માતા-પિતા પોતે નક્કી કરશે હવે શાળાનું બજેટ અને વિકાસ:પોતે બનાવશે ત્રણ વર્ષનો માસ્ટર પ્લાન, કેન્દ્રની 15 લાખ શાળાઓમાં બદલાવ થશે

કેન્દ્ર સરકારે સરકારી શાળાઓની વ્યવસ્થામાં પરિવર્તન કરતાં મે 2026થી નવી ગાઈડલાઈન્સ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ ઐતિહાસિક બદલાવ હેઠળ દેશની લગભગ 15 લાખ શાળાઓનું સંચાલન હવે સીધા વાલીઓના હાથમાં હશે. નવા નિયમો મુજબ, સ્કૂલ મેનેજમેન્ટ કમિટી (એસએમસી)ને 30 લાખ રૂપિયા સુધીના નિર્માણ કાર્યો પીડબ્લ્યુડીની મંજૂરી વિના જાતે કરાવવાની નાણાકીય સત્તા આપવામાં આવી છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે આ સુધારાઓને નવી શિક્ષણ નીતિ (એનઈપી) 2020 અને શિક્ષણનો અધિકાર કાયદો (આરટીઈ) 2009 હેઠળ અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે, જેનાથી હવે શાળાઓ ફક્ત સરકારી સંસ્થા ન રહેતાં 'સામાજિક સંપત્તિ' તરીકે વિકસિત થશે. આ વ્યવસ્થામાં સૌથી મોટો બદલાવ 'ચેકબુક પાવર'માં છે. હવે શાળાનું બેંક ખાતું હેડમાસ્ટર અને એસએમસી અધ્યક્ષ (વાલી)નું સંયુક્ત ખાતું હશે, જેનાથી માતા-પિતાની સંમતિ વિના ફંડનો ઉપયોગ શક્ય બનશે નહીં. આ સાથે જ શાળાઓને હવે સીએસઆર દ્વારા ખાનગી કંપનીઓ પાસેથી ફંડ લેવાની કાયદેસરની મંજૂરી પણ મળી ગઈ છે. વાર્ષિક 'સોશિયલ ઓડિટ' ફરજિયાત વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા લાવવા માટે હવે સરકારી ઓડિટની સાથે-સાથે વાર્ષિક 'સોશિયલ ઓડિટ' ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં શાળાના એક-એક પૈસાનો હિસાબ સાર્વજનિક રૂપે નોટિસ બોર્ડ પર લગાવવો પડશે. 'ઝીરો ટોલરન્સ' નીતિ અપનાવીને પોલીસ અને આરોગ્ય વિભાગ સાથે મળીને સીધી કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર પણ આપવામાં આવ્યો છે. નવી ગાઇડલાઇન્સ હેઠળ હવે કમિટીઓ આગામી ત્રણ વર્ષની 'સ્કૂલ વિકાસ યોજના' (એસડીપી) તૈયાર કરશે, જેથી માળખાકીય સુવિધાઓ અને શિક્ષણ સુવિધાઓની દર વર્ષે સમીક્ષા કરી શકાય. આવું હશે કમિટીનું માળખું