ગરમીમાં ‘કૂલિંગ ફૂડ’નો જાદુ:લૂથી બચવા ઉનાળાનો બેસ્ટ ડાયટ પ્લાન, માત્ર ફ્રિજનું પાણી પૂરતું નથી; જાણો શું ખાવું અને શું ન ખાવું

ઉનાળામાં તાપમાન વધવા પર થાક, નબળાઈ અને ડિહાઇડ્રેશન જેવી સમસ્યાઓ સામાન્ય છે. આપણા શરીરના તમામ અંગોના યોગ્ય કાર્ય માટે ચોક્કસ શારીરિક તાપમાન (લગભગ 37°C) ની જરૂર હોય છે. ઉનાળામાં આ સંતુલન બગડી શકે છે, જેનાથી ગરમી સંબંધિત સમસ્યાઓ વધી જાય છે. ખોટા આહારથી આ સમસ્યાઓ વધુ વધી શકે છે. યોગ્ય ખોરાકની પસંદગીથી આનો સામનો કરવામાં મદદ મળે છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’ માં જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડો. અમૃતા મિશ્રા, સિનિયર ડાયટિશિયન, દિલ્હી પ્રશ્ન- ઉનાળામાં બહારનું તાપમાન વધવા પર શરીરનું તાપમાન પણ વધે છે. આવી સ્થિતિમાં શરીર તે ગરમીનો સામનો કેવી રીતે કરે છે? જવાબ- શરીર પોતાના સામાન્ય તાપમાન (લગભગ 37°C) ને જાળવી રાખવા માટે ઓટોમેટિક સિસ્ટમ પર કામ કરે છે. આને ‘થર્મોરેગ્યુલેશન’ કહેવાય છે. મુદ્દાઓ દ્વારા તેને સમજીએ- પ્રશ્ન- ઉનાળામાં શરીરને ઠંડુ રાખવું શા માટે જરૂરી છે? જવાબ- ઉનાળામાં શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત ન કરવામાં આવે તો- પ્રશ્ન- શરીરને અંદરથી ઠંડુ રાખવા માટે શું કરવું જોઈએ? જવાબ- આ માટે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો. ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- કયા કયા ફૂડ્સ શરીરને અંદરથી ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરે છે? જવાબ- પાણીથી ભરપૂર ફૂડ્સ શરીરમાં ઠંડક જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. ગ્રાફિકમાં તેની યાદી જુઓ- પ્રશ્ન- શું ઠંડા ફૂડનો મતલબ ‘ફ્રિજમાં રાખેલી ઠંડી વસ્તુઓ’ છે? જવાબ- ના, ‘કૂલિંગ ફૂડ’ એટલે કે જે શરીરને અંદરથી ઠંડુ રાખે છે અને જેમની તાસીર ઠંડી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે- પ્રશ્ન- કૂલિંગ ફૂડ્સ શરીરના તાપમાનને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરે છે? જવાબ- આ ઘણી રીતે શરીરનું તાપમાન સંતુલિત કરવામાં મદદ કરે છે. પ્રશ્ન- શું આ ઠંડા ખોરાક શરીરને ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવે છે? જવાબ- હા, આમાં પાણી ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. આનાથી શરીરમાં પ્રવાહી સંતુલન જળવાઈ રહે છે અને વારંવાર તરસ પણ લાગતી નથી. પ્રશ્ન- શરીરમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન જાળવી રાખવામાં આ ખોરાકની શું ભૂમિકા હોય છે? જવાબ- આમાં પાણીની સાથે જરૂરી ખનિજો (સોડિયમ, પોટેશિયમ અને મેગ્નેશિયમ) પૂરતી માત્રામાં હોય છે, જે પરસેવાથી નીકળતા ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની ઉણપ પૂરી કરે છે. આ ઉપરાંત તે કોષોમાં પ્રવાહી સંતુલન જાળવી રાખે છે અને નર્વ્સ અને સ્નાયુઓના યોગ્ય કાર્યમાં મદદ કરે છે. પ્રશ્ન- શું આ ઠંડા ખોરાક હીટ સ્ટ્રોક (લૂ) થી બચાવી શકે છે? જવાબ- ઠંડા ખોરાક લૂ થી બચાવી શકે છે, પરંતુ તે સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપતા નથી. જો તમે તડકામાં વધુ સમય વિતાવો છો અને ઓછું પાણી પીઓ છો તો માત્ર ખોરાકથી બચાવ થશે નહીં. પ્રશ્ન- શું ગરમીથી બચવા માટે માત્ર ઠંડી તાસીરવાળી વસ્તુઓ ખાવી પૂરતું છે? જવાબ- ના, માત્ર ઠંડા ખોરાક ખાવા પૂરતા નથી. ગરમીથી બચવા માટે સંતુલિત આહાર, પૂરતું પાણી અને યોગ્ય જીવનશૈલી ત્રણેય જરૂરી છે. પ્રશ્ન- શું કેટલાક લોકો માટે આ કૂલિંગ ફૂડ નુકસાનકારક પણ હોઈ શકે છે? કયા લોકોએ તેને મર્યાદિત માત્રામાં લેવું જોઈએ? જવાબ- કેટલાક લોકોએ તેને મર્યાદિત માત્રામાં લેવું જોઈએ, નહીં તો ફાયદાને બદલે નુકસાન થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- તે કઈ વસ્તુઓ છે, જેને લોકો કૂલિંગ ફૂડ સમજીને ખાય છે, પરંતુ ખરેખરમાં તે નુકસાન પહોંચાડે છે? જવાબ- જે પણ વસ્તુઓ ઠંડી લાગે છે, તેને આપણે 'કૂલિંગ' માની લઈએ છીએ. પરંતુ દરેક ઠંડી વસ્તુ શરીરને અંદરથી ઠંડુ કરતી નથી. કેટલીક વસ્તુઓ નુકસાન પણ પહોંચાડે છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- ઉનાળામાં કઈ વસ્તુઓ ન ખાવી જોઈએ અથવા ખૂબ ઓછી માત્રામાં ખાવી જોઈએ? જવાબ- ઉનાળામાં કેટલીક વસ્તુઓ ખાવાથી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ વધી શકે છે, તેથી તેને ખાવાથી બચવું જોઈએ. ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- કૂલિંગ ફૂડ્સ લેવાનો સાચો સમય અને રીત શું છે? જવાબ- સવારથી બપોરનો સમય બધા ફૂડ્સ માટે સૌથી યોગ્ય સમય છે. આ સમય દરમિયાન શરીરનું તાપમાન સ્વાભાવિક રીતે વધે છે અને તેને ઠંડક અને હાઇડ્રેશનની જરૂર હોય છે. પોઇન્ટર્સથી સમજીએ- કૂલિંગ ફૂડ્સ ખાવાની સાચી રીત કુલ મળીને, શરીરને ઠંડુ રાખવાનો અર્થ માત્ર ઠંડી વસ્તુઓ ખાવી નથી. યોગ્ય આહાર, પૂરતું પાણી અને સંતુલિત જીવનશૈલી પણ જરૂરી છે.