ઉનાળા માટે વર્કઆઉટ સેફ્ટી ટિપ્સ:9 સંકેતોને અવગણશો નહીં, ડૉકટર પાસેથી જાણો 11 જરૂરી સાવચેતીઓ

ઉનાળામાં ફિટનેસ રૂટિન જાળવી રાખવું પડકારજનક હોય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન વધુ પડતો પરસેવો થાય છે, ઝડપથી થાક લાગે છે અને ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધી જાય છે, જેનાથી વર્કઆઉટ મુશ્કેલ બને છે. કેટલાક લોકો આ કારણોસર કસરત કરવાનું ટાળે છે, જ્યારે કેટલાક સાવચેતી વગર વર્કઆઉટ કરે છે. આનાથી સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, વર્કઆઉટનો સમય, રીત અને ખોરાકને હવામાન અનુસાર ગોઠવવા જરૂરી છે. સાચી માહિતી અને નાની-નાની સાવચેતીઓથી આપણે ઉનાળામાં પણ ફિટ અને ઊર્જાવાન રહી શકીએ છીએ. આથી 'કામના સમાચાર' માં આજે ઉનાળામાં સુરક્ષિત વર્કઆઉટ ટિપ્સ વિશે વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. નરેન્દ્ર કુમાર સિંગલા, પ્રિન્સિપલ કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, દિલ્હી ડૉ. અનુ અગ્રવાલ, સિનિયર ક્લિનિકલ ડાયટિશિયન, ફાઉન્ડર- ‘વનડાયટટુડે’ સવાલ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટ કરવાનો યોગ્ય સમય કયો છે? જવાબ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટનો યોગ્ય સમય સવારે 5થી 8 વાગ્યાનો અથવા સાંજે 6 વાગ્યા પછીનો હોય છે. સવાલ- બપોરના સમયે વર્કઆઉટ કરવું જોખમી કેમ હોઈ શકે છે? જવાબ- ઉનાળામાં બપોરના સમયે તાપમાન વધુ હોય છે, જેનાથી શરીર ઝડપથી ઓવરહીટ થઈ જાય છે. આનાથી હીટ સ્ટ્રોક, ચક્કર, ઉલટી અને નબળાઈ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. વધુ પડતો પરસેવો નીકળવાથી શરીરમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની ઉણપ પણ થઈ શકે છે, જે ગંભીર પરિસ્થિતિ ઊભી કરી શકે છે. તેથી ઉનાળામાં બપોરના સમયે વર્કઆઉટ ટાળવું જોઈએ. સવાલ- ઉનાળાની ઋતુમાં વર્કઆઉટ શેડ્યૂલ કેવું હોવું જોઈએ? જવાબ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટ શેડ્યૂલ ફ્લેક્સિબલ હોવું જોઈએ. આ માટે કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો. જેમ કે- સવાલ- શું ગરમીમાં વર્કઆઉટનો સમયગાળો ઓછો હોવો જોઈએ? જવાબ- હા, ઉનાળામાં વર્કઆઉટનો સમય થોડો ઓછો રાખવો વધુ સારું છે. 30-45 મિનિટનું સેશન પૂરતું છે. વધુ સમય સુધી વર્કઆઉટ કરવાથી શરીરમાં પાણીની કમી (ડિહાઇડ્રેશન) અને થાક લાગી શકે છે. તેથી, સમયગાળા કરતાં ગુણવત્તા પર વધુ ધ્યાન આપો. સવાલ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટ દરમિયાન કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટ કરતી વખતે શરીરને ઠંડુ અને હાઇડ્રેટેડ રાખવું જરૂરી છે. ધીમે ધીમે શરૂઆત કરો અને હાઈ ઇન્ટેન્સિટી વર્કઆઉટથી બચો. સેફ્ટી ટિપ્સ ગ્રાફિકથી સમજો- સવાલ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટ પહેલાં અને પછી શું ખાવું-પીવું જોઈએ? જવાબ- વર્કઆઉટ દરમિયાન શરીર ઝડપથી ડિહાઇડ્રેટ થઈ જાય છે, તેથી યોગ્ય આહાર ખૂબ જ જરૂરી છે. વર્કઆઉટ પહેલાં હળવો, સરળતાથી પચી જાય તેવો અને એનર્જી ફૂડ લો, જેથી શરીર સક્રિય રહે. જ્યારે વર્કઆઉટ પછી શરીરને રિકવર કરવા માટે પ્રોટીન અને હાઇડ્રેશન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો. વર્કઆઉટના અડધા કલાક પહેલાં 1 મધ્યમ કદનું કેળું અને 4-5 પલાળેલી બદામ ખાવી ફાયદાકારક છે. આખો ડાયટ પ્લાન ગ્રાફિકમાં જુઓ- સવાલ- ઉનાળામાં કયા વર્કઆઉટ કરવા જોઈએ અને કયા નહીં? જવાબ- ઉનાળામાં લો-ઇન્ટેન્સિટી વર્કઆઉટ પસંદ કરવા જોઈએ અને હાઈ-ઇન્ટેન્સિટી વર્કઆઉટથી બચવું જોઈએ. આને ગ્રાફિકથી સમજો- સવાલ- ઉનાળામાં હાઈ ઈન્ટેન્સિટી વર્કઆઉટ શા માટે ન કરવું જોઈએ? જવાબ- હાઈ ઈન્ટેન્સિટી વર્કઆઉટથી શરીરનું તાપમાન ઝડપથી વધે છે, જેનાથી ઓવરહિટિંગનું જોખમ થઈ શકે છે. તેથી ગરમીમાં લો ઇન્ટેન્સિટી વર્કઆઉટ કરવું જોઈએ. સવાલ- ગરમીમાં કેવા પ્રકારના કપડાં પહેરીને વર્કઆઉટ કરવું જોઈએ? જવાબ- વર્કઆઉટ માટે હળવા, ઢીલા અને શ્વાસ લઈ શકાય તેવા કપડાં પહેરો. ડાર્ક કલરને બદલે હળવા રંગના કપડાં પહેરો, જેથી પરસેવો સરળતાથી સુકાઈ શકે અને શરીર ઓવરહીટ ન થાય. સવાલ- ગરમીમાં વર્કઆઉટ દરમિયાન શરીરના કયા સંકેતોને અવગણવા ન જોઈએ? જવાબ- વર્કઆઉટ દરમિયાન ચક્કર આવે, વધુ પડતો પરસેવો થાય તો આ સંકેતોને અવગણવા ન જોઈએ. આવા તમામ સંકેતો ગ્રાફિકમાં જુઓ- ઉનાળામાં વર્કઆઉટ સંબંધિત કેટલાક સવાલો અને જવાબો સવાલ- શું ખાલી પેટે વર્કઆઉટ કરવું યોગ્ય છે? જવાબ- ના, ઉનાળામાં ખાલી પેટે વર્કઆઉટ કરવાથી નબળાઈ, ચક્કર અને એનર્જી ડ્રેન જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. તેથી વર્કઆઉટના અડધા કલાક પહેલા હળવા નાસ્તા લેવા વધુ સારું છે. સવાલ- વર્કઆઉટ પહેલાં, તે દરમિયાન અને પછી કેટલું પાણી પીવું જોઈએ? જવાબ- વર્કઆઉટ પહેલાં 1-2 ગ્લાસ પાણી પીવો. વર્કઆઉટ દરમિયાન દર 15-20 મિનિટે થોડું-થોડું પાણી પીતા રહો. વર્કઆઉટના થોડા સમય પછી 1-2 ગ્લાસ પાણી અવશ્ય પીવો, જેથી શરીર હાઇડ્રેટેડ રહે. સવાલ- શું માત્ર પાણી પૂરતું છે કે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ પણ જરૂરી છે? જવાબ- હા, ઉનાળામાં વર્કઆઉટ દરમિયાન ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ લેવા જરૂરી છે. સવાલ- શું ઉનાળામાં રોજ વર્કઆઉટ કરવું સુરક્ષિત છે? જવાબ- રોજ હળવું કે મધ્યમ વર્કઆઉટ કરી શકાય છે, પરંતુ શરીરને ઓવરલોડ ન કરો. અઠવાડિયામાં 1-2 દિવસ આરામ આપવો જરૂરી છે, જેથી રિકવરી થઈ શકે. સવાલ- શું ઉનાળાની ઋતુમાં જીમની જગ્યાએ ઘરે વર્કઆઉટ કરવું વધુ સારું છે? જવાબ- જો જીમમાં કૂલિંગ અને વેન્ટિલેશન યોગ્ય ન હોય, તો ઘરે વર્કઆઉટ કરવું વધુ સારો અને સુરક્ષિત વિકલ્પ હોઈ શકે છે. સવાલ- શું AC કે ઠંડી જગ્યાએ વર્કઆઉટ કરવું વધુ સુરક્ષિત છે? જવાબ- હા, ઠંડી અને હવાવાળી જગ્યાએ વર્કઆઉટ કરવાથી શરીર ઓવરહીટ થતું નથી. સવાલ- શું ગરમીમાં વર્કઆઉટ દરમિયાન પાણી પીવું યોગ્ય છે? જવાબ- ચોક્કસ, વર્કઆઉટ દરમિયાન પાણી પીવું જરૂરી છે. તે ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવે છે અને શરીરને સક્રિય રાખે છે.