હાઈકોર્ટમાં પેન્ડિંગ જામીન અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટ ચિંતિત:કહ્યું- ઝડપી સુનાવણી માટે ઓટોમેટિક લિસ્ટિંગ સિસ્ટમ બને, નિર્ધારિત સમયમાં નિર્ણય થાય

સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે દેશની અલગ-અલગ હાઈકોર્ટમાં જામીન અરજીઓની વધતી સંખ્યા પર ચિંતા વ્યક્ત કરી. કોર્ટે કહ્યું કે જામીન કેસોની ઝડપી સુનાવણી અને નિર્ણય કરવા માટે મજબૂત વ્યવસ્થા બનાવવી જરૂરી છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે કહ્યું કે આ માટે પેન્ડિંગ જામીન અરજીઓની ઓટોમેટિક લિસ્ટિંગની સિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં આવે અને કેસોના નિકાલ માટે નિર્ધારિત સમય મર્યાદા પણ હોવી જોઈએ. કોર્ટે કહ્યું કે હાઈકોર્ટ, રાજ્ય સરકારો અને તપાસ એજન્સીઓ મળીને એવી સિસ્ટમ તૈયાર કરે, જેથી જામીન કેસોનો સમયસર નિર્ણય થઈ શકે. તેનો હેતુ કોઈ હાઈકોર્ટની કાર્યપ્રણાલી પર સવાલ ઉઠાવવાનો નથી, પરંતુ વ્યવસ્થાને વધુ સારી બનાવવાનો છે. કોર્ટે યાદ અપાવ્યું કે બંધારણનો અનુચ્છેદ 21 દરેક વ્યક્તિના જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના રક્ષણની ગેરંટી આપે છે. આ પ્રક્રિયામાં પીડિતોના અધિકારોનું સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટે પેન્ડિંગ જામીન અરજીઓની માહિતી માંગી હતી ખરેખરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ પાસેથી પેન્ડિંગ નિયમિત અને આગોતરા જામીન અરજીઓની માહિતી માંગી હતી. કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે અરજી ક્યારે દાખલ થઈ, તેની સુનાવણી ક્યારે થઈ અને નિર્ણયની શું સ્થિતિ છે. કોર્ટે કહ્યું કે મોટાભાગની હાઈકોર્ટે જરૂરી આંકડા આપી દીધા છે. ઘણી જગ્યાએ પેન્ડિંગ કેસોનો ઝડપથી નિકાલ લાવવાના પ્રયાસો પણ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં પેન્ડિંગ જામીન અરજીઓની સંખ્યા ઘણી વધારે હોવાનું જણાવ્યું. કોર્ટે કહ્યું કે ત્યાંના ન્યાયાધીશો દરરોજ સેંકડો કેસોની સુનાવણી કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમ છતાં પેન્ડિંગ કેસોનું દબાણ ઘણું વધારે છે. કોર્ટે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને વહીવટી સમિતિને સૂચન કર્યું કે જામીન અરજીઓની સુનાવણી માટે અગાઉથી નિર્ધારિત તારીખ આપવાની વ્યવસ્થા બનાવવામાં આવે. કોર્ટે કહ્યું- પીડિતોને સુનાવણીમાં સામેલ કરો સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે નશીલા પદાર્થો (NDPS)ના કાયદા સંબંધિત કેસોમાં FSL રિપોર્ટ સમયસર મળવો ખૂબ જ જરૂરી છે. તપાસ અધિકારીઓની જવાબદારી પણ મહત્વની હોય છે, ખાસ કરીને પીડિતો સંબંધિત કેસોમાં. તપાસ અધિકારીઓ એ સુનિશ્ચિત કરે કે પીડિતોને સુનાવણીમાં સામેલ થવા અને કાનૂની મદદ લેવાનો પૂરો મોકો મળે. આ મામલો પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના એક આદેશને પડકારતી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન સામે આવ્યો. આ પહેલા 4 ફેબ્રુઆરીએ સુપ્રીમ કોર્ટ તમામ રાજ્યોને જામીન કેસોના ઝડપી નિકાલમાં હાઈકોર્ટને મદદ કરવાનો નિર્દેશ આપી ચૂક્યું છે. દેશની હાઈકોર્ટમાં લગભગ 63 લાખ કેસ પેન્ડિંગ સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજા આંકડા મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટમાં 90,897 કેસ, દેશની 25 હાઈકોર્ટમાં 63,63,406 કેસ અને નીચલી અદાલતોમાં 4,84,57,343 કેસ પેન્ડિંગ છે. આ આંકડા 8 ડિસેમ્બર 2025 સુધીના છે. જોકે, જામીન અરજીઓના ચોક્કસ ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. દક્ષ ડેટાબેઝ મુજબ, દેશની હાઈકોર્ટમાં દર વર્ષે લગભગ 4થી 4.30 લાખથી વધુ જામીન અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવે છે.