યુપીનું બાંદા દુનિયામાં સૌથી ગરમ, પારો 47.6°C:6 શહેરોમાં તાપમાન 46° પાર; કેન્દ્રએ રાજ્યોને કહ્યું- હીટ સ્ટ્રોક યુનિટ ખોલો

ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં સોમવારે ગરમીએ તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા. બાંદા 47.6°C તાપમાન સાથે વિશ્વનું સૌથી ગરમ શહેર રહ્યું. અહીં આ પહેલા 30 એપ્રિલ 2022 અને 25 એપ્રિલ 2026ના રોજ સૌથી વધુ 47.4°C તાપમાનનો રેકોર્ડ હતો. રાજસ્થાનના જેસલમેરમાં 46.6°C તાપમાન નોંધાયું. અહીં અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ તાપમાન 18 એપ્રિલ 2025માં 46.3°C હતું. મધ્ય પ્રદેશના ખજુરાહોમાં પારો 46°C પર પહોંચી ગયો, જે છેલ્લા 10 વર્ષ દરમિયાન સૌથી વધુ છે. આ પહેલા એક દાયકામાં અહીં આટલું તાપમાન નોંધાયું ન હતું. જેસલમેર અને ખજુરાહો ઉપરાંત દેશના કુલ 6 શહેરોમાં પારો 46°C કે તેથી વધુ રહ્યો. આમાં બાડમેર (46°C), વર્ધા (46.5°C), અમરાવતી (46.6°C) અને અકોલા (46.3°C) શામેલ છે. દિલ્હીમાં બસોમાં ઠંડુ પાણી રાખવામાં આવશે, જ્યારે બસ સ્ટોપ પર મફત ઠંડુ પાણી અને ORS મળશે. દેશમાં વધતી ગરમી અને હીટવેવના ખતરાને જોતા કેન્દ્ર સરકારે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને તમામ હોસ્પિટલો અને આરોગ્ય સંસ્થાઓમાં હીટ સ્ટ્રોક મેનેજમેન્ટ યુનિટ શરૂ કરવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. આગામી 2 દિવસનું હવામાન 29 એપ્રિલ: 30 એપ્રિલ: દેશભરમાંથી ગરમીની તસવીરો… આ વર્ષે એપ્રિલમાં 45 વખત પારો 45°C પાર બાંદાનું 47.6°C તાપમાન એપ્રિલ મહિનાના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલ દેશનું સૌથી વધુ તાપમાન છે. આ વર્ષે એપ્રિલમાં અત્યાર સુધીમાં દેશના અલગ-અલગ વેધર સ્ટેશનો પર લગભગ 45 વખત તાપમાન 45°C થી ઉપર નોંધાયું છે. આ 2022 પછી સૌથી વધુ છે. તે વર્ષે 56 વખત આવું બન્યું હતું. એટલે કે આ વખતે એપ્રિલ મહિનો છેલ્લા 4 વર્ષમાં સૌથી ગરમ રહ્યો છે. જોકે, હવામાન વિભાગનું અનુમાન છે કે મંગળવારથી વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય થશે. તેની અસર સમાપ્ત થતાં જ મેના પહેલા અઠવાડિયાથી પારો ફરી વધશે, જેનાથી લૂનો પ્રકોપ વધશે. મે મહિનામાં રાજસ્થાન અને યુપીના કેટલાક વિસ્તારોમાં પારો 48-50°C ની આસપાસ પહોંચી શકે છે. હીટ સ્ટ્રોક યુનિટ શું કરશે? કેન્દ્રએ રાજ્યોને જે હીટ સ્ટ્રોક યુનિટ્સને હાઈ એલર્ટ પર રહેવાના નિર્દેશ આપ્યા છે, તે હોસ્પિટલની અંદર એક ‘ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ઝોન’ની જેમ કામ કરે છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હીટ સ્ટ્રોકના દર્દીને ‘ગોલ્ડન અવર’માં બચાવવાનો હોય છે. હીટ સ્ટ્રોકમાં શરીરનું તાપમાન 104°F (40°C) થી ઉપર જતું રહે છે. આ યુનિટ્સ દર્દીને બરફના પાણીથી નવડાવીને, કૂલિંગ ધાબળા અથવા ઠંડી હવા દ્વારા તરત જ શરીરનું તાપમાન ઘટાડે છે. આ ઉપરાંત, આ યુનિટ્સમાં પીડિત વ્યક્તિને નસો દ્વારા પ્રવાહી આપવામાં આવે છે. કિડની, લિવરનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે. ઓઆરએસ અને ઠંડા પાણીની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. રાજસ્થાન, બિહાર, દિલ્હીમાં વરસાદ, ઘણી જગ્યાએ કરા પડ્યા હવામાન વિભાગ મુજબ, 28 એપ્રિલે દેશના 13 રાજ્યોમાં વરસાદ-વાવાઝોડાનો અંદાજ છે. આમાં ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા અને આસામનો સમાવેશ થાય છે. આ દરમિયાન 80 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે વાવાઝોડું ફૂંકાઈ શકે છે. રાજ્યોમાંથી હવામાનના સમાચાર… 1. રાજસ્થાન: જેસલમેરમાં ગરમીનો નવો રેકોર્ડ, ઉદયપુરમાં જગન્નાથજીનો નૌકા-વિહાર જેસલમેરમાં સોમવારે ગરમીએ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો. એપ્રિલ મહિનાનું સૌથી વધુ તાપમાન નોંધાયું. પારો 46.4°C પર પહોંચી ગયો. આ પહેલા 18 એપ્રિલ 2025ના રોજ અહીં 46.3°C રહ્યું હતું. જોકે, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સના કારણે બપોર પછી હનુમાનગઢ, શ્રીગંગાનગર, બીકાનેર સહિત અનેક શહેરોમાં વાવાઝોડા-વરસાદ સાથે કરા પણ પડ્યા. ઉદયપુરમાં ભારે ગરમીના કારણે ભગવાનને નૌકા વિહાર કરાવવામાં આવ્યો. 2. મધ્ય પ્રદેશ: ખજુરાહોમાં 10 વર્ષનો રેકોર્ડ તૂટ્યો, પારો 46 પાર, આજે 4 જિલ્લામાં લૂનું એલર્ટ રાજ્યમાં ભીષણ ગરમી પડી રહી છે. સોમવારે ખજુરાહોમાં પારો 46 ડિગ્રી પર પહોંચી ગયો. આ 10 વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. છતરપુરનું જ નૌગાંવ બીજું સૌથી ગરમ શહેર છે. મંગળવારે 4 જિલ્લામાં લૂ અને 12માં વાવાઝોડા-વરસાદનું એલર્ટ છે. હવામાન વિભાગે 27 એપ્રિલથી 1 મે સુધી રાજ્યમાં ભારે ગરમી વચ્ચે વરસાદની ચેતવણી પણ જાહેર કરી છે. 3. બિહાર: 30 એપ્રિલ સુધી વાવાઝોડા-વરસાદનું એલર્ટ, 5°C ઘટશે પારો; કૈમૂરમાં સૌથી વધુ ગરમી હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્યમાં આજથી 30 એપ્રિલ સુધી વાવાઝોડા-વરસાદનું એલર્ટ છે. 14 જિલ્લાઓ માટે ઓરેન્જ, જ્યારે 24 માટે યલો એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ દરમિયાન 50 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. 2-3 દિવસમાં તાપમાનમાં 3-5°C સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં કૈમૂરમાં સૌથી વધુ 41.4°C તાપમાન નોંધાયું હતું. 4. હરિયાણા: 7 જિલ્લામાં વરસાદનું ઓરેન્જ એલર્ટ, 50-60 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે વાવાઝોડું ફૂંકાશે રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં આજે વરસાદ પડી શકે છે. હવામાન વિભાગે સિરસા, ફતેહાબાદ, હિસાર, ભિવાની, ચરખી દાદરી, મહેન્દ્રગઢ અને રેવાડીમાં ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. આ વિસ્તારોમાં 50-60 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ધૂળભરી આંધી સાથે વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. 5. હિમાચલ: આગામી 6 દિવસ સુધી વરસાદનું એલર્ટ, આજે 5 જિલ્લામાં કરા પડવાની આશંકા રાજ્યમાં આગામી 6 દિવસ સુધી વરસાદનું એલર્ટ છે. હવામાન વિભાગે આજે ચંબા, કુલ્લુ અને મંડી સહિત 5 જિલ્લામાં કરા પડવાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે. આ દરમિયાન 40-50 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવનો પણ ફૂંકાઈ શકે છે. ઉના, હમીરપુર અને બિલાસપુરમાં યલો એલર્ટ છે. રાજ્યમાં આવતીકાલથી વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ વધુ સક્રિય થઈ શકે છે. 6. પંજાબ: લુધિયાણા અને જલંધરમાં વરસાદ થયો, ઘણા જિલ્લાઓમાં વાદળછાયું વાતાવરણ; આજે વાવાઝોડા અને વરસાદનું ઓરેન્જ એલર્ટ રાજ્યના લુધિયાણા અને જલંધરમાં સોમવારે વરસાદ થયો છે. હવામાન વિભાગે સતત બે દિવસ સુધી વાવાઝોડા અને વીજળી પડવાની ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કરી છે. આ દરમિયાન 50-60 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. જોકે, સરેરાશ મહત્તમ તાપમાન હજુ પણ સામાન્ય કરતાં 3°C વધારે રહ્યું છે.