ભોપાલ-ત્રાસદીનો આ ફોટો લેનાર રઘુ રાયનું નિધન:કહ્યું હતું- તે નિર્દોષ ચહેરામાં જે સન્નાટો હતો, તે કોઈ પણ ચીસ કરતાં વધુ તીવ્ર હતો

દેશના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત ફોટોગ્રાફરોમાંના એક રઘુ રાયનું રવિવારે સવારે એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં નિધન થયું. 83 વર્ષીય રાય કેન્સર સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા. તેમના પરિવારમાં પત્ની, એક પુત્ર અને 3 પુત્રીઓ છે. 1966માં ‘ધ સ્ટેટ્સમેન’થી કારકિર્દી શરૂ કરનાર રાયે 6 દાયકા સુધી અનેક અવિસ્મરણીય પળોને લેન્સમાં કેદ કરી. તેમનો સૌથી ચર્ચિત અને હૃદયસ્પર્શી ફોટો 3 ડિસેમ્બર, 1984ના રોજ થયેલી ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટનાનો છે, જેમાં એક બાળકને દફનાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ તસવીર વિશે ફોટોગ્રાફર રઘુ રાયે પોતે કહ્યું હતું- જ્યારે હું કબ્રસ્તાન પહોંચ્યો, ત્યારે જોયું કે એક વ્યક્તિ પોતાના હાથથી માટી હટાવીને એક બાળકને દફનાવી રહ્યો હતો. બાળકની આંખો ખુલ્લી હતી અને જાણે આખી દુનિયાને સવાલ પૂછી રહી હતી. તે નિર્દોષ ચહેરામાં જે શાંતિ હતી, તે કોઈપણ ચીસ કરતાં વધુ તીવ્ર હતી. તે સમયે મને લાગ્યું કે શું આ તસવીર લેવી નૈતિક છે? પરંતુ પછી અનુભવ્યું કે જો મેં તેને કેદ ન કર્યું હોત, તો દુનિયા ક્યારેય જાણી ન શકી હોત કે ત્યાં ખરેખર શું થયું હતું. ફોટોગ્રાફી એક જવાબદારી છે અને તે ક્ષણે મારું કામ તે અન્યાયને નોંધવાનું હતું. આ તસવીર સાથે રઘુ રાયની ફોટોગ્રાફીની સફર શરૂ થઈ હતી આ અમારા પ્રિય મિત્ર યોગ જોયનું ગામ હતું, જ્યાં મેં મારી પહેલી ફિલ્મ શૂટ કરી હતી. હું ગામના બાળકોની તસવીરો લઈ રહ્યો હતો. એક વૃદ્ધ મહિલા આ બધું જોઈ રહી હતી. મેં તેમના ચહેરા પર એક ખુશમિજાજ અને આત્મીય સ્મિત જોયું, તો મેં ફક્ત તેમની જ તસવીર લેવાનો નિર્ણય કર્યો, પરંતુ બાળકો તે ફ્રેમમાં ઘૂસી આવ્યા અને એકબીજા પર પડવા લાગ્યા. તે દાદી જેવી વૃદ્ધ મહિલા આ બધું કુતૂહલથી જોતી રહી. જ્યારે હું બાળકોને આવું કરતા રોકી ન શક્યો, ત્યારે તે વૃદ્ધ મહિલાએ કહ્યું, 'તમારામાંથી જે કોઈ અથવા તમે બધા જે મારી સાથે ફોટો પડાવવા માંગો છો, તેઓ આવું ફક્ત એક શરતે કરી શકે છે કે તમે બધા મારા બાળકો બની જશો અને હું તમને મારા ઘરે લઈ જઈશ.' તેમનો આ જવાબ સાંભળીને હું ખુશીથી ભરાઈ ગયો. આ રીતે આ તસવીર અસ્તિત્વમાં આવી.' - રઘુ રાયે 5 માર્ચ 2021ના ​​રોજ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર આ કિસ્સો શેર કર્યો હતો. રઘુ રાય દ્વારા ક્લિક કરાયેલી 10 ઐતિહાસિક તસવીરો... 1972માં પદ્મ શ્રી અને 2009માં ફ્રેન્ચ નાગરિક સન્માનથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા ભારતને કેમેરામાં કેદ કરનાર દિગ્ગજ ફોટોગ્રાફર અને વિશ્વના પ્રતિષ્ઠિત ફોટો-જર્નાલિસ્ટ રઘુની તસવીરો માત્ર ફોટા નથી, પરંતુ સમયની વાર્તા કહે છે. તેમની તસવીરોમાં ભારતની સાદગી, સંઘર્ષ, સંસ્કૃતિ અને અધ્યાત્મ સ્પષ્ટ દેખાય છે. ભલે તે રસ્તા પર ચાલતો સામાન્ય માણસ હોય કે કુંભ જેવા મોટા ધાર્મિક આયોજનો, રઘુ રાય દરેક ફ્રેમમાં ઊંડાણ પકડી લેતા હતા. તેમના ફોટામાં ભાવનાઓ એટલી મજબૂત હતી કે જોનાર પોતે તે માહોલનો ભાગ અનુભવતો હતો. આ જ કારણ છે કે તેમની તસવીરો દેશ-વિદેશમાં વખણાય છે અને ફોટો-જર્નાલિઝમ માટે એક ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. સ્વ. રઘુ રાયને 1972માં પદ્મ શ્રી અને 2009માં ફ્રેન્ચ નાગરિક સન્માનથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. 56થી વધુ પુસ્તકોના લેખક રાય કહેતા હતા - વિઝ્યુઅલ હિસ્ટ્રી એટલે કે તસવીરો ‘સૌથી સાચા દસ્તાવેજો’ હોય છે. તેમના નિધન પછી આજે તેમની તે તસવીરો માટે તેમને સમગ્ર દેશમાં યાદ કરવામાં આવી રહ્યા છે.