યુપીમાં શું સમય પહેલા થશે વિધાનસભા ચૂંટણી:વસ્તી ગણતરીમાં 5 લાખ સ્ટાફની ડ્યુટી મોટું કારણ; ભાજપ કે સપા, કોને મળશે ફાયદો

8 જૂન, નવી દિલ્હી- INDIA બ્લોકની દિલ્હીમાં બેઠક થઈ. 25 રાજકીય પક્ષો તેમાં સામેલ થયા. યુપીમાંથી સપા પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ સામેલ થયા. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કહ્યું- SIR અને ચૂંટણીની નિષ્પક્ષતાને લઈને CJIને પત્ર લખશે. 5 જૂન, નવી દિલ્હી- રાહુલ ગાંધી સાથે યુપીના મુખ્ય દલિત અને અતિ પછાત વર્ગના નેતાઓની બેઠક થઈ. વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં આ સપાના 'PDA' ફોર્મ્યુલાને વધુ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ હતો. 4 જૂન, લખનઉ- ભાજપના સંગઠન મહામંત્રી ધર્મપાલ સિંહે કહ્યું- યુપી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પશ્ચિમ બંગાળ ચૂંટણી મોડેલ અપનાવશે. 1.76 લાખ બૂથ પાલકોની ઝડપથી નિમણૂક કરી લો. અહીં ભાજપના 98 સંગઠનાત્મક જિલ્લાઓના અધ્યક્ષો હાજર હતા. આ 3 સંકેતો એ વાતને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે કે ક્યાંક યુપીમાં વિધાનસભા ચૂંટણી નિર્ધારિત સમય પહેલા તો નથી થવાની. આ અંગે ચૂંટણી પંચના અધિકારીઓ કહે છે- મતદાર યાદીનો SIR કાર્યક્રમ જાહેર થવાનો છે. સામાન્ય રીતે અંતિમ મતદાર યાદી જાન્યુઆરીના મધ્યમાં આવે છે. જો પંચે સમય પહેલા ચૂંટણીનો નિર્ણય લીધો, તો આ વખતે અંતિમ મતદાર યાદી નવેમ્બર સુધીમાં પ્રકાશિત કરી દેવામાં આવશે. સપા અને બસપા નેતાઓનું કહેવું છે કે ભાજપ મંદીની અસરને પહેલાથી જ પારખી ગઈ છે. તેથી વહેલી ચૂંટણી કરાવવા માંગે છે. જ્યારે, લખનઉની બ્યુરોક્રેસી સાથે સંકળાયેલા સૂત્રો રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરીમાં લાગેલા કર્મચારીઓને તેનું મોટું કારણ જણાવી રહ્યા છે. ચૂંટણી નિર્ધારિત સમય પહેલા કરાવવાના 3 મોટા કારણો 1- એક જ સ્ટાફ, બે મોટી ડ્યુટીઓ દેશમાં વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો ચાલી રહ્યો છે, જે 30 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે. તેનો બીજો તબક્કો 9 થી 28 ફેબ્રુઆરી 2027 ની વચ્ચે થવાનો છે. તેમાં લોકોની સામાજિક-આર્થિક અને જાતિગત માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે. યુપીમાં આ માટે 5.25 લાખ શિક્ષકો અને 600થી વધુ SDM/DMની ડ્યુટી લગાવવામાં આવી છે. યુપીમાં બૂથોની સંખ્યા વધીને 1.77 લાખ થઈ ગઈ છે. આ માટે ચૂંટણી ફરજમાં 7 લાખથી વધુ કર્મચારીઓની જરૂર છે. ચૂંટણી સંબંધિત અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જે સ્ટાફ વસ્તી ગણતરી કરી રહ્યો છે, તે જ ચૂંટણી પણ કરાવે છે. જો બંને કામ એકસાથે થશે, તો સચિવાલયથી લઈને ગ્રામ પંચાયતો સુધીની આખી સિસ્ટમ ઠપ્પ થઈ જશે. 2- બોર્ડ પરીક્ષાઓનો ટકરાવ ફેબ્રુઆરી-માર્ચ મહિનામાં જ યુપી, CBSE અને ICSEની બોર્ડ પરીક્ષાઓ પણ હોય છે. લાખો શિક્ષકો પરીક્ષા કરાવવામાં અને કોપીઓ તપાસવામાં વ્યસ્ત રહે છે. 2022માં વિધાનસભા ચૂંટણી પછી બોર્ડ પરીક્ષાઓ કરાવવામાં આવી હતી. 3- આર્થિક મંદી અને મોંઘવારીથી બદલાતું વાતાવરણ પીએમ નરેન્દ્ર મોદી અને વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી પણ આવનારા દિવસોમાં આર્થિક સંકટ અને મોંઘવારીને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. નાણાકીય વર્ષના છેલ્લા ક્વાર્ટર (જાન્યુઆરી-માર્ચ)માં મંદી અને મોંઘવારીની અસર જનતા પર સીધી દેખાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં લોકોની નારાજગી સત્તાધારી પક્ષથી થઈ શકે છે. ભાજપ આવું જોખમ લેવા માંગશે નહીં. યુપીના રાજકીય પક્ષોની તૈયારીઓ ચૂંટણીની આહટ મળતા જ યુપીના તમામ રાજકીય પક્ષો 'ઇલેક્શન મોડ'માં આવી ગયા છે. 2022ની વાત કરીએ તો, બસપાએ પોતાના કોઓર્ડિનેટર અને પ્રભારી પહેલાથી જ નક્કી કરી દીધા હતા. પ્રથમ યાદી 15 જાન્યુઆરીએ જાહેર થઈ હતી. સપાએ આચારસંહિતા લાગુ થયા બાદ 13 જાન્યુઆરી 2022ના રોજ પોતાની પ્રથમ યાદી જાહેર કરી હતી. ભાજપે 15 જાન્યુઆરી, 2022ના રોજ પ્રથમ યાદી સાર્વજનિક કરી હતી. આ વખતે કેવી તૈયારી છે, ભાસ્કરએ ભાજપ, સપા અને બસપાના પદાધિકારીઓ સાથે વાત કરીને સમજ્યું… ભાજપે પ્રભારી મંત્રીઓને જિલ્લાઓમાં મોકલ્યા સપાએ 200 ઉમેદવારો નક્કી કર્યા, સમય પહેલા નામ જાહેર થશે સુભાસપા અને બસપા ઉમેદવારોને અંતિમ રૂપ આપી ચૂકી છે ઓમ પ્રકાશ રાજભરની સુભાસપાએ 44 બેઠકો પર પ્રભારીઓ તૈનાત કર્યા છે. ચૂંટણીમાં આ જ ઉમેદવારો હશે. બસપા પ્રમુખ માયાવતીએ પણ અંદરખાને લગભગ 50 બેઠકો પર પોતાના પ્રભારીઓના નામ અંતિમ કર્યા છે. તેમાંથી 5 નામ સાર્વજનિક કર્યા છે. માયાવતીએ જિલ્લાના પ્રભારીઓ સાથે બેઠક કરીને તેમને ક્ષેત્રમાં ચૂંટણી માહોલ બનાવવા માટે કહ્યું છે. જલ્દી ચૂંટણીથી કોને ફાયદો, એક્સપર્ટ પાસેથી સમજો વરિષ્ઠ પત્રકાર યોગેશ મિશ્રા કહે છે- સરકાર વિપક્ષને તૈયારીનો મોકો આપવા માંગતી નથી. ચૂંટણીના સમયે જ વસ્તી ગણતરીનો બીજો તબક્કો રાખવો એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે સરકાર સમય પહેલા ચૂંટણી ઈચ્છે છે. ભાજપનું માનવું છે કે અચાનક ચૂંટણી કરાવવાથી વિપક્ષી દળોને તૈયારીનો પૂરો મોકો નહીં મળે. આ ઉપરાંત, મંદીની અસર ગ્રાઉન્ડ પર દેખાય તે પહેલાં ચૂંટણી કરાવવી સરકાર માટે સુરક્ષિત રહેશે. વરિષ્ઠ પત્રકાર વીરેન્દ્રનાથ ભટ્ટ કહે છે- વસ્તી ગણતરી અને ચૂંટણી એકસાથે કરાવવી વહીવટી તંત્ર માટે અત્યંત મુશ્કેલ છે. જ્યાં સુધી મોંઘવારીનો સવાલ છે, તે સરકારની નિષ્ફળતા નથી, પરંતુ ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધને કારણે છે. જોકે, તેની ચૂંટણી પર અસર પડે છે. તેથી સરકાર તેની અસરથી બચવા માટે ચૂંટણી વહેલી કરાવી શકે છે. જોવું રહ્યું કે શું સપા તેને કેટલી હદે ભુનાવી શકે છે? ચૂંટણીની તસવીર મતદાર યાદીના પ્રકાશનથી સામે આવશે મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી કાર્યાલયના એક અધિકારી કહે છે- જો જાન્યુઆરી પહેલા ચૂંટણી કરાવવામાં આવે છે, તો એસઆઈઆર 2025-26ની મતદાર યાદીને આધાર બનાવી શકાય છે. પહેલા ચૂંટણી થાય છે, ત્યારે પણ આયોગ પાસે તૈયારીઓ માટે પૂરતો સમય છે.