બીપી, ડાયાબિટીસ અને હૃદય રોગના દર્દીઓ માટે નવતપા અગ્નિપરીક્ષા સમાન!:નાનકડી બેદરકારી જીવલેણ સાબિત થશે, આ 11 સંકેતો દેખાય તો તરત ડૉક્ટરને મળો

હાલમાં નવતપા ચાલી રહ્યા છે. ગરમી તેની પરાકાષ્ઠા પર છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર ખતરો બની શકે છે. ઉચ્ચ તાપમાનમાં શરીરની કુદરતી ઠંડક પ્રણાલી નબળી પડવા લાગે છે. આનાથી અનેક પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. જે લોકોને પહેલેથી કોઈ બીમારી છે, તેમના માટે આ સમય વધુ પડકારજનક બની શકે છે. નાની બેદરકારી તેમના માટે મોટી મુશ્કેલીનું કારણ બની શકે છે. તેથી ‘ફિઝિકલ હેલ્થ’માં આજે વાત કરીશું કે, કયા લોકોને નવતપામાં વધુ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. સાથે જ જાણીશું કે- પ્રશ્ન- નવતપામાં કયા પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે? જવાબ- આ 9 દિવસોમાં તાપમાન એટલું વધારે હોય છે કે શરીર પોતાનું કોર તાપમાન નિયંત્રિત કરી શકતું નથી. આના કારણે ઘણા પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- કઈ સ્વાસ્થ્ય પરિસ્થિતિઓમાં નવતપા વધુ ખતરનાક હોઈ શકે છે? જવાબ- કેટલીક ખાસ સ્વાસ્થ્ય પરિસ્થિતિઓમાં શરીરને ઊંચા તાપમાનમાં વધુ સમસ્યા થાય છે. તેથી તેમને નવતપામાં વધુ જોખમ હોય છે- હવે વિગતવાર સમજીએ કે આ સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિઓમાં વધુ ગરમી હોય, ત્યારે શું સમસ્યાઓ થાય છે- હૃદય રોગ લિવર ડિઝીઝ કિડની ડિઝીઝ ડાયાબિટીસ હાઈ બ્લડ પ્રેશર સ્થૂળતા (ઓબેસિટી) અસ્થમા/COPD ઓટોઇમ્યુન ડિઝીઝ પ્રશ્ન- જો કોઈને ક્રોનિક રોગ હોય તો ભીષણ ગરમીમાં શરીરના કયા સંકેતોને અવગણવા ન જોઈએ? જવાબ- જો કોઈને પહેલેથી ક્રોનિક બીમારી હોય, તો શરીરના કેટલાક સંકેતોને બિલકુલ અવગણવા ન જોઈએ. આ સંકેતો હીટ-એગ્ઝોશન અથવા હીટ સ્ટ્રોક જેવી ખતરનાક સ્થિતિ તરફ ઇશારો કરી શકે છે. બધા સંકેતો ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- કઈ સ્થિતિમાં તરત જ ડૉક્ટર પાસે જવું જોઈએ? જવાબ- આ સ્થિતિઓમાં તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો- પ્રશ્ન- શું આ સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિઓમાં પહેલાથી જ ડૉક્ટરને મળીને પોતાની દિનચર્યા બદલવી જોઈએ? જવાબ- હા, જો કોઈ ક્રોનિક બીમારી હોય, તો હવામાન બદલાય તે પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, અસ્થમા કે થાઈરોઈડ જેવી સ્થિતિઓમાં શરીર પહેલેથી જ સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હોય છે. અચાનક હવામાન બદલાવાથી કાર્યભાર વધુ વધી શકે છે. ડૉક્ટરની સલાહ લેવાના ફાયદા પ્રશ્ન- જો કોઈને રોજ ઓફિસ જવું હોય, તો તેણે શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ? જવાબ- ખૂબ જ ગરમીમાં રોજ ઓફિસ જવું થોડું જોખમી હોઈ શકે છે, પરંતુ સાવચેતીપૂર્વક તેને મેનેજ કરી શકાય છે. સૌથી પહેલા સમજી લો કે આવી ગરમીમાં શરીર ઝડપથી ડીહાઇડ્રેટ થાય છે અને હીટ સ્ટ્રોક કે ડીહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધી જાય છે, જે ક્રોનિક દર્દીઓ માટે વધુ ગંભીર હોઈ શકે છે. શું-શું સાવચેતી રાખવી? પ્રશ્ન- શું ડૉક્ટરને પૂછીને દવાની માત્રા બદલવી જોઈએ? જવાબ- હા, ડોઝ બદલતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. જાતે ફેરફાર કરવાથી અસર ઘટી કે વધી શકે છે અને આડઅસરો કે સમસ્યાઓ વધી શકે છે. પ્રશ્ન- શું ગરમીમાં દવાઓની અસર બદલાઈ શકે છે? જવાબ- હા, તીવ્ર ગરમીમાં શરીરનું મેટાબોલિઝમ અને ફ્લુઇડ બેલેન્સ બદલાય છે, જેનાથી કેટલીક દવાઓની અસર વધુ કે ઓછી થઈ શકે છે. પ્રશ્ન- કઈ દવાઓથી ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધે છે? જવાબ- ડાયયુરેટિક્સ (પેશાબ વધારતી દવાઓ), લેક્સેટિવ્સ (કબજિયાત દૂર કરતી દવાઓ) અને BPની કેટલીક દવાઓથી શરીરમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની ઊણપ થઈ શકે છે. આનાથી ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધી જાય છે. પ્રશ્ન- ઇન્સ્યુલિન કે અન્ય દવાઓને ગરમીમાં કેવી રીતે સ્ટોર કરવી? જવાબ- ઇન્સ્યુલિન અને ઘણી દવાઓને ઠંડી, સૂકી જગ્યાએ (સામાન્ય રીતે 2-8°C) રાખો. સૂર્યપ્રકાશ અને વધુ ગરમીથી બચાવો. પ્રશ્ન- નવતપામાં શરીરને ઠંડુ રાખવા માટે શું ખાવું? જવાબ- તરબૂચ, કાકડી, દહીં અને નાળિયેર પાણી જેવી હળવી, પાણીથી ભરપૂર વસ્તુઓ ખાઓ. આ શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખે છે અને શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. પ્રશ્ન- શું આ દરમિયાન કેફીન લઈ શકાય? જવાબ- કેફીન મર્યાદિત રાખો. આ પેશાબની આવર્તન વધારીને શરીરમાંથી પાણી કાઢે છે, જેનાથી ડીહાઇડ્રેશન અને થાક લાગી શકે છે. પ્રશ્ન- શું ઘરમાં રહેવા છતાં પણ ડીહાઇડ્રેશન થઈ શકે છે? જવાબ- હા, ઓછું પાણી પીવાથી, પરસેવો આવવાથી અથવા AC માં લાંબા સમય સુધી રહેવાથી પણ શરીર ડીહાઇડ્રેટ થઈ શકે છે, ભલે તમે ઘરની અંદર જ કેમ ન હોવ.