નિવૃત્ત લેફ્ટનન્ટ જનરલ એનએસ રાજા સુબ્રમણિ નવા CDS હશે:દેશના ત્રીજા ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ; વાઇસ એડમિરલ કૃષ્ણ સ્વામીનાથન આગામી નૌકાદળના વડા

ભારત સરકારે લેફ્ટનન્ટ જનરલ (નિવૃત્ત) એનએસ રાજા સુબ્રમણિને દેશના આગામી ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. તેઓ સંરક્ષણ બાબતોના વિભાગના સચિવની જવાબદારી પણ સંભાળશે. વર્તમાન CDS અનિલ ચૌહાણનો કાર્યકાળ 30 મેના રોજ સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે. એનએસ રાજા સુબ્રમણિ દેશના ત્રીજા CDS હશે. સુબ્રમણિ હાલમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય (NSCS) માં મિલિટરી એડવાઈઝર છે. તેઓ 31 જુલાઈ 2025 ના રોજ વાઇસ ચીફ ઑફ આર્મી સ્ટાફ પદ પરથી નિવૃત્ત થયા હતા. તે જ સમયે, વાઇસ એડમિરલ કૃષ્ણ સ્વામીનાથનને આગામી નૌકાદળ પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ હાલમાં મુંબઈમાં વેસ્ટર્ન નેવી કમાન્ડર છે. કૃષ્ણ પણ 31 મેના રોજ કાર્યભાર સંભાળશે. 1985માં ગઢવાલ રાઇફલ્સમાં જોડાયા હતા એનએસ રાજા સુબ્રમણિએ ડિસેમ્બર 1985માં ગઢવાલ રાઇફલ્સમાંથી સેનામાં કમિશન લીધું હતું. તેમણે નેશનલ ડિફેન્સ એકેડમી (NDA)માંથી લશ્કરી તાલીમ મેળવી હતી. આ પછી તેઓ બ્રિટનના બ્રેકનેલ સ્થિત જોઇન્ટ સર્વિસિસ કમાન્ડ એન્ડ સ્ટાફ કોલેજ પણ ગયા હતા. ભારત પાછા ફર્યા પછી તેમને માઉન્ટેન બ્રિગેડમાં બ્રિગેડ મેજરની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. પછીથી તેમણે દિલ્હીની નેશનલ ડિફેન્સ કોલેજમાંથી અભ્યાસ કર્યો. તેમની પાસે લંડનની કિંગ્સ કોલેજમાંથી માસ્ટર ઓફ આર્ટ્સ અને મદ્રાસ યુનિવર્સિટીમાંથી ડિફેન્સ સ્ટડીઝમાં એમફિલની ડિગ્રી પણ છે. જમ્મુ-કાશ્મીરથી લઈને કઝાકિસ્તાન સુધી જવાબદારી સંભાળી 35 વર્ષથી વધુ લાંબી સૈન્ય કારકિર્દીમાં સુબ્રમણિએ અલગ-અલગ ઓપરેશનલ ફિલ્ડમાં કામ કર્યું. તેઓ કઝાકિસ્તાનની રાજધાની અસ્તાના સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસમાં સેના સંબંધિત બાબતોની જવાબદારી પણ સંભાળી ચૂક્યા છે. કર્નલ રેન્કમાં તેમણે આર્મી હેડક્વાર્ટરમાં આસિસ્ટન્ટ મિલિટરી સેક્રેટરીની જવાબદારી સંભાળી. બાદમાં ઇસ્ટર્ન કમાન્ડમાં કર્નલ જનરલ સ્ટાફ (ઓપરેશન્સ) રહ્યા. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં તેઓ રાષ્ટ્રીય રાઇફલ્સ સેક્ટરના ડેપ્યુટી કમાન્ડર પણ રહ્યા. સાંબા બ્રિગેડના વડા પણ રહી ચૂક્યા છે સુબ્રમણિ બ્રિગેડિયર બન્યા પછી સુબ્રમણિએ જમ્મુ-કાશ્મીરના સાંબામાં 168 ઇન્ફન્ટ્રી બ્રિગેડની કમાન સંભાળી. આ ઉપરાંત તેઓ આર્મી હેડક્વાર્ટરમાં ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સ (DDGMI) પણ રહ્યા. વર્ષ 2023માં તેમણે સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઇન-ચીફનો પદભાર સંભાળ્યો. તેના એક વર્ષ પછી તેઓ સેનાના 47મા વાઇસ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ બન્યા. નિવૃત્તિ પછી તેમને નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ સેક્રેટરીએટ (NSCS)માં મિલિટરી એડવાઇઝર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. દેશ માટેની સેવાઓ બદલ સુબ્રમણિને પરમ વિશિષ્ટ સેવા મેડલ, અતિ વિશિષ્ટ સેવા મેડલ, સેના મેડલ અને વિશિષ્ટ સેવા મેડલથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ શું હોય છે? ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) દેશની ત્રણેય સેનાઓ એટલે કે આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ વચ્ચે તાલમેલ સ્થાપિત કરનાર સૌથી વરિષ્ઠ મિલિટરી ઓફિસર હોય છે. આ ચાર-સ્ટાર રેન્કનો પદ છે. CDS, ચીફ્સ ઓફ સ્ટાફ કમિટી (CoSC)ના કાયમી ચેરમેન અને રક્ષા મંત્રાલયના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ મિલિટરી અફેર્સ (DMA)ના પ્રમુખ પણ હોય છે. આ પદનો ઉદ્દેશ્ય ત્રણેય સેનાઓ વચ્ચે બહેતર સંકલન સ્થાપિત કરવાનો, સંયુક્ત સૈન્ય વ્યૂહરચના તૈયાર કરવાનો અને સંરક્ષણ બાબતોમાં નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવાનો છે. ડિસેમ્બર 2019માં આ પદ બનાવવામાં આવ્યું હતું. બિપિન રાવત દેશના પ્રથમ ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ હતા. CDS સરકાર અને સંરક્ષણ મંત્રાલયને સૈન્ય બાબતોમાં સલાહ આપે છે. તે સૈન્ય ખરીદી, લોજિસ્ટિક્સ, સંયુક્ત ઓપરેશન, સાયબર અને સ્પેસ સંબંધિત સંકલન પર પણ કામ કરે છે. ન્યુક્લિયર કમાન્ડ ઓથોરિટીમાં પણ CDSની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ અને ત્રણેય સેના પ્રમુખોની ભૂમિકાઓમાં શું તફાવત છે? CDS ત્રણેય સેનાઓનો ઓપરેશનલ પ્રમુખ હોતો નથી. આર્મી, નેવી અને એરફોર્સની કમાન તેમના પોતાના પ્રમુખો પાસે જ રહે છે. CDS સીધા સૈન્ય આદેશો જારી કરતો નથી, પરંતુ ત્રણેય સેનાઓ અને સરકાર વચ્ચે સંકલનની ભૂમિકા ભજવે છે. આર્મી, નેવી કે એરફોર્સને સૈન્ય કમાન્ડ આપવાનું કામ કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યોરિટી (CCS)ની સલાહ પર તેમના પ્રમુખો જ કરે છે.