સબરીમાલા કેસ, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું- વારંવાર વલણ બદલી શકાય નહીં:બોહરા સમાજમાં બહિષ્કાર અને ધાર્મિક અધિકારો પર 1986ની PILની કાયદેસરતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા

સુપ્રીમ કોર્ટમાં બુધવારે સબરીમાલા કેસની સુનાવણી થઈ. કોર્ટે 40 વર્ષ જૂની જનહિત અરજી (PIL)ની કાયદેસરતા પર સવાલો ઉઠાવ્યા. આ અરજી દાઉદી બોહરા સમુદાયમાં બહિષ્કાર (એક્સકમ્યુનિકેશન)ના અધિકાર અને તેના બંધારણીય સંરક્ષણ સાથે સંબંધિત છે. કોર્ટે કહ્યું કે તેને જૂના નિર્ણય સાથે રહેવું પડશે અને તે પોતાનો દૃષ્ટિકોણ અચાનક બદલી શકશે નહીં. નવ જજોની બંધારણીય બેન્ચ આ સુનાવણી કરી રહી છે. તેમાં મહિલાઓના ધાર્મિક સ્થળોમાં પ્રવેશ, જેમ કે સબરીમાલા મંદિર અને અલગ-અલગ ધર્મોમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના દાયરા પર પણ વિચારણા થઈ રહી છે. શું છે મામલો? આ મામલો 1986માં સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ દાઉદી બોહરા કમ્યુનિટીની PIL સાથે સંકળાયેલો છે. તેમાં 1962ના તે નિર્ણયને રદ કરવાની માગ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બોમ્બે પ્રિવેન્શન ઓફ એક્સકમ્યુનિકેશન એક્ટ, 1949ને રદ કરી દેવામાં આવ્યો હતો. તે કાયદા હેઠળ કોઈ સભ્યને બહિષ્કૃત કરવું ગેરકાનૂની હતું. 1962ના નિર્ણયમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ધાર્મિક આધારે બહિષ્કારનો અધિકાર સમુદાયના ધાર્મિક મામલાઓના પ્રબંધનનો ભાગ છે. તેથી 1949નો કાયદો બંધારણના અનુચ્છેદ 26(b) હેઠળ મળેલા અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ રાજુ રામચંદ્રને સુધારાવાદી બોહરાઓ વતી દલીલ કરી. તેમણે કહ્યું કે બહિષ્કાર સીધી રીતે માનવ ગરિમાને અસર કરે છે. તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે તેમના અસીલના પિતા અસગર અલી એન્જિનિયર પોતે બહિષ્કારનો ભોગ બન્યા હતા. રામચંદ્રને કહ્યું કે દાઉદી બોહરા સમુદાયમાં ધાર્મિક પ્રમુખને “દાઈ” કહેવામાં આવે છે, જેને સર્વોચ્ચ અધિકાર પ્રાપ્ત છે. તેમણે જણાવ્યું કે બાળકો પુખ્ત વયના થવા પર દાઈ પ્રત્યે સંપૂર્ણ નિષ્ઠાના શપથ લે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે દરેક ધર્મમાં શિસ્ત જાળવી રાખવા માટે કેટલાક નિયમો હોય છે. પરંતુ અસલી સવાલ સજાની મર્યાદા અને તેની માનવ ગરિમા પર અસરનો છે. આ દરમિયાન જસ્ટિસ નાગરત્નાએ પૂછ્યું કે શું અરજી આર્ટિકલ 32 હેઠળ 1962ના બંધારણીય બેન્ચના નિર્ણયને રદ કરવાની માગ કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે કોર્ટ પોતાના જ જૂના નિર્ણયને આ રીતે કેવી રીતે અવગણી શકે છે. બંધારણીય બેન્ચનો નિર્ણય બદલાય તો આ ગંભીર મુદ્દો તેમણે કહ્યું, “અમે પણ કડક નિયમોથી બંધાયેલા છીએ. જો દરેક આર્ટિકલ 32ની અરજી પર બંધારણીય બેન્ચના નિર્ણયને બદલવામાં આવશે, તો આ ગંભીર મુદ્દો છે.” જસ્ટિસ નાગરત્નાએ એમ પણ કહ્યું કે કોર્ટ ગઈકાલે સબરીમાલા કેસમાં આ જ પ્રકારની અરજીઓ પર સવાલ ઉઠાવી રહી હતી. આવા સંજોગોમાં હવે અલગ વલણ અપનાવી શકાય નહીં. આ પહેલા મંગળવારે કોર્ટે ઇન્ડિયન યંગ લોયર્સ એસોસિએશનને પણ સવાલ કર્યા હતા. આ જ NGOની અરજી પર સબરીમાલા મંદિરમાં તમામ ઉંમરની મહિલાઓના પ્રવેશની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલ ડેરિયસ ખંભાટાએ પારસી મહિલા વતી દલીલ કરી. તેમણે કહ્યું કે જો અનુચ્છેદ 26(b) ને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે તો તે વ્યક્તિગત ધાર્મિક અધિકારોને સમાપ્ત કરી શકે છે. ખંભાટાના મતે, અનુચ્છેદ 26(b) નો ઉદ્દેશ્ય ધાર્મિક સંસ્થાઓને સરકારી હસ્તક્ષેપથી બચાવવાનો છે, ન કે વ્યક્તિઓના અધિકારોને દબાવવાનો. જણાવી દઈએ કે આ મામલો 1962 ના નિર્ણયને પડકારવા સાથે સંબંધિત છે, જેને બોમ્બે હાઈકોર્ટે પણ યથાવત રાખ્યો હતો. સુનાવણી ગુરુવારે પણ ચાલુ રહેશે. સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે કહ્યું છે કે જો કોઈ પારસી મહિલા બીજા ધર્મમાં લગ્ન કરે છે અને તેને સમુદાયમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવે છે, તો આ પ્રથમ દ્રષ્ટિએ ભેદભાવ લાગે છે. સુનાવણી ગુરુવારે પણ ચાલુ રહેશે. સબરીમાલા કેસ પર 7 એપ્રિલથી સુનાવણી થઈ સબરીમાલા મંદિર કેસ પર 7 એપ્રિલથી સુનાવણી શરૂ થઈ હતી. આ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે મહિલાઓની એન્ટ્રીના વિરોધમાં દલીલો રજૂ કરી હતી. સરકારે કહ્યું હતું કે દેશના ઘણા દેવી મંદિરોમાં પુરુષોની એન્ટ્રી પણ પ્રતિબંધિત છે, તેથી ધાર્મિક પરંપરાઓનું સન્માન થવું જોઈએ.