ભારતમાં પ્રથમ વખત 50 હજાર જવાનોની અલગ ડ્રોન ફોર્સ:BSF અને ITBPમાં પણ બનશે, કોઈપણ સૈન્ય હુમલામાં સૌથી પહેલા આ જ પ્રહાર કરશે

ઓપરેશન સિંદૂર, રશિયા-યુક્રેન અને અમેરિકા-ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધ પછી ભારતીય સંરક્ષણ સંસ્થાએ એક ‘ડ્રોન ફોર્સ’ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ ફોર્સ કોઈપણ સૈન્ય કાર્યવાહીમાં ‘ફર્સ્ટ રિસ્પોન્ડર’ (પ્રથમ જવાબી કાર્યવાહી) તરીકે તૈનાત કરવામાં આવશે. તેને ડેટા અને કોગ્નિટિવ વોરફેર ફોર્સનો ટેકનિકલ સપોર્ટ મળશે. ઇન્ટિગ્રેટેડ સંરક્ષણ મુખ્યાલય અનુસાર, આ ફોર્સ માટે હાલમાં 50 હજાર સૈન્ય કર્મચારીઓને તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે. આગામી 3 વર્ષમાં 15 નવા ‘સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ’ બનાવવામાં આવશે. અહીં સિમ્યુલેટર અને વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી દ્વારા રિયલ-ટાઇમ બેટલ ટ્રેનિંગ આપવામાં આવશે. ભવિષ્યમાં BSF અને ITBP જેવા સુરક્ષા દળોને પણ આ નેટવર્ક સાથે જોડવામાં આવશે. આ ફોર્સ ઇન્ટેલિજન્સ, સર્વેલન્સ અને સચોટ પ્રહારની બેવડી ભૂમિકા ભજવશે. આ તંત્રને વાયુસેનાના ઇન્ટિગ્રેટેડ એર કમાન્ડ અને સેનાના ‘આકાશતીર’ સિસ્ટમનું કવચ મળશે. સંરક્ષણ ઇકોસિસ્ટમ પણ નવું, ત્રણેય સેનાઓ એક ઓપરેશન સિંદૂર પછીથી ભારતે પોતાને સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં ઘણું મજબૂત કર્યું છે. તે 1.54 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું છે. ત્રણેય સેનાઓની થિયેટર કમાન્ડ બની રહી છે. દુશ્મનના સસ્તા ડ્રોનનો સામનો કરવા માટે હવે સસ્તું 'સોફ્ટ કિલ' (જેમિંગ/સ્પૂફિંગ) અને 'હાર્ડ કિલ' (લેસર-આધારિત ડાયરેક્ટેડ એનર્જી વેપન) ટેકનિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ડ્રોન ફોર્સનો વિચાર ગયા વર્ષે ત્યારે આવ્યો, જ્યારે પાકિસ્તાને 1,000 ડ્રોનથી હુમલો કર્યો. તેનો હેતુ આપણા એર ડિફેન્સ ગેપ્સને સમજવાનો અને મોંઘા મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમને સસ્તા ડ્રોન દ્વારા આર્થિક નુકસાન પહોંચાડવાનો હતો. દરેક સૈનિક પાસે પોતાનું ડ્રોન હશે મિસાઈલનું મેન્ટેનન્સ ભારતમાં જ થશે અહીં યુરોપિયન સંરક્ષણ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની એમબીડીએ (MBDA) સાથે ભારતીય વાયુસેનાનો એક મહત્વપૂર્ણ કરાર થયો છે. કરાર હેઠળ રાફેલ લડાકુ વિમાનમાં લાગતી મીકા એર ટુ એર મિસાઈલોની જાળવણી હવે ભારતમાં જ વાયુસેના કરશે. આ માટે દેશમાં તેમના ‘મેન્ટેનન્સ, રિપેર, મિડ લાઇફ ઓવરહોલ’ની સુવિધા તૈયાર કરવામાં આવશે. આ પગલું ભારતે પ્રસ્તાવિત કરેલા 114 વધારાના મલ્ટીરોલ લડાકુ વિમાનોના અધિગ્રહણ પહેલાં લેવામાં આવ્યું છે. જણાવી દઈએ કે આ 60-80 કિમી રેન્જની ટૂંકીથી મધ્યમ અંતરની મિસાઈલ છે. તેનો ઉપયોગ રાફેલ વિમાનોમાં બિયોન્ડ-વિઝ્યુઅલ-રેન્જ અને ક્લોઝ-કોમ્બેટ બંને માટે થાય છે. એવા ડ્રોન જે જામ નહીં થાય અને GPS વગર ચાલશે એર કમોડોર ગૌરવ એમ ત્રિપાઠી (નિવૃત્ત) અનુસાર ભવિષ્યના ઓપરેશન મલ્ટી-ડોમેન હશે. ‘અવકાશથી સમુદ્ર’ સુધી. તેમાં કોમ્યુનિકેશન ‘ચેન’ નહીં, પરંતુ એકસાથે ચાલનારી ‘વેબ’ હશે. ત્રિપાઠીએ જણાવ્યું કે આ ઉપરાંત, આગલી વખતે આપણો સામનો ‘હાર્ડન્ડ’ ડ્રોનથી થઈ શકે છે, જેને જામ કરવું મુશ્કેલ હશે, જેમાં નેવિગેશન, GPS વગર કામ કરવાની ક્ષમતા, ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ હોમિંગ અને ઝુંડમાં હુમલો કરવાની તાકાત હશે. આ માટે આપણે એન્ટી-ડ્રોન ક્ષમતાનો વ્યાપ તમામ મહત્વના સ્થળો સુધી વધારવો પડશે. કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમને ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર, સાયબર વોરફેર સામે મજબૂત બનાવવી પડશે.