ખજોદની દુર્ગંધમાંથી ડાયમંડ બુર્સને મળશે મુક્તિ:પાલિકાએ કનસાડમાં નવી જમીનનો કબજો મેળવ્યો, 345 કરોડના આધુનિક પ્રોજેક્ટથી બદલાશે સુરતનો નકશો

સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા શહેરના પર્યાવરણ અને આર્થિક વિકાસને વેગ આપતો એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. એશિયાના સૌથી મોટા હીરા હબ ગણાતા 'સુરત ડાયમંડ બુર્સ' નજીક વર્ષોથી કાર્યરત ખજોદ લેન્ડફીલ સાઇટના કારણે આ વૈશ્વિક પ્રોજેક્ટની રોનક ઝાંખી પડતી હતી અને વારંવાર ત્યાં લાગતી આગની ઘટનાઓથી વિશ્વભરના વેપારીઓ પરેશાન હતા. આ આંતરરાષ્ટ્રીય સેન્ટરને મોટી રાહત આપતા, પાલિકાએ કનસાડ ખાતે બ્લોક નં. 704ની અંદાજે 1,32,231 ચોરસ મીટર જેટલી વિશાળ સરકારી જમીનનો સોલીડ વેસ્ટ લેન્ડફીલ સાઇટના હેતુ માટે મામલતદાર-ઉધના કચેરી પાસેથી શાંત અને પ્રત્યક્ષ કબજો મેળવી લીધો છે. આ નવી જમીનની પ્રાપ્તિ સાથે જ ડાયમંડ બુર્સની પ્રગતિના માર્ગમાં આવતી સૌથી મોટી અડચણ હવે કાયમ માટે દૂર થવાના એંધાણ દેખાઈ રહ્યા છે. કચરાના પહાડ પર ખીલશે હરિયાળી, ખજોદમાં બનશે ભવ્ય ગાર્ડન મહાનગરપાલિકાની આ યોજના માત્ર કચરાના નિકાલ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ શહેરના બ્યુટીફિકેશન માટે પણ અદ્ભુત સાબિત થશે. કનસાડ ખાતે નવી સાઇટ શરૂ થતાં જ ખજોદની જૂની સાઇટને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી કાયમ માટે બંધ કરવામાં આવશે. મહાનગરપાલિકાનો આગામી લક્ષ્યાંક આ ખાલી થયેલી વેસ્ટ ડિસ્પોઝલ સાઇટની જગ્યા પર એક ભવ્ય અને વિશાળ ગ્રીન ગાર્ડન બનાવવાનો છે. જ્યાં ક્યારેક કચરાની દુર્ગંધ આવતી હતી, ત્યાં હવે પ્રકૃતિની સુવાસ ફેલાશે. આ ગાર્ડન બનવાને કારણે ડાયમંડ બુર્સના પ્રોજેક્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે વેગ મળશે અને આ આખો વિસ્તાર એક પ્રીમિયમ ગ્રીન ઝોનમાં ફેરવાઈ જશે, જે સુરતના પર્યટનને પણ નવું બળ આપશે. 345 કરોડના અદ્યતન પ્રોજેક્ટની મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ અને ક્ષમતા સુરતની સતત વધતી વસ્તી અને કચરાના જથ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને આ આગામી પ્રોજેક્ટ અત્યંત આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા આ અદ્યતન સોલિડ વેસ્ટ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ આશરે 345 કરોડના માતબર ખર્ચે સ્થાપવાનું સુદ્રઢ આયોજન કરાયું છે. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત જમીન અને પ્રોસેસિંગ ક્ષમતાનો વ્યાપ ખૂબ મોટો રાખવામાં આવ્યો છે. નવી સાઇટ ઉંબેરમાં આશરે 3.40 લાખ ચોરસ મીટરના વિશાળ વિસ્તારમાં ફેલાયેલી હશે, જે દરરોજ 3,000 મેટ્રિક ટન જેટલા જંગી કચરાને વૈજ્ઞાનિક ઢબે પ્રોસેસ કરવાની અસાધારણ ક્ષમતા ધરાવશે. સુરતની હાલની ખજોદ લેન્ડફિલ સાઇટ તેની મહત્તમ ક્ષમતાએ પહોંચી ગઈ હોવાથી, આ વૈકલ્પિક અને આધુનિક પ્રોજેક્ટ શહેરની આગામી 50 વર્ષની જરૂરિયાતોને આસાનીથી પૂર્ણ કરશે. સ્વચ્છ ભારત મિશન અંતર્ગત મળ્યું મોટું ફંડિંગ અને મંજૂરીઓ આટલા મોટા પ્રોજેક્ટને સાકાર કરવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર તરફથી પણ સુરત પાલિકાને સંપૂર્ણ નાણાકીય સહયોગ સાંપડ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટના સફળ અમલીકરણ માટે કેન્દ્ર સરકારના 'સ્વચ્છ ભારત મિશન 2.0' (SBM 2.0) અંતર્ગત 167 કરોડની માતબર ગ્રાન્ટ મંજૂર કરી દેવામાં આવી છે. આ સિવાયનો બાકી રહેતો તમામ ખર્ચ રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકારની અન્ય પર્યાવરણીય ગ્રાન્ટ્સમાંથી કવર કરવામાં આવશે, જેથી સ્થાનિક તંત્ર પર કોઈ વધારાનો આર્થિક બોજ ન પડે. પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વહીવટી સફળતા એ છે કે તેને કેન્દ્ર સરકારના પર્યાવરણ મંત્રાલય તરફથી જરૂરી એન્વાયરન્મેન્ટ ક્લિયરન્સ પણ મળી ચૂક્યું છે. આ ક્લિયરન્સ મળવાના કારણે હવે સાઇટ પર વૈજ્ઞાનિક ઢબે અને ગ્રીન પ્રોટોકોલ સાથે કચરાના નિકાલની કામગીરી કોઈપણ કાનૂની અડચણ વિના શરૂ કરી શકાશે. PPP મોડેલ પર 18 મહિનામાં કામગીરી પૂર્ણ કરવાનો ટાર્ગેટ સુરત મહાનગરપાલિકાની સ્ટેન્ડિંગ કમિટી દ્વારા આ મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટના પ્રસ્તાવને વહીવટી લીલી ઝંડી આપી દેવામાં આવી છે. કામગીરીને પારદર્શી, ક્ષતિરહિત અને ઝડપી બનાવવા માટે આ આખો પ્રોજેક્ટ પીપીપી (Public-Private Partnership - PPP) મોડેલ પર ચલાવવામાં આવશે. તંત્ર દ્વારા આ પ્લાન્ટને આગામી 18 મહિનાની કડક સમયમર્યાદામાં સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. એકવાર પ્લાન્ટ સંપૂર્ણ કાર્યરત થઈ ગયા પછી, તેની ઉત્કૃષ્ટ જાળવણી અને ટેકનિકલ સુવિધા માટે એક અનુભવી ખાનગી ઓપરેટરને જવાબદારી સોંપાશે, જે આગામી 10 વર્ષ સુધી આ પ્લાન્ટના રોજિંદા ઓપરેશન, વેસ્ટ ટ્રીટમેન્ટ અને સેનિટરી ડિસ્પોઝલ ફેસિલિટીનું સુચારુ સંચાલન સંભાળશે. વેલ્યુ-એડેડ પ્રોડક્ટ્સ અને ગ્રીન એનર્જી તરફ સુરતનું નવું કદમ આ નવો કનસાડ અને ઉંબેરમાં આકાર લેનારો પ્રોજેક્ટ પરંપરાગત કચરાના ડેપો જેવો સામાન્ય નહીં હોય. આ આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં કચરાના માત્ર નિકાલ પર જ નહીં, પરંતુ તેમાંથી વેલ્યુ-એડેડ પ્રોડક્ટ્સ બનાવવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. પ્લાન્ટમાં ગ્રીન વેસ્ટ પ્રોસેસિંગ, કચરામાંથી સેન્દ્રિય ખાતરનું નિર્માણ અને વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી સેનિટરી લેન્ડફિલ તૈયાર કરવા જેવા આધુનિક પાસાઓ સામેલ હશે. ટૂંક સમયમાં અન્ય જરૂરી વહીવટી પરવાનગીઓ અને લાયસન્સ મળ્યા બાદ કનસાડ ખાતે આ પ્લાન્ટ વિધિવત રીતે ધમધમતો થઈ જશે, જેના કારણે રોજબરોજનો કચરો ખજોદને બદલે કનસાડ જશે. આ પ્રોજેક્ટના કારણે સુરત શહેર 'સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ'માં પોતાનું ટોચનું સ્થાન જાળવી રાખવા સાથે પર્યાવરણ સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસનું એક અનોખું વૈશ્વિક ઉદાહરણ પૂરું પાડશે.