિલિયન ક્યુબિક મીટર પાણી ઘટ્યું, 15 ડેમમાં સ્ટોક સામાન્ય કરતાં અડધો

ઉનાળાની ચરમસીમાએ પહોંચતા જ દેશના તળાવોમાં સંકટ ઘેરું બનવા લાગ્યું છે. કેન્દ્રીય જળ આયોગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજા આંકડા અનુસાર મે મહિનાની શરૂઆતથી લઈને અંત સુધી દેશના મુખ્ય જળાશયોમાંથી પાણીનું સ્તર ખૂબ ઝડપથી નીચે ગયું છે. દેશના 166 મુખ્ય જળાશયોમાં મે મહિનાના છેલ્લા સપ્તાહ સુધીમાં કુલ જીવંત સંગ્રહ ઘટીને 45.419 બિલિયન ક્યુબિક મીટર રહી ગયો છે, જે તેમની કુલ ક્ષમતાના માત્ર 24.75% છે. મે મહિનાના શરૂઆતના સપ્તાહમાં આ જળાશયોમાં 66.830 બિલિયન ક્યુબિક મીટર પાણી હતું, જે કુલ ક્ષમતાના 36.41% હતું. આનો સીધો અર્થ એ છે કે આ એક મહિનાની અંદર જ ગરમી અને ભારે વપરાશના કારણે દેશના મુખ્ય જળ સ્ત્રોતોમાંથી લગભગ 21.411 બિલિયન ક્યુબિક મીટર પાણી ઓછું થઈ ગયું છે. એક દિવસ પહેલા જ હવામાન વિભાગે અલ નીનોના કારણે દુષ્કાળની આશંકા વ્યક્ત કરી છે. આવા સમયે આ એક નવી ચિંતા છે કારણ કે 15 બંધોમાં સ્ટોક સામાન્ય કરતાં અડધો રહી ગયો છે. રાહતની વાત એ છે કે આ વર્તમાન સ્ટોક ગયા વર્ષના આ જ સમયગાળા અને છેલ્લા દસ વર્ષની સરેરાશ કરતાં થોડો સારો રહ્યો છે, પરંતુ ઝડપથી ખાલી થઈ રહેલા બંધો આવનારા અઠવાડિયા માટે મોટો પડકાર ઊભો કરી રહ્યા છે. ગંભીર સંકટવાળા બંધોની સંખ્યા 11 થી વધીને 15 મે મહિનામાં પારો વધવાની સાથે જ જળાશયોમાંથી પાણીનો ગ્રાફ ઝડપથી નીચે ગયો છે. મહિનાની શરૂઆતમાં જળ સંગ્રહની સ્થિતિ ઘણી નિયંત્રણમાં દેખાઈ રહી હતી અને દેશના 112 બંધોમાં પાણીનું સ્તર સામાન્ય કરતાં વધુ હતું. પરંતુ ભીષણ ગરમીના કારણે મહિનાના અંત સુધીમાં અત્યંત ખાલી થઈ ગયેલા અને ગંભીર સંકટવાળા બંધોની સંખ્યા 11 થી વધીને 15 સુધી પહોંચી ગઈ છે. દક્ષિણ ભારતમાં ન્યૂનતમ સ્તરે જળ પાણીની અછતનું સૌથી ભયાવહ ચિત્ર દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં જોવા મળી રહ્યું છે, જ્યાં જળ સ્તર ન્યૂનતમ સ્તરે છે. મે મહિનાની શરૂઆતમાં તેમાં કુલ ક્ષમતાના 26.83% પાણી બચ્યું હતું, જે મે મહિનાના છેલ્લા સપ્તાહના અહેવાલમાં ઘટીને માત્ર 17.55% રહી ગયું છે. કર્ણાટક અને આંધ્ર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં અછત વધી ગઈ છે. ઘણા જળાશયો સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ગયા છે દેશના કેટલાક ભાગોમાં પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ છે કે ત્યાંના મોટા બંધો સંપૂર્ણપણે મેદાનમાં ફેરવાઈ ગયા છે. મહારાષ્ટ્રનો ભીમા ઉજ્જૈની બંધ અને બિહારનો ચંદન બંધ જેવા જળાશયો મે મહિનાની શરૂઆતથી લઈને મહિનાના અંત સુધી સતત સંપૂર્ણપણે સુકાઈ ગયા હતા અને ત્યાં પાણીનું સ્તર શૂન્ય ટકા નોંધાયું હતું. 6 જળ વિદ્યુત પ્રોજેક્ટ પર અસર પાણીના આ ભારે ઘટાડાની સીધી અસર દેશના વીજ ઉત્પાદન પર પણ પડી શકે છે. દેશની 20 જળ વિદ્યુત પરિયોજનાઓ સાથે સંકળાયેલા જળાશયોમાંથી મે મહિનાની શરૂઆતમાં જ્યાં 8 પરિયોજનાઓમાં પાણીનો સ્ટોક સામાન્ય કરતાં ઓછો હતો, ત્યાં હવે 6 મોટા જળાશયોની સ્થિતિ નાજુક છે.