ઉનાળામાં ત્વચા કાળી પડી ગઈ છે?:ડૉક્ટર પાસેથી જાણો ટેનિંગથી બચવા માટેની 10 ટિપ્સ, આ ઘરેલું ઉપાયો શ્યામ થયેલી ત્વચાને રિપેર કરશે

ઉનાળામાં સ્કિન ટેનિંગ (ત્વચા શ્યામ થવી) એક સામાન્ય સમસ્યા છે. વધુ સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી UV (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણોથી ત્વચા ટેન થઈ શકે છે. સામાન્ય દેખાતી ટેનિંગ ઘણીવાર મેલાનોમા જેવા ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ વધારી શકે છે. ‘વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા’ (WHO) અનુસાર, વિશ્વભરમાં મેલાનોમા (ત્વચાના કેન્સર)ના લગભગ 3.32 લાખ કેસોમાંથી લગભગ 83% UV રેડિયેશનને કારણે થાય છે. એટલે કે દર 10 માંથી 8 થી વધુ કેસ સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવા અને ટેનિંગ સાથે સંકળાયેલા છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચા’માં જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. વિજય સિંઘલ, સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ડર્મેટોલોજી, શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, દિલ્હી પ્રશ્ન- ટેનિંગ શું હોય છે? જવાબ- ટેનિંગ ત્વચાની એક કુદરતી સંરક્ષણ પદ્ધતિ છે. આ સૂર્યના UV કિરણોના સંપર્કમાં આવવાથી થાય છે. જ્યારે ત્વચા પર UV કિરણો પડે છે, ત્યારે શરીર મેલાનિન નામક પિગમેન્ટનું ઉત્પાદન વધારી દે છે. આ જ મેલાનિન ત્વચાને ડાર્ક (શ્યામ) બનાવી દે છે. આને ટેનિંગ કહે છે. પ્રશ્ન- ઉનાળામાં ટેનિંગ વધુ કેમ થાય છે? જવાબ- ઉનાળામાં સૂર્યપ્રકાશમાં UV કિરણોની તીવ્રતા વધી જાય છે. આનાથી ટેનિંગનું જોખમ વધી જાય છે. આ ત્વચાને ઝડપથી ટેન કરે છે. પરસેવા અને હળવા કપડાંને કારણે ત્વચા વધુ ખુલ્લી રહે છે. પ્રશ્ન- UV-A અને UV-B કિરણોમાં શું તફાવત છે? આમાંથી કયા રેઝના કારણે ટેનિંગ થાય છે? જવાબ- ટેનિંગ UV-B કિરણોને કારણે થાય છે. આ ત્વચાને નુકસાન પહોંચાડે છે અને તેમની હાજરીમાં શરીર બચાવ માટે વધુ મેલાનિન બનાવે છે. જોકે, UV-A ના સંપર્કમાં આવવાથી પણ ટેનિંગ થઈ શકે છે. આના કારણે ત્વચામાં પહેલાથી હાજર મેલાનિન ઘેરું થઈ જાય છે. તેને 'ઇમિડિએટ ટેનિંગ' કહેવાય છે. બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજીએ- UV-A કિરણો: UV-B કિરણો: પ્રશ્ન- મેલાનિન શું છે અને તે ટેનિંગને કેવી રીતે વધારે છે? જવાબ- આ ત્વચા, વાળ અને આંખોનો રંગ નક્કી કરનારું એક કુદરતી પિગમેન્ટ છે. તે ત્વચાના કોષો (મેલાનોસાઇટ્સ) માં બને છે. તે ટેનિંગને કેવી રીતે વધારે છે? પ્રશ્ન- શું વારંવાર ટેનિંગ થવાથી ત્વચાનું વૃદ્ધત્વ વધે છે? જવાબ- હા, તે ત્વચાનું વૃદ્ધત્વ વધારી શકે છે. પ્રશ્ન- કયા લોકોને ટેનિંગ જલ્દી થાય છે? જવાબ- કેટલાક લોકોને ટેનિંગનું જોખમ વધુ હોય છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- શું હોર્મોનલ ફેરફારો (જેમ કે ગર્ભાવસ્થા) થી ટેનિંગ વધે છે? જવાબ- હા, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ટેનિંગ અને ત્વચા કાળી પડી શકે છે. પ્રશ્ન- શું માત્ર તડકામાં જવાથી ટેનિંગ થાય છે કે ઇનડોર પણ થઈ શકે છે? જવાબ- તડકામાં જવાથી ટેનિંગ ઝડપથી થાય છે, પરંતુ ઘરની અંદર પણ યુવી કિરણોના સંપર્કમાં આવવાથી ટેનિંગ થઈ શકે છે. જોકે તેની અસર ઓછી હોય છે. પ્રશ્ન- શું મોબાઇલ/લેપટોપ સ્ક્રીનની પણ ત્વચા પર કોઈ અસર થાય છે? જવાબ- હા, મોબાઇલ અને લેપટોપ સ્ક્રીનમાંથી નીકળતી બ્લુ લાઇટ ત્વચા પર અમુક અંશે અસર કરી શકે છે. જોકે, આ અસર સૂર્યના UV કિરણો જેટલી તીવ્ર હોતી નથી. પ્રશ્ન- ટેનિંગથી બચવા માટે શું કરવું? જવાબ- ટેનિંગથી બચવા માટે સનસ્ક્રીન લગાવો અને તડકાથી બચો. બધી સેફ્ટી ટિપ્સ ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- ટેનિંગ દૂર કરવાના ઘરેલું ઉપાયો શું છે? જવાબ- ટેનિંગ થવા પર કેટલાક ઘરેલું ઉપાયો અપનાવી શકાય છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- ધ્યાન રાખો પ્રશ્ન- ટેનિંગ થાય ત્યારે ક્યારે ડર્મેટોલોજિસ્ટ (ત્વચારોગ નિષ્ણાત) પાસે જવું જોઈએ? જવાબ- ઘણીવાર ટેનિંગ હાઈપરપીગ્મેન્ટેશન, એલર્જી કે ત્વચા સંબંધિત વિકારનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. આવા સમયે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં ત્વચારોગ નિષ્ણાતને બતાવવું જરૂરી હોય છે. જેમ કે- પ્રશ્ન- કયા ફૂડ્સ ત્વચાને સૂર્યના નુકસાનથી બચાવે છે? જવાબ- કેટલાક ફૂડ્સ સૂર્યપ્રકાશથી રક્ષણને સપોર્ટ કરે છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- સન ટેનિંગ સંબંધિત કેટલાક સામાન્ય પ્રશ્નો અને જવાબો પ્રશ્ન- શું પાણીની ઊણપથી ટેનિંગ વધે છે? જવાબ- સીધી રીતે પાણીની ઊણપ (ડિહાઇડ્રેશન) ટેનિંગનું કારણ બનતી નથી, પરંતુ તે ટેનિંગની અસર વધારી શકે છે. પ્રશ્ન- શું ટેનિંગ અને પિગમેન્ટેશન એક જ વસ્તુ છે? જવાબ- ના, ટેનિંગ અને પિગમેન્ટેશન એકસરખા નથી. જોકે બંનેમાં ત્વચાનો રંગ ઘેરો થાય છે. ટેનિંગ પિગમેન્ટેશન પ્રશ્ન- શું ટેનિંગથી સ્કિન કેન્સરનું જોખમ વધે છે? જવાબ- હા, ટેનિંગ ત્વચા પર યુવી કિરણોથી થયેલા નુકસાનનો સંકેત છે. વારંવાર અથવા લાંબા સમય સુધી આવું થવાથી ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ વધી શકે છે. પ્રશ્ન- શું મેકઅપ કરવાથી ટેનિંગ થતું નથી? જવાબ- ના, માત્ર મેકઅપ કરવાથી ટેનિંગ અટકતું નથી. મેકઅપ પ્રોડક્ટ્સ ત્વચા પર એક સ્તર ચોક્કસ બનાવે છે, પરંતુ તે યુવી કિરણોને સંપૂર્ણપણે બ્લોક કરતા નથી. પ્રશ્ન- ટેનિંગ ક્યારે કોઈ ગંભીર સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે? જવાબ- જો ટેનિંગ સામાન્ય રીતે ઠીક ન થાય, ઝડપથી વધે અથવા તેની સાથે અન્ય લક્ષણો દેખાય તો તે માત્ર ટેનિંગ નહીં પરંતુ કોઈ સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, જાતે સારવાર કરવાને બદલે ડર્મેટોલોજિસ્ટની સલાહ લેવી જરૂરી છે.