નવરાત્રિનો ઉપવાસ કરતી વખતે એસિડિટી અને નબળાઈ અનુભવો છો?:10 સામાન્ય ભૂલો સ્વાસ્થ્યને મોટું નુકસાન પહોંચાડશે, જાણો બોડી ક્લીન્ઝિંગની સાચી રીત

નવરાત્રિનો ઉપવાસ મેટાબોલિઝમ અને બોડી ક્લોકને રીસેટ કરવાની એક તક હોય છે. 9 દિવસનો લાંબો ઉપવાસ એક રીતે બોડી ક્લીન્ઝિંગનું કામ કરે છે. પરંતુ ઘણીવાર લોકો ઉપવાસ રાખતી વખતે કેટલીક એવી સામાન્ય ભૂલો કરી બેસે છે, જે ફાયદો પહોંચાડવાને બદલે સ્વાસ્થ્ય પર ઊંધી અસર પણ કરી શકે છે. દિવસભર ભૂખ્યા રહેવું, જરૂરિયાત કરતાં વધુ તળેલી કે મીઠી વસ્તુઓ ખાવી, ઓછું પાણી પીવું કે રાત્રે એકસાથે ખૂબ વધારે ખાઈ લેવું, આ બધી આદતો પાચન, ઊર્જા અને બ્લડ શુગર પર નકારાત્મક અસર કરે છે. તેથી ઉપવાસ દરમિયાન યોગ્ય ખાનપાન અને સંતુલન અત્યંત જરૂરી છે. તેથી આજે કામના સમાચારમાં આપણે ઉપવાસની 10 સામાન્ય ભૂલો વિશે વાત કરીશું અને જાણીશું કે- નિષ્ણાતઃ ડૉ. અનુ અગ્રવાલ, સીનિયર ક્લિનિકલ ડાયટિશિયન, ફાઉન્ડર- ‘વનડાયટટુડે’ ભૂલ નંબર 1 આખો દિવસ ભૂખ્યા રહેવું ઉપવાસમાં ઘણીવાર એવું બને છે કે લોકો આખો દિવસ ભૂખ્યા રહી જાય છે. સવારથી સાંજ સુધી કંઈ પણ ખાતા નથી. આ ખોટું છે. આવું ન કરવું જોઈએ. આનાથી બ્લડ શુગર લેવલ અચાનક ખૂબ નીચે જઈ શકે છે, ચક્કર, નબળાઈ આવી શકે છે. બધા નુકસાન નીચેના મુદ્દાઓમાં જોઈએ- શું કરવું- વ્રતમાં એકસાથે લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા ન રહો. હળવો ખોરાક જ ખાઓ, પરંતુ દર 2-3 કલાકે ખાતા રહો. ભૂલ નંબર 2 ફક્ત હાઈ સ્ટાર્ચ ફૂડ ખાવું વ્રત દરમિયાન એવું પણ બને છે કે, લોકો સ્વાદના ચક્કરમાં ઘણીવાર ફક્ત બટાકા, સાબુદાણા, વ્રતની પૂરીઓ જેવી હાઈ કાર્બ અને હાઈ સ્ટાર્ચ વસ્તુઓ જ ખાતા રહે છે. બટાકાની ચિપ્સ (મીઠા વગરની) ખાતા રહે છે. આ વસ્તુઓ થોડી માત્રામાં તો ઠીક છે, પરંતુ વધુ ખાવું નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. આનાથી આ નુકસાન થઈ શકે છે- શું કરવું- ફક્ત બટાકા-સાબુદાણા પર નિર્ભર ન રહો. ભોજનમાં સંતુલન રાખો. હાઈ ફાઈબરવાળા ફળ પણ ખાઓ. પ્રયાસ કરો કે કાર્બ અથવા સ્ટાર્ચ આખા ઉપવાસના ભોજનના 40 ટકાથી વધુ ન હોય. ભૂલ નંબર 3 વધુ તળેલું ભોજન સામાન્ય રીતે લોકો ઉપવાસ દરમિયાન જેટલી પણ વસ્તુઓ ખાય છે, તે બધી તળેલી અને હાઈ ફેટવાળી હોય છે. જેમ કે- આ પ્રકારનું ભોજન લેવાથી સ્વાસ્થ્યને આ નુકસાન થઈ શકે છે- શું કરવું- સ્વાદ માટે તળેલું ભોજન પણ ખાઓ, પરંતુ ખૂબ ઓછી માત્રામાં. ફરાળનો મોટો ભાગ એવો રાખો, જેમાં ફાઈબર વધુ હોય અને જે ડીપ ફ્રાઈડ ન હોય પણ માત્ર સામાન્ય રીતે રાંધવામાં આવ્યું હોય. ભૂલ નંબર 4 ખૂબ ઓછું પાણી પીવું ઘણીવાર લોકો વ્રતમાં ખૂબ ઓછું પાણી પીવે છે. આમ કરવાથી ઘણા નુકસાન થઈ શકે છે. જેમ કે- શું કરવું- દિવસભરમાં ઓછામાં ઓછા 10 ગ્લાસ પાણી પીવો. આ ઉપરાંત, હાઇડ્રેટેડ રહેવા માટે નાળિયેર પાણી અથવા લીંબુ પાણી લેતા રહો. ભૂલ નંબર 5 વધુ પડતી ચા-કોફી પીવી ઘણીવાર લોકો ઉપવાસમાં લાંબા સમય સુધી ખાલી પેટે રહે છે અને આ દરમિયાન સતત ખૂબ જ વધારે માત્રામાં ચા-કોફી પીતા રહે છે. આવું કરવાથી આ નુકસાન થઈ શકે છે- શું કરવું- દિવસભરમાં બે કપથી વધારે ચા-કોફી ન પીવો. એકદમ ખાલી પેટે ચા-કોફી ન પીવો. પ્રયાસ કરો કે ચા-કોફીમાં ખાંડ ન હોય. ભૂલ નંબર 6 પ્રોટીન ન ખાવું ઉપવાસનું ભોજન એવું હોય છે કે, તેમાં પ્રોટીન વધારે હોતું નથી. સતત 9 દિવસ સુધી હાઈ કાર્બ અને હાઈ સ્ટાર્ચ ભોજન ખાવાથી શરીરમાં પ્રોટીનની ઊણપ થઈ શકે છે. પ્રોટીન શરીર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્વ છે. શું કરવું- વ્રત દરમિયાન એવી વસ્તુઓ પણ ખાઓ, જેમાં પ્રોટીન હોય. જેમ કે દહીં, દૂધ, પનીર, મગફળી અને ડ્રાય ફ્રુટ્સ. ભૂલ નંબર 7 વધુ પડતું ગળ્યું ખાવું વ્રતમાં લોકો રોજ બંને ટાઈમ એવી વસ્તુઓ ખાય છે, જેમાં ખાંડ હોય છે, જેમ કે મખાણાની ખીર, શક્કરિયાની ખીર, કુટ્ટુ કે શિંગોડાના લોટના માલપુઆ વગેરે. વધુ પડતું ગળ્યું ખાવાના આ નુકસાન થઈ શકે છે- શું કરવું: આ વાતનું ધ્યાન રાખો કે ફરાળ પણ હેલ્ધી પ્રોટીન અને ફાઈબરથી ભરપૂર હોય. ગળ્યું વધુ ન ખાઓ. ખાધા પછી માત્ર થોડી માત્રામાં ગળ્યું લો. ભૂલ નંબર 8 પૂરતી ઊંઘ ન લેવી ઉપવાસ દરમિયાન જો વર્કલોડ વધારે હોય અને ઊંઘ પૂરી ન થાય તો શરીરમાં થાક, નબળાઈ અને ચીડિયાપણું વધી શકે છે. કોઈપણ સ્થિતિમાં ઉપવાસ દરમિયાન ઓછામાં ઓછી 7-8 કલાકની ઊંઘ જરૂરી છે. ભૂલ નંબર 9 પહેલા ભૂખ્યા રહેવું, પછી એકસાથે ખૂબ વધારે ખાઈ લેવું ઉપવાસ દરમિયાન લોકો ઘણીવાર આ ભૂલ પણ કરે છે કે, પહેલા તો આખો દિવસ ભૂખ્યા રહે છે, પછી રાત્રે અચાનક ઘણું બધું ખાઈ લે છે. આખો દિવસ ભૂખ્યા રહીને રાત્રે વધારે ખાવાથી આ નુકસાન થઈ શકે છે- શું કરવું: ખાવા અને ન ખાવા વચ્ચે એક મર્યાદિત, સંતુલિત અંતરાલ રાખો. આખો દિવસ થોડું-થોડું ખાઓ. એકસાથે લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા ન રહો અને રાત્રે ભારે ભોજન ન લો. ભૂલ નંબર 10 પોતાની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિને અવગણવી જો કોઈને કોઈપણ પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ હોય, કોઈ બીમારી હોય, દવાઓ ચાલતી હોય અથવા ડોક્ટરે કોઈ પ્રકારની પરેજી રાખવાનું કહ્યું હોય, તો તેને અવગણવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ. ઘણીવાર લોકો વ્રતમાં પોતાની ખાસ સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અથવા સ્વાસ્થ્યની જરૂરિયાતને અવગણી દે છે. આ સ્થિતિઓમાં સાવચેતી ખૂબ જ જરૂરી છે- શું કરવું- જો ઉપર આપેલી કોઈ પણ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા હોય, તો ઉપવાસ કરતા પહેલા ડોક્ટરની સલાહ લો. ડોક્ટર પાસેથી તમારો યોગ્ય ડાયટ ચાર્ટ બનાવો અને તેને અનુસરો.