નોઈડામાં નેતા વગર ફેક્ટરી કર્મચારીઓ કેવી રીતે ભડક્યા:પ્રશાસનની વાત શ્રમિકો સુધી ન પહોંચી, માંગણીઓ ન માનવાની અફવાને કારણે હિંસક બન્યા

યુપીના નોઇડામાં પગાર વધારાની માગને લઈને છેલ્લા 3 દિવસથી ફેક્ટરી કર્મચારીઓ પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા. સોમવારે પ્રદર્શન હિંસક બન્યું. આંદોલન કરી રહેલા સેંકડો કર્મચારીઓ હાથમાં લાકડીઓ લઈને રસ્તાઓ પર ઉતરી આવ્યા. કર્મચારીઓએ અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં 350થી વધુ ફેક્ટરીઓમાં પથ્થરમારો અને તોડફોડ કરી. 150થી વધુ વાહનો તોડ્યા. 50થી વધુ સળગાવી દીધા. પોલીસની ગાડીઓ પલટાવી દીધી. પોલીસકર્મીઓ પર પથ્થરમારો કર્યો. 30 લોકો ઘાયલ થયા. પોલીસે અત્યાર સુધીમાં 60 લોકો પર કેસ દાખલ કર્યો છે. હિંસક પ્રદર્શનથી લગભગ 3000 કરોડનો કારોબાર પ્રભાવિત થયો છે. ફેક્ટરી માલિકોનો દાવો છે કે શ્રમિકોને ઉશ્કેરવામાં આવ્યા છે. જ્યારે, વહીવટીતંત્ર અને શ્રમિકો વચ્ચેનો અંતર પણ આ હંગામાનું એક કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે, રવિવારે થયેલી બેઠક વિશે શ્રમિકોને જાણકારી જ આપવામાં આવી ન હતી. શાંતિપૂર્ણ રીતે ચાલી રહેલું શ્રમિક આંદોલન નેતા વિના કેવી રીતે અને શા માટે ભડક્યું? રવિવારે બેઠકમાં માંગણીઓ સ્વીકાર્યા પછી પણ પ્રદર્શન શા માટે થઈ રહ્યું હતું? વહીવટીતંત્રથી ક્યાં ભૂલ થઈ? શું કામદારોને ઉશ્કેરવામાં આવ્યા હતા? વાંચો રિપોર્ટ… સૌથી પહેલા શ્રમિકોના આંદોલનનું કારણ સમજો… ફેક્ટરી કર્મચારીઓમાં ગુસ્સાનું મુખ્ય કારણ પડોશી રાજ્ય હરિયાણાનો એક નિર્ણય છે. 9 એપ્રિલે હરિયાણા સરકારે કેબિનેટ મીટિંગમાં ફેક્ટરી કર્મચારીઓના લઘુત્તમ પગારમાં 35% વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો. 10 એપ્રિલે તેનું નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું. જેવી આ ખબર નોઇડાના ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એરિયામાં ફેલાઈ, અહીંના કર્મચારીઓ પણ પગાર વધારવાની માગ કરવા લાગ્યા. હરિયાણા અને યુપીમાં કર્મચારીઓના પગારમાં કેટલો તફાવત? હરિયાણા- અકુશળ શ્રમિકોનો પગાર 11,275 થી વધારીને 15,220 રૂપિયા, અર્ધકુશળ શ્રમિકોનો પગાર 12,430 થી વધારીને 16,780 રૂપિયા અને કુશળ શ્રમિકોનો પગાર 13,704 થી વધારીને 18,500 રૂપિયા કરવામાં આવ્યો. ઉચ્ચ કુશળ શ્રમિકોનો પગાર 14,389 થી વધારીને 19,425 રૂપિયા કરવામાં આવ્યો. આ વધારો લગભગ 35 ટકા છે. હવે છેલ્લા 3 દિવસનો સંપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સમજો… હવે પ્રદર્શન હિંસક બનવાનું કારણ સમજો… સોમવારે 400 ફેક્ટરી કર્મચારીઓ મધરસન કંપનીની બહાર ધરણા-પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા. આ આંદોલનનો કોઈ નેતા નહોતો. કર્મચારીઓ જ આંદોલનના નેતા હતા. સવારે 9 વાગ્યે કર્મચારીઓએ ફેક્ટરી માલિકો અને પ્રશાસન વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર શરૂ કર્યા. સૂત્રોચ્ચાર દરમિયાન કર્મચારીઓ કહી રહ્યા હતા કે ચાર દિવસથી બેઠા છીએ, પણ અમારી કોઈ સુનાવણી થઈ રહી નથી. અમારી માંગણીઓ સ્વીકારવામાં આવી રહી નથી. આ દરમિયાન કોઈએ અફવા ફેલાવી દીધી કે કર્મચારીઓની માંગણીઓ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. ત્યારબાદ ભીડ ઉગ્ર બની. પથ્થરમારો અને આગચંપી શરૂ થઈ ગઈ. નોઇડાની ઘણી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં શ્રમિકો અંદર ઘૂસી ગયા. જબરદસ્તીથી કામ બંધ કરાવવા લાગ્યા. ફેક્ટરીમાં કામ કરતી છોકરીઓને બહાર નીકળવાનું કહ્યું. ભીડ જોઈને છોકરીઓ ડરી ગઈ અને બેન્ચ નીચે છુપાઈ ગઈ. જ્યારે ઉપદ્રવીઓ બહાર નીકળી ગયા, ત્યારે છોકરીઓ કંપનીઓમાંથી બહાર નીકળી. તેમને ઘરે મોકલવામાં આવી. આ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર પણ આંદોલનને લઈને અફવાઓ શરૂ થઈ ગઈ. કર્મચારીઓના મોત અને ઘાયલ થવાના ફેક ન્યૂઝ ચલાવી દેવામાં આવ્યા. આનાથી કર્મચારીઓ વધુ ભડકી ગયા. કોઈપણ નેતૃત્વ વિના આટલું મોટું અને સંગઠિત હિંસક આંદોલન કેવી રીતે ઊભું થઈ ગયું? તપાસ એજન્સીઓ હવે તેની કડી જોડવામાં વ્યસ્ત છે. પ્રશાસને ક્યાં ભૂલ કરી, વાંચો સવારે 9 વાગ્યે: મધરસન ગેટ પરથી ભડકી ચિનગારી આંદોલનની શરૂઆત ફેઝ-2 સ્થિત સેક્ટર-81ની મધરસન કંપનીથી થઈ. સવારે 9 વાગ્યે 300-400 કર્મચારીઓ ગેટ પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા. અચાનક ભીડ ઉગ્ર બની ગઈ. પોલીસના ચાર વાહનોમાં તોડફોડ કરી આગ લગાડી દેવામાં આવી. આ પછી લગભગ 10 વાહનોને સળગાવી દેવામાં આવ્યા. પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે પોલીસે ટીયર ગેસના ગોળા છોડવા પડ્યા. તરત જ PAC અને RAF ને બોલાવવામાં આવ્યા. આ પછી ફેઝ-2 માં અલગ-અલગ કંપનીઓની બહાર નાના-નાના જૂથોમાં હંગામો શરૂ થઈ ગયો. સવારે 10 વાગ્યે: શ્રમિકો રસ્તા પર ઉતર્યા, ટ્રાફિક જામ એક કલાકની અંદર જ સેક્ટર-1 થી 6 સુધી કામ કરતા સેંકડો કર્મચારીઓ રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા. ડીએસસી રોડ પર બેસીને નોઈડાથી દિલ્હી જતો ટ્રાફિક રોકી દેવામાં આવ્યો. લગભગ એક કલાક સુધી જામની સ્થિતિ રહી. જોકે, પોલીસે કડકાઈ દાખવીને ભીડને હટાવીને રસ્તો ખોલાવી દીધો. આ દરમિયાન મુખ્ય રસ્તાઓ પર જામની સ્થિતિ સર્જાઈ. બપોરે 1 વાગ્યે: સેક્ટર-57માં 50થી વધુ ફેક્ટરીઓમાં તોડફોડ બપોરે 12 વાગ્યા પછી આંદોલને સંગઠિત અને હિંસક સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. લગભગ 600 લોકો લાકડીઓ, બેટ અને પથ્થરો સાથે સેક્ટર-57ના બી-બ્લોક પહોંચ્યા. અહીં એક પછી એક ઉદ્યોગોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા. માત્ર 30 થી 35 મિનિટમાં 50થી વધુ ફેક્ટરીઓમાં તોડફોડ કરવામાં આવી. ઘટનાસ્થળે પહોંચેલું પોલીસ દળ અપૂરતું સાબિત થયું, ત્યારબાદ આરએએફ (RAF) તૈનાત કરવામાં આવી. બપોરે 3 વાગ્યે: સેક્ટર-63માં આગચંપી બપોરે લગભગ 3 વાગ્યે સેક્ટર-63માં વિપુલ મોટર્સની બહાર ઊભેલી 12 ગાડીઓમાં આગ લગાડી દેવામાં આવી. લેબર ચોકથી લઈને સેક્ટર-62, 63 અને 65 સુધી ફેક્ટરીઓમાં તોડફોડના સમાચાર આવતા રહ્યા. ફાયર બ્રિગેડની ટીમોએ આગ પર કાબૂ મેળવ્યો. હુલ્લડમાં સામેલ મોટાભાગના યુવાનો 18 થી 25 વર્ષની વયના હતા. તેમના હાથમાં લાકડીઓ, પથ્થરો અને પેટ્રોલ ભરેલી બોટલો હતી. ઘણા યુવાનો ધુમાડો ફેલાવવા માટે રંગીન અનાર (ફટાકડા) સળગાવી રહ્યા હતા. 3000 કરોડનો ધંધો ઠપ નોઈડા આંત્રપ્રિન્યોર્સ એસોસિએશનના સુધીર શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું કે- સવાર સુધી જ્યાં 80% ઉદ્યોગો સામાન્ય રીતે ચાલી રહ્યા હતા. ત્યાં, બપોર પછી મોટાભાગના ઔદ્યોગિક એકમો બંધ થઈ ગયા. વેપારીઓના મતે, અચાનક ભીડ ફેક્ટરીઓમાં ઘૂસી, કામ બંધ કરાવ્યું અને કર્મચારીઓને બહાર કાઢી મૂક્યા. એક દિવસમાં લગભગ 3000 કરોડ રૂપિયાના વ્યવસાય પર અસર પડી. તેમનું કહેવું છે કે શ્રમિકો આજે પણ અમારી સાથે છે. કાલે પણ રહેશે. તેમને ઉશ્કેરવામાં આવ્યા છે. હવે પોલીસની કાર્યવાહી વિશે જાણો- યુપીના ડીજીપી રાજીવ કૃષ્ણએ જણાવ્યું કે 50થી વધુ બોટ હેન્ડલની ઓળખ કરવામાં આવી છે. તેની તપાસ એસટીએફ કરશે. આ બોટ હેન્ડલ છેલ્લા 24 કલાકમાં બનાવવામાં આવ્યા હતા. અહીંથી નોઈડામાં શ્રમિકો સાથે જોડાયેલા મુદ્દા પર અફવા ફેલાવવા અને ભ્રામક નેરેટિવ બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રથમ દ્રષ્ટિએ આ એક સંગઠિત ષડયંત્ર તરફ ઈશારો કરે છે. તમામ હેન્ડલ્સના ડિજિટલ ટ્રેલની વિગતવાર તપાસ એસટીએફ કરશે. પોલીસ કમિશનર લક્ષ્મી સિંહે જણાવ્યું- 83 સ્થળોએ લગભગ 42 હજાર શ્રમિકો પોતાની માંગણીઓ લઈને રસ્તાઓ પર ઉતર્યા હતા. ફક્ત બે સ્થળોએ પ્રદર્શન દરમિયાન પરિસ્થિતિ હિંસક બની હતી. 78 સ્થળોએ શ્રમિકોને વાતચીત કરીને શાંતિપૂર્ણ રીતે હટાવી દેવામાં આવ્યા હતા. બાહ્ય જિલ્લાઓમાંથી આવેલા કેટલાક લોકોએ માહોલને ભડકાવવાનો અને હિંસક બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. આવા કેટલાક લોકોને પકડી લેવામાં આવ્યા છે. અન્યની ઓળખ સીસીટીવી દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે. એડિશનલ સીપી લો એન્ડ ઓર્ડર રાજીવ નારાયણ મિશ્રાએ જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી 60 લોકો વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. 200 લોકોને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા છે.