'હું સિંગલ મધર છું':'પતિના ત્રાસથી છૂટાછેડા લીધા, હવે દીકરો પિતા વિશે પ્રશ્નો પૂછે છે, શું કરું?' સાયકોલોજિસ્ટ પાસેથી જાણો બાળકને કેવી રીતે સમજાવવું

પ્રશ્ન- હું દિલ્હીથી છું. મારો દીકરો 7 વર્ષનો છે અને હું સિંગલ મધર છું. મેં છૂટાછેડા એટલા માટે લીધા કારણ કે હું એક અપમાનજનક લગ્ન (અબ્યુસિવ મેરેજ)માં હતી. પાંચ વર્ષથી હું મારા દીકરા સાથે અલગ રહું છું. આ વર્ષોમાં મારા ભૂતપૂર્વ પતિએ ક્યારેય પોતાના દીકરાને મળવાની કે તેની સાથે વાત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો નથી. થોડા સમયથી નોટિસ કરી રહી છું કે દીકરો ચૂપ રહેવા લાગ્યો છે, જ્યારે પહેલા તે ખૂબ વાતો કરતો હતો. હવે તે અવારનવાર તેના પિતા વિશે મને પ્રશ્ન કરે છે. હું તેને દરેક ખુશી આપવાની કોશિશ કરું છું. પરંતુ સમજાતું નથી કે તેના પ્રશ્નોનો જવાબ કેવી રીતે આપું? શું મારે તેની સાથે ખૂલીને વાત કરવી જોઈએ? નિષ્ણાત: ડૉ. અમિતા શ્રૃંગી, સાયકોલોજિસ્ટ, ફેમિલી એન્ડ ચાઈલ્ડ કાઉન્સેલર, જયપુર જવાબ- પ્રશ્ન પૂછવા બદલ આભાર. તમે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં તમારા અને બાળક માટે સુરક્ષિત જીવન પસંદ કર્યું, તે હિંમતની વાત છે. કોઈપણ અપમાનજનક સંબંધમાંથી બહાર નીકળવું સહેલું નથી હોતું. તેથી તમારા નિર્ણય માટે તમારી જાતને દોષ ન આપો. તમે બાળક માટે સુરક્ષિત વાતાવરણ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો, જે કોઈપણ માતા-પિતાની જવાબદારી છે. તમારા દીકરાનું પિતા વિશે પ્રશ્ન પૂછવું સ્વાભાવિક છે. ખરેખર, 6-10 વર્ષની ઉંમરે બાળકોમાં પરિવાર, સંબંધો અને ઓળખની સમજ વિકસે છે. તેઓ મિત્રોના પરિવાર જોઈને સરખામણી કરે છે અને પ્રશ્નો પૂછે છે. આનો અર્થ એ નથી કે બાળક દુઃખી છે અથવા ઉછેરમાં કોઈ ખામી છે. આ સંકેત છે કે તે પોતાના જીવન અને સંબંધોને સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. તમારા પ્રશ્ન પરથી લાગે છે કે તમારી ચિંતા ત્રણ મુખ્ય બાબતોને લઈને છે. હવે આ બાબતોને એક પછી એક સમજીએ. પિતાની ગેરહાજરી બાળકને કેવી રીતે અસર કરે છે? જોકે પિતાની ગેરહાજરીથી બાળકના મનમાં કેટલીક ભાવનાત્મક ગૂંચવણો ઊભી થઈ શકે છે. જેમ કે- બાળકની ભાવનાત્મક સ્થિતિને કેવી રીતે સંભાળવી? આ સ્થિતિને કેવી રીતે સંભાળવી, ગ્રાફિકમાં જુઓ- જ્યારે બાળક એવું અનુભવે છે કે તેની માતા તેની વાત સમજે છે અને તેને જજ કરતી નથી, ત્યારે તે તેના મનની વાતો શેર કરે છે. સિંગલ પેરેન્ટિંગનો સાચો અને હેલ્ધી રસ્તો શું છે? હેલ્ધી પેરેન્ટિંગ માટે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખો- બાળક સાથે સિંગલ પેરેન્ટિંગ પર વાત કરવી યોગ્ય છે? પોતાને ભાવનાત્મક રીતે મજબૂત રાખો માતા-પિતાએ કઈ ભૂલોથી બચવું જોઈએ? માતા-પિતા ભાવનાત્મક તણાવમાં કેટલીક એવી પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે, જે બાળકના મનમાં ભ્રમ પેદા કરી શકે છે. તેથી આ બાબતોથી બચવું જરૂરી છે- અંતમાં હું એટલું જ કહીશ કે એક સિંગલ મૉમ તરીકે તમે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી તમારા પુત્રનો ઉછેર એકલા કર્યો છે. આ પોતાનામાં એક મોટી જવાબદારી અને હિંમતની વાત છે. યાદ રાખો, બાળકોને ‘પરફેક્ટ ફેમિલી’ કરતાં વધુ ભાવનાત્મક ટેકાની જરૂર હોય છે, જે તમે આપી રહ્યા છો. આ પોતાનામાં પૂરતું છે.