સૂર્યના આકરા તાપથી સ્કિન કેન્સરનું જોખમ વધારે!:સનબર્નના આ 7 સંકેતોને અવગણશો નહીં, સ્કિનને સ્વસ્થ અને સુરક્ષિત રાખવા 20 ટિપ્સ ફોલો કરો

ઉનાળાનો આકરો તડકો શરીરની સાથે ત્વચાને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે. તેનાથી ત્વચામાં બળતરા, લાલાશ કે ચચરાટ જેવો અનુભવ થઈ શકે છે. આ સનબર્નના લક્ષણો હોઈ શકે છે. ઘણીવાર લોકો તેને અવગણે છે, જ્યારે વાસ્તવમાં સૂર્યના UV (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણો ત્વચાના ઉપરના સ્તરને નુકસાન પહોંચાડે છે. લાંબા સમય સુધી તેના સંપર્કમાં રહેવાથી કરચલીઓ, પિગમેન્ટેશન અને તો ક્યાંક ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ પણ વધી શકે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અનુસાર, વધુ પડતો યુવી એક્સપોઝર ત્વચાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ખાસ કરીને જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈપણ સુરક્ષા વિના લાંબા સમય સુધી તડકામાં રહે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’ માં આપણે સનબર્ન વિશે વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. નિપુણ જૈન, સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ડર્મેટોલોજી, શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, દિલ્હી પ્રશ્ન- સનબર્ન શું છે અને તે કેવી રીતે થાય છે? જવાબ- વધુ સમય તડકામાં રહેવાથી ત્વચામાં બળતરા અને લાલાશ થાય, તો તેને સનબર્ન કહેવાય છે. તેને પોઈન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- કેટલી વાર તડકામાં રહેવાથી સનબર્ન થઈ શકે છે? જવાબ- આ તડકાની તીવ્રતા, સમય અને સ્કિન ટાઈપ પર આધાર રાખે છે. પોઈન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- શું સનબર્ન ફક્ત ઉનાળામાં જ થાય છે? જવાબ- ના, એવું નથી. જ્યારે પણ ત્વચા લાંબા સમય સુધી સૂર્યના અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોના સંપર્કમાં રહે છે, ત્યારે સનબર્ન થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- જો વાદળો હોય અને તડકો ન નીકળ્યો હોય, તો પણ સનબર્ન થઈ શકે છે? જવાબ- હા, વાદળો UV કિરણોને સંપૂર્ણપણે રોકી શકતા નથી. વાદળો હોવા છતાં પણ લગભગ 70-80% UV કિરણો ત્વચા સુધી પહોંચી શકે છે અને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. પ્રશ્ન- સનબર્ન અને ટેનિંગમાં શું ફરક છે? જવાબ- બંને UV કિરણોની અસરથી થાય છે, પરંતુ બંનેમાં ફરક હોય છે. પોઇન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- સનબર્ન ત્વચાને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે? જવાબ- સનબર્ન ત્યારે થાય છે, જ્યારે સૂર્યના તેજ UV કિરણો ત્વચાના ઉપરના સ્તરના કોષોને નુકસાન પહોંચાડે છે. મુદ્દાઓથી સમજીએ- પ્રશ્ન- સનબર્નના શરૂઆતી સંકેતો શું છે? જવાબ- સનબર્ન થવા પર ત્વચામાં બળતરા અનુભવાય છે. લક્ષણો આ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે, સનબર્ન કેટલું ગંભીર છે. સનબર્નમાં સામાન્ય રીતે કેટલાક લક્ષણો જોવા મળે છે, જેમ કે- પ્રશ્ન- સનબર્ન થયાના કેટલા સમય પછી ત્વચામાં લાલાશ અને દુખાવો થવાનું શરૂ થાય છે? જવાબ- સામાન્ય રીતે તડકામાં વધુ સમય વિતાવ્યાના 2-6 કલાકની અંદર ત્વચામાં લાલાશ અને બળતરા અનુભવવા લાગે છે. 12-24 કલાકની અંદર તેના લક્ષણો વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- શું સનબર્નના કારણે તાવ, માથાનો દુખાવો કે ઉબકા પણ આવી શકે છે? જવાબ- હા, જો સનબર્ન વધુ ગંભીર હોય, તો તે માત્ર ત્વચા પૂરતું મર્યાદિત રહેતું નથી. શરીરમાં સોજાની પ્રતિક્રિયા વધવા પર તાવ, માથાનો દુખાવો, થાક અને ઉબકા (ગભરામણ) જેવા લક્ષણો પણ દેખાઈ શકે છે. પ્રશ્ન- સનબર્ન થાય ત્યારે ક્યારે ડર્મેટોલોજિસ્ટને બતાવવું જરૂરી છે? જવાબ- સનબર્નના કેટલાક લક્ષણો ગંભીર હોઈ શકે છે. પોઈન્ટર્સથી સમજીએ કે ક્યારે ડર્મેટોલોજિસ્ટને બતાવવું જરૂરી છે. પ્રશ્ન- સનબર્ન કેટલા દિવસમાં મટી જાય છે? જવાબ- હળવો સનબર્ન સામાન્ય રીતે 3-5 દિવસમાં ઠીક થઈ જાય છે. જો સનબર્ન ગંભીર હોય, તો ઠીક થવામાં 7-10 દિવસ લાગી શકે છે. પ્રશ્ન- શું સનબર્ન થવાથી સ્કિન કેન્સરનું જોખમ વધે છે? જવાબ- હા, UV કિરણો ત્વચાના કોષોના DNA ને નુકસાન પહોંચાડે છે. લાંબા સમય સુધી કે વારંવાર આવું થવાથી સ્કિન કેન્સરનું જોખમ વધી શકે છે. પ્રશ્ન- કયા લોકોને સ્કિન કેન્સરનું જોખમ વધારે છે? જવાબ- કોઈને પણ સ્કિન કેન્સર થઈ શકે છે. પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં જોખમ વધી જાય છે. ગ્રાફિકથી સમજીએ- પ્રશ્ન- તડકામાં કેટલો સમય વિતાવવો સુરક્ષિત છે? જવાબ- સવારના હળવા તડકામાં 15-30 મિનિટ સુધી રહેવું સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. પ્રશ્ન- સનબર્ન થાય ત્યારે તાત્કાલિક રાહત માટે શું કરવું જોઈએ? જવાબ- પોઈન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- શું સનબર્નમાં કેટલાક ઘરેલું ઉપાય કરી શકાય છે? શું એલોવેરા જેલ લગાવવું ફાયદાકારક છે? જવાબ- હળવા સનબર્નમાં કેટલાક ઘરેલું ઉપાયો રાહત આપી શકે છે. તેમાંથી એલોવેરા (કુંવારપાઠું) જેલ સૌથી ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. કુંવારપાઠાને 'બર્ન પ્લાન્ટ' પણ કહેવાય છે. તે ત્વચાની બળતરા, સોજો અને લાલાશ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. ત્વચાને ઠંડક આપે છે અને તેની હીલિંગ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે. પ્રશ્ન- શું સનબર્ન થાય ત્યારે દહીં કે વેસણ જેવા ઘરેલું ઉપાયો સુરક્ષિત અને અસરકારક છે? જવાબ- સનબર્નમાં ઠંડું દહીં લગાવવાથી અમુક અંશે રાહત મળી શકે છે. દહીંની ઠંડક, તેમાં રહેલી ચરબી અને લેક્ટિક એસિડ ત્વચામાં ભેજ જાળવી રાખવામાં અને રૂઝ આવવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, વેસણનો ઉપયોગ સાવચેતીપૂર્વક કરવો જોઈએ. વેસણ સામાન્ય રીતે ટેન દૂર કરવા માટે વપરાય છે. પરંતુ સનબર્નવાળી સંવેદનશીલ અને ક્ષતિગ્રસ્ત ત્વચા પર તે બળતરા વધારી શકે છે. પ્રશ્ન- સનબર્નથી બચવા માટે શું કરવું જોઈએ? જવાબ- આકરો તાપ ત્વચાને થોડી જ મિનિટોમાં નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી બહાર નીકળતા પહેલા તૈયારી કરવી જરૂરી છે, જેથી સનબર્ન ન થાય. ગ્રાફિકમાં સનબર્નની સેફ્ટી ટિપ્સ જોઈએ- પ્રશ્ન- શું સનસ્ક્રીન સનબર્નના જોખમને ઘટાડી શકે છે? જવાબ- હા, સનસ્ક્રીન સનબર્નના જોખમને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકે છે. તે ત્વચાને UVA અને UVB કિરણોથી બચાવવામાં મદદ કરે છે. UVB કિરણો સનબર્નનું મુખ્ય કારણ છે. બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ સનસ્ક્રીન આ હાનિકારક કિરણોને અવરોધિત કરીને અથવા શોષીને ત્વચાને નુકસાનથી બચાવે છે. જોકે, માત્ર સનસ્ક્રીન લગાવવું પૂરતું નથી. તેને યોગ્ય માત્રામાં લગાવવું, દર 2-3 કલાકે ફરીથી લગાવવું અને તીવ્ર તડકાના સમયે વધારાની સાવચેતી રાખવી પણ જરૂરી છે. પ્રશ્ન- ત્વચાના કેન્સરના જોખમને ઘટાડવા માટે કેવી જીવનશૈલી હોવી જોઈએ? જવાબ- ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ માત્ર સૂર્યપ્રકાશથી જ નહીં, પરંતુ આપણી રોજિંદી આદતો સાથે પણ સંકળાયેલું છે. સન સેફ્ટી, સંતુલિત આહાર અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવીને આ ખતરાને મોટાભાગે ઓછો કરી શકાય છે. ગ્રાફિકમાં સરળ ટિપ્સ સમજીએ- ઘણીવાર લોકો સનબર્નને માત્ર એક અસ્થાયી ત્વચા સમસ્યા સમજીને અવગણે છે, જ્યારે તે લાંબા ગાળે ત્વચાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. જો સનબર્ન વારંવાર થઈ રહ્યું હોય અથવા લક્ષણો ગંભીર હોય તો ત્વચારોગ નિષ્ણાત (ડર્મેટોલોજિસ્ટ)ની સલાહ લેવી જોઈએ.