12 રાજ્યો-કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR, 6.08 કરોડ લોકોના નામ કપાયા:યુપીમાં સૌથી વધુ 2.04 કરોડ, બંગાળમાં 91 લાખ મતદારો ફાઇનલ લિસ્ટમાંથી બહાર

ચૂંટણી પંચના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)ના બીજા તબક્કા હેઠળ શુક્રવારે ઉત્તર પ્રદેશમાં ફાઈનલ વોટર લિસ્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું. આ પૂર્ણ થયા બાદ 9 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મતદાર યાદીમાં કુલ 6.08 કરોડ નામ કપાઈ ગયા છે. ગયા વર્ષે 27 ઓક્ટોબરે SIR પ્રક્રિયા શરૂ થતા પહેલા 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કુલ મતદારોની સંખ્યા આશરે 51 કરોડ હતી. અંતિમ યાદી જાહેર થયા બાદ આ સંખ્યા 44.92 કરોડ રહી ગઈ છે. SIRના બીજા તબક્કામાં ઉત્તરપ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, રાજસ્થાન, છત્તીસગઢ, કેરળ, ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, ગોવા સહિત પુડુચેરી, અંદમાન-નિકોબાર, લક્ષદ્વીપની અંતિમ મતદાર યાદી પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે. ઉત્તરપ્રદેશમાં શુક્રવારે જાહેર થયેલી SIRની અંતિમ યાદીમાં મતદારોની સંખ્યા 13% ઘટીને 13.39 કરોડ થઈ ગઈ છે. એટલે કે યાદીમાંથી 2.04 કરોડ લોકોના નામ કાપવામાં આવ્યા છે. જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળમાં લગભગ 91 લાખ મતદારોના નામ અંતિમ યાદીમાંથી બહાર થયા છે. અત્યાર સુધીમાં 60 કરોડ મતદારો કવર, 39 કરોડ બાકી ચૂંટણી પંચે 24 જૂન 2025ના રોજ સમગ્ર દેશમાં SIR કરાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. અત્યાર સુધીમાં 10 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો કવર થઈ ચૂક્યા છે. SIRના પ્રથમ તબક્કામાં બિહાર, બીજા તબક્કામાં 9 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR કરાવવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે આસામમાં SIRને બદલે 10 ફેબ્રુઆરીએ સ્પેશિયલ રિવિઝન પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ આખી પ્રક્રિયા દરમિયાન ઘણા રાજ્યોમાં શેડ્યૂલમાં વારંવાર ફેરફારો થયા. તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજકીય પક્ષોએ આ પ્રક્રિયાને પડકારતા સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો છે. દેશના લગભગ 99 કરોડ મતદારોમાંથી 60 કરોડને આ અભિયાનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. હવે બાકીના 39 કરોડ મતદારોને SIRના ત્રીજા તબક્કામાં 17 રાજ્યો અને 5 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આવરી લેવામાં આવશે. આ 22 રાજ્યો-કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR પ્રક્રિયા આ મહિને પાંચ વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પછી શરૂ કરવામાં આવશે. ચૂંટણીવાળું રાજ્ય બંગાળમાં SIR પછી 90.83 લાખ નામ હટાવવામાં આવ્યા પશ્ચિમ બંગાળમાં SIR દરમિયાન લગભગ 91 લાખ નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યા છે. ચૂંટણી પંચ અનુસાર, આ કાર્યવાહી નવેમ્બરથી ચાલી રહેલી પ્રક્રિયા હેઠળ કરવામાં આવી છે, પંચના 28 ફેબ્રુઆરી સુધીના આંકડા મુજબ, SIR શરૂ થયા પછી 63.66 લાખ નામ હટાવવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી મતદારોની સંખ્યા લગભગ 7.66 કરોડથી ઘટીને 7.04 કરોડ થઈ ગઈ હતી. બાદમાં તપાસ અને પ્રક્રિયા પૂરી થતાં કુલ હટાવવામાં આવેલા નામોની સંખ્યા વધીને લગભગ 90.83 લાખ થઈ ગઈ છે. SIR ની પ્રક્રિયાને 6 પ્રશ્ન-જવાબમાં જાણો 1. SIR શું છે? આ ચૂંટણી પંચની એક પ્રક્રિયા છે. જેમાં ઘરે-ઘરે જઈને લોકો પાસેથી ફોર્મ ભરાવીને મતદાર યાદી અપડેટ કરવામાં આવે છે. 18 વર્ષથી વધુ ઉંમરના નવા મતદારોને ઉમેરવામાં આવે છે. એવા લોકો કે જેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું છે અથવા જેઓ બીજી જગ્યાએ સ્થળાંતર કરી ગયા છે, તેમના નામ દૂર કરવામાં આવે છે. નામ, સરનામામાં થયેલી ભૂલોને પણ સુધારવામાં આવે છે. 2. પહેલા કયા રાજ્યમાં થયું? પહેલા તબક્કામાં બિહારમાં થયું. અંતિમ યાદીમાં 7.42 કરોડ મતદારો છે. બીજા તબક્કા હેઠળ ઉત્તર પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, ગોવા, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન, અંદમાન અને નિકોબાર દ્વીપ સમૂહ અને લક્ષદ્વીપમાં SIRની જાહેરાત થઈ. 3. કોણ કરે છે? બ્લોક લેવલ ઓફિસર (BLO) અને બૂથ લેવલ એજન્ટ (BLA) ઘરે-ઘરે જઈને મતદારોનું વેરિફિકેશન કરે છે. 4. SIRમાં મતદારે શું કરવું પડશે? SIR દરમિયાન BLO/BLA મતદારને ફોર્મ આપશે. મતદારે તેમને માહિતી મેચ કરાવવાની છે. જો બે જગ્યાએ મતદાર યાદીમાં નામ હોય તો તેને એક જગ્યાએથી હટાવવું પડશે. જો નામ મતદાર યાદીમાં ન હોય તો ઉમેરવા માટે ફોર્મ ભરવું પડશે અને સંબંધિત દસ્તાવેજો આપવા પડશે. 5. SIR માટે કયા દસ્તાવેજો માન્ય છે? પેન્શનર ઓળખ પત્ર કોઈ સરકારી વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલ ઓળખ પત્ર જન્મ પ્રમાણપત્ર પાસપોર્ટ 10મા ધોરણની માર્કશીટ સ્થાયી નિવાસ પ્રમાણપત્ર વન અધિકાર પ્રમાણપત્ર જાતિ પ્રમાણપત્ર રાષ્ટ્રીય રજિસ્ટર (NRC) માં નામ પરિવાર રજિસ્ટરમાં નામ જમીન અથવા મકાન ફાળવણી પત્ર આધાર કાર્ડ 6. SIR નો હેતુ શું છે? 1951 થી 2004 સુધીનું SIR થઈ ગયું છે, પરંતુ છેલ્લા 21 વર્ષથી બાકી છે. આ લાંબા ગાળામાં મતદાર યાદીમાં ઘણા ફેરફારો જરૂરી છે. જેમ કે લોકોનું સ્થળાંતર, બે જગ્યાએ મતદાર યાદીમાં નામ હોવું. મૃત્યુ પછી પણ નામ રહેવું. વિદેશી નાગરિકોના નામ યાદીમાં આવી જાય તો તેને દૂર કરવા. કોઈ પણ યોગ્ય મતદાર યાદીમાંથી છૂટી ન જાય અને કોઈ પણ અયોગ્ય મતદાર યાદીમાં સામેલ ન થાય.