ગગનયાન મિશનનો બીજો ક્રૂ મોડ્યુલ ટેસ્ટ સફળ:ચિનૂક હેલિકોપ્ટરથી 3 કિમીની ઊંચાઈએથી છોડવામાં આવ્યું; પેરાશૂટ સાથે સમુદ્રમાં સુરક્ષિત લેન્ડિંગ

ભારતના પ્રથમ માનવ અવકાશ મિશન ગગનયાનની તૈયારીમાં મોટી સફળતા મળી છે. ISRO એ ગુરુવારે બીજો ઇન્ટિગ્રેટેડ એર ડ્રોપ ટેસ્ટ (IADT-1) સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યો. આ ટેસ્ટ ગગનયાન મિશન માટે તૈયાર કરાયેલ પેરાશૂટ સિસ્ટમની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓની તપાસ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. તેનો હેતુ ગગનયાન મિશન પહેલા પેરાશૂટ ખુલવાની પ્રક્રિયાને તપાસવાનો હતો. આ પ્રક્રિયા મિશન સમયે અવકાશયાત્રીઓની સુરક્ષિત વાપસી સુનિશ્ચિત કરશે. ટેસ્ટ દરમિયાન લગભગ 5.7 ટન વજનના ડમી ક્રૂ કેપ્સ્યુલને વાયુસેનાના ચિનૂક હેલિકોપ્ટરથી 3 કિમીની ઊંચાઈએથી છોડવામાં આવ્યું. કેપ્સ્યુલે સમુદ્રમાં સુરક્ષિત લેન્ડિંગ કર્યું. છેલ્લા 8 મહિનામાં ક્રૂ કેપ્સ્યુલનો આ બીજો એર ડ્રોપ ટેસ્ટ છે. પ્રથમ ટેસ્ટ 24 ઓગસ્ટ 2025ના રોજ કરવામાં આવ્યો હતો. ગગનયાન મિશન: 2027માં શુભાંશુ સહિતના પાઇલટ્સ અવકાશમાં જશે ગગનયાન ISROનું હ્યુમન સ્પેસ મિશન છે. આ અંતર્ગત 2027માં સ્પેસક્રાફ્ટ દ્વારા વાયુસેનાના ત્રણ પાઇલટ્સને અવકાશમાં મોકલવામાં આવશે. આ પાઇલટ્સ 400 કિમીની ભ્રમણકક્ષામાં 3 દિવસ રહેશે, ત્યારબાદ હિંદ મહાસાગરમાં સ્પેસક્રાફ્ટનું લેન્ડિંગ કરાવવામાં આવશે. મિશનનો ખર્ચ આશરે 20,193 કરોડ રૂપિયા છે. ગગનયાન મિશન માટે હાલ વાયુસેનાના ચાર પાઇલટ્સની પસંદગી કરવામાં આવી છે, જેમાંથી એક ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લા છે. શુભાંશુ આથી જ એક્સિયમ મિશન હેઠળ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન ગયા હતા. ગગનયાન દ્વારા પાઇલટ્સને અવકાશમાં મોકલતા પહેલા ઇસરો બે ખાલી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ મોકલશે. ત્રીજી ફ્લાઇટમાં રોબોટને મોકલવામાં આવશે. તેની સફળતા પછી ચોથી ફ્લાઇટમાં મનુષ્યો અવકાશમાં જઈ શકશે. પ્રથમ ટેસ્ટ ફ્લાઇટ આ વર્ષના અંત સુધીમાં મોકલી શકાય છે. શુભાંશુ શુક્લા 18 દિવસ સુધી ISSમાં રહી ચૂક્યા છે શુભાંશુ શુક્લા Axiom‑4 મિશન હેઠળ 18 દિવસ સુધી આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશન (ISS) પર રહ્યા પછી 15 જુલાઈ 2025ના રોજ પૃથ્વી પર સુરક્ષિત પાછા ફર્યા હતા. ત્યારબાદ, 17 ઓગસ્ટના રોજ ભારત પહોંચ્યા હતા. 18 ઓગસ્ટના રોજ PM મોદીએ તેમની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત લગભગ 20 મિનિટ ચાલી હતી. ISROએ ‘ગગનયાન મિશન’ની શું-શું તૈયારીઓ કરી લીધી છે અને શું બાકી છે ગગનયાન મિશનનું રોકેટ તૈયાર છે અને અવકાશયાત્રીઓની તાલીમ ચાલુ છે… 1. લોન્ચ વ્હીકલ તૈયાર: માનવીને અવકાશમાં લઈ જવા માટે સક્ષમ લોન્ચ વ્હીકલ HLVM3 રોકેટ તૈયાર કરી લેવામાં આવ્યું છે. તેનું સુરક્ષા પરીક્ષણ પૂર્ણ થઈ ગયું છે. આ રોકેટને અગાઉ GSLV Mk III તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું, જેને અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યું છે. 2. અવકાશયાત્રીઓની પસંદગી અને તાલીમ: ગગનયાન મિશન હેઠળ 3 અવકાશયાત્રીઓને અવકાશમાં લઈ જવામાં આવશે. આ માટે એરફોર્સના 4 પાઇલટોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. ભારત અને રશિયામાં તેમની તાલીમ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. તેમને સિમ્યુલેટર દ્વારા તાલીમ આપવામાં આવી છે. અવકાશ અને તબીબી સંબંધિત અન્ય તાલીમ આપવામાં આવી રહી છે. 3. ક્રૂ મોડ્યુલ અને સર્વિસ મોડ્યુલ: અવકાશયાત્રીઓના બેસવાની જગ્યા ક્રૂ મોડ્યુલ અને પાવર, પ્રોપલ્શન, લાઇફ સપોર્ટ સિસ્ટમવાળી જગ્યા સર્વિસ મોડ્યુલ તેના અંતિમ તબક્કામાં છે. તેનું પરીક્ષણ અને એકીકરણ બાકી છે. 4. ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ (CES): લોન્ચિંગ દરમિયાન કોઈ અનિચ્છનીય ઘટનાની સ્થિતિમાં ક્રૂ મોડ્યુલને રોકેટથી તરત જ અલગ કરવા માટે ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં આવી છે. પાંચ પ્રકારના ક્રૂ એસ્કેપ સિસ્ટમ સોલિડ મોટર્સ બનાવવામાં આવ્યા છે, જેનું સફળ પરીક્ષણ પણ થઈ ચૂક્યું છે. 5. રિકવરી ટેસ્ટિંગ: ISRO અને નેવીએ અરબ સાગરમાં સ્પ્લેશડાઉન પછી ક્રૂ મોડ્યુલના સુરક્ષિત પરત ફરવા માટે ટેસ્ટિંગ કર્યું છે. બેકઅપ રિકવરી માટે ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે પણ કરાર થયો છે. 6. માનવરહિત મિશન માટે રોબોટ: જાન્યુઆરી 2020માં ISROએ જણાવ્યું કે ગગનયાનના માનવરહિત મિશન માટે એક હ્યુમનોઇડ બનાવવામાં આવ્યું છે, જેનું નામ વ્યૉમમિત્ર છે. વ્યૉમમિત્રને માઇક્રોગ્રેવિટીમાં પ્રયોગો કરવા અને મોડ્યુલના ટેસ્ટિંગ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. 41 વર્ષ પછી કોઈ ભારતીય અવકાશમાં ગયો અમેરિકી સ્પેસ એજન્સી નાસા અને ભારતીય એજન્સી ઇસરો વચ્ચે થયેલા કરાર હેઠળ ભારતીય વાયુસેનાના ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લાને એક્સિયમ મિશન-4 માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. શુભાંશુ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન પર જનારા પ્રથમ અને અવકાશમાં જનારા બીજા ભારતીય છે. આ પહેલા 41 વર્ષ પહેલા રાકેશ શર્માએ 1984માં સોવિયત યુનિયનના સ્પેસક્રાફ્ટથી અવકાશ યાત્રા કરી હતી.