વીજળી બિલના નામે ₹25 લાખની લૂંટ!:શું તમારો ફોન હેકર્સના કંટ્રોલમાં છે? 11 સંકેતને પારખી લેશો તો બચી જશો; જાણો 'ફોન હેકિંગ સ્કેમ'ની ABC

તાજેતરમાં મુંબઈની એક 78 વર્ષીય વૃદ્ધ મહિલા સાથે 25 લાખ રૂપિયાની છેતરપિંડીનો કિસ્સો સામે આવ્યો. સાયબર ગુનેગારોએ મહિલાનો ફોન હેક કરીને આ કૌભાંડ આચર્યું. કૌભાંડીઓએ વોટ્સએપ દ્વારા મહિલાનો સંપર્ક કર્યો અને પોતાને વીજળી વિભાગના અધિકારી ગણાવ્યા. વાતચીતથી વિશ્વાસ જીત્યા પછી, કનેક્શનમાં નામ અપડેટ કરવા માટે એક APK ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવા અને પેમેન્ટ કરવા કહ્યું. મહિલાએ પેમેન્ટ કરતા જ તેમનો ફોન હેક થઈ ગયો અને ખાતામાંથી 25 લાખ રૂપિયા કપાઈ ગયા. આવી સ્થિતિમાં, આ કૌભાંડને સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે. તેથી, ‘સાયબર લિટરસી’ કોલમમાં આજે આપણે ‘ફોન હેકિંગ સ્કેમ’ વિશે વિગતવાર વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત: રાહુલ મિશ્રા, સાયબર સિક્યોરિટી એડવાઈઝર, ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ પ્રશ્ન- ફોન હેકિંગ સ્કેમ શું છે? જવાબ- આ એક પ્રકારનો સાયબર ફ્રોડ છે. પ્રશ્ન- સ્કેમર્સ કઈ રીતે ફોન હેક કરી શકે છે? જવાબ- સ્કેમર્સ અલગ-અલગ રીતે યુઝરને ફસાવીને ફોનનો એક્સેસ લઈ લે છે. નીચે આપેલા ગ્રાફિકમાં તેને જુઓ- ચાલો આ મુદ્દાઓને સમજીએ- ફિશિંગ લિંક/ફેક મેસેજ ફ્રોડ APK ફાઇલ દ્વારા ફ્રોડ OTP અથવા વેરિફિકેશન કોડ દ્વારા ફ્રોડ સિમ સ્વેપ ફ્રોડ કોલ ફોરવર્ડિંગ ફ્રોડ સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ પ્રશ્ન- ફોન હેકિંગથી શું નુકસાન થઈ શકે છે? જવાબ- ફોન હેક કર્યા પછી સ્કેમર્સ પૈસા પડાવી લેવાની સાથે સાથે ખાનગી ડેટાનો ખોટો ઉપયોગ કરી શકે છે. યુઝરના એકાઉન્ટ્સમાંથી બીજાને પણ છેતરપિંડીનો શિકાર બનાવી શકે છે. તમામ સંભવિત જોખમો ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- કેવી રીતે ખબર પડશે કે ફોન હેક થયો નથી? જવાબ- કેટલાક સરળ સંકેતોથી ફોન હેકિંગનો ખ્યાલ આવી શકે છે. નીચે ગ્રાફિકમાં તેને જુઓ- પ્રશ્ન- ફોન હેકિંગનો ખ્યાલ આવતા તરત શું કરવું જોઈએ? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં ગભરાશો નહીં, તરત કાર્યવાહી કરો- પ્રશ્ન- ફોન હેકિંગ સ્કેમથી બચવા માટે કઈ સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ? જવાબ- કોઈપણ સ્કેમથી બચવા માટે સતર્ક રહેવું સૌથી જરૂરી છે. નાની-નાની સાવચેતીઓ અપનાવીને તમારા ફોન અને એકાઉન્ટ્સને સુરક્ષિત રાખી શકો છો. નીચે આપેલા ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (2FA) શું છે? તેને ફોનમાં ઇનેબલ કરવું શા માટે જરૂરી છે? જવાબ- તે ફોનને વધારાની સુરક્ષા આપે છે. જેમ કે- પ્રશ્ન- ફોન હેક થવાની ફરિયાદ ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી? જવાબ- સૌથી પહેલા તમારી બેંક અને મોબાઇલ સર્વિસ પ્રોવાઇડરને જાણ કરો.