મહિલા અનામત સુધારાના ડ્રાફ્ટને કેન્દ્રની મંજૂરી:આ જ મહિને બિલ પસાર થવાની શક્યતા; લોકસભાની બેઠકો 816 થશે, 273 મહિલાઓ માટે અનામત

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં બુધવારે યોજાયેલી કેબિનેટ બેઠકમાં નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમમાં સુધારાના ડ્રાફ્ટ બિલને મંજૂરી આપવામાં આવી. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ લોકસભાની બેઠકો હાલની 543થી વધારીને 816 કરવામાં આવશે, જેમાં 273 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે. સરકારે બજેટ સત્રને લંબાવીને 16 થી 18 એપ્રિલ સુધી સંસદનું વિશેષ સત્ર બોલાવ્યું છે, જેમાં આ સુધારા બિલને પસાર કરવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. સંસદમાંથી મંજૂરી મળ્યા બાદ આ કાયદો 31 માર્ચ 2029થી લાગુ પડશે. તે જ વર્ષે યોજાનારી લોકસભા ચૂંટણી અને કેટલાક રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં પ્રથમ વખત પ્રભાવી થશે. પ્રસ્તાવ મુજબ અનામત ‘વર્ટિકલ’ આધાર પર લાગુ પડશે, એટલે કે અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિની અનામત બેઠકોમાં પણ મહિલાઓ માટે હિસ્સો નક્કી કરવામાં આવશે. સીમાંકન કાયદામાં સુધારા માટે સરકાર અલગ બિલ લાવશે રાજ્યોની વિધાનસભાઓમાં પણ આ જ પ્રમાણમાં બેઠકોનું આરક્ષણ થશે. સરકાર એક બંધારણીય સુધારા બિલની સાથે-સાથે સીમાંકન કાયદામાં સુધારા માટે અલગ સામાન્ય બિલ પણ લાવશે. જેથી નવેસરથી બેઠકોનું નિર્ધારણ થઈ શકે. નવી બેઠકોનું નિર્ધારણ 2027ની વસ્તી ગણતરીને બદલે 2011ની વસ્તી ગણતરીના આધારે કરી શકાય છે. આ કાયદો રાજ્યોની વિધાનસભાઓ અને દિલ્હી, જમ્મુ-કાશ્મીર, પુડુચેરી જેવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પણ લાગુ કરવામાં આવશે. મહિલા અનામત પછી યુપીમાં સૌથી વધુ 40 બેઠકો વધશે મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, મહિલા અનામત પછી યુપીમાં સૌથી વધુ 40 લોકસભા બેઠકો વધશે. 80થી વધીને 120 થઈ જશે. મહારાષ્ટ્રમાં મહિલાઓ માટે 24 બેઠકો અનામત થઈ જશે. અહીં લોકસભાની બેઠકો 48થી વધીને 72 થઈ જશે. રિપોર્ટ્સ મુજબ બિહારમાં મહિલા બેઠકોની સંખ્યા 20 થઈ શકે છે. અહીં કુલ બેઠકો 40 થી 60 સુધી પહોંચી શકે છે. એમપીમાં 15 મહિલા અનામત બેઠકો વધી શકે છે. તમિલનાડુમાં 20 અને દિલ્હીમાં 4 એટલે કે મહિલા બેઠકો હશે. ઝારખંડમાં 7 મહિલા અનામત બેઠકો વધવાનો અંદાજ છે. 1931માં પ્રથમ વખત મહિલા અનામતનો મુદ્દો ઉઠ્યો હતો 1931: ભારતીય રાષ્ટ્રીય આંદોલન દરમિયાન મહિલા અનામત પર પ્રથમ વખત ચર્ચા થઈ, પરંતુ પ્રસ્તાવ આખરે ફગાવી દેવામાં આવ્યો. બેગમ શાહ નવાઝ અને સરોજિની નાયડુ જેવા નેતાઓએ મહિલાઓને પુરુષો પર પ્રાધાન્ય આપવાને બદલે સમાન રાજકીય દરજ્જાની માંગ પર ભાર મૂક્યો. 1971: ભારતમાં મહિલાઓની સ્થિતિ પર સમિતિની રચના કરવામાં આવી. તેના ઘણા સભ્યોએ મહિલાઓ માટે અનામતનો વિરોધ કર્યો. 1974: મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ વધારવા માટે મહિલાઓની સ્થિતિ પરની એક સમિતિએ શિક્ષણ અને સમાજ કલ્યાણ મંત્રાલયને એક અહેવાલ સુપરત કર્યો. તેમાં પંચાયત અને નગરપાલિકામાં મહિલાઓ માટે અનામત લાગુ કરવાની ભલામણ કરી 1988: રાષ્ટ્રીય પરિપ્રેક્ષ્ય યોજના (National Perspective Plan) એ પંચાયત સ્તરથી સંસદ સુધી મહિલાઓને અનામત આપવાની ભલામણ કરી. આનાથી પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ અને તમામ રાજ્યોમાં શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં મહિલાઓ માટે એક-તૃતીયાંશ અનામત ફરજિયાત બનાવતા 73મા અને 74મા બંધારણીય સુધારાઓનો પાયો નાખ્યો. 1993: 73મા અને 74મા બંધારણીય સુધારાઓમાં પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓમાં મહિલાઓ માટે એક-તૃતીયાંશ બેઠકો અનામત રાખવામાં આવી. મહારાષ્ટ્ર, આંધ્ર પ્રદેશ, બિહાર, છત્તીસગઢ, ઝારખંડ અને કેરળ સહિત ઘણા રાજ્યોએ સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં મહિલાઓ માટે 50% અનામત લાગુ કર્યું છે. -------------------------- આ સમાચાર પણ વાંચો… મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને હટાવવાનો પ્રસ્તાવ રદ: લોકસભા અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષ મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ લાવ્યો હતો, 193 સાંસદોએ સહી કરી હતી લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલા અને રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ સીપી રાધાકૃષ્ણન દ્વારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી હટાવવાનો મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ રદ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રસ્તાવ પર 12 માર્ચે 193 વિપક્ષી સાંસદો (લોકસભાના 130 અને રાજ્યસભાના 63) એ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.