પ્રેમની પળોમાં છુપાયેલું 'કિસિંગ ડિઝીઝ'નું જોખમ!:5 કારણો પણ જવાબદાર, ડોક્ટર પાસેથી જાણો માત્ર એક કિસ કેવી રીતે બીમારી કરી શકે

મિત્રના કપમાંથી ઘૂંટડો લેવો કે પ્લેટમાંથી બાઈટ લેવી ખૂબ સામાન્ય છે. પરંતુ આ નાની આદત વાયરલ ઇન્ફેક્શનનું કારણ બની શકે છે. તેનાથી 'કિસિંગ ડિસીઝ' થઈ શકે છે. આ ‘એપ્સટીન બાર વાયરસ’ (EBV) ના કારણે થાય છે. આ વાયરસ કિસ કરવાથી, છીંકવાથી, ખાંસવાથી અથવા ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ શેર કરવાથી ફેલાઈ શકે છે. ‘નેશનલ લાઇબ્રેરી ઑફ મેડિસિન’ અનુસાર, વિશ્વની 90% થી વધુ વસ્તી ક્યારેક ને ક્યારેક EBV થી સંક્રમિત થઈ ચૂકી છે. તેથી આજે ‘ફિઝિકલ હેલ્થ’ માં જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. રોહિત શર્મા, કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, એપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલ, જયપુર પ્રશ્ન- તાજેતરમાં થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ કિસ કરવાથી મલ્ટીપલ સ્ક્લેરોસિસ (MS)નું જોખમ વધે છે. આ અભ્યાસને વિગતવાર સમજાવો. જવાબ- હા, મોટાભાગે આ વાત સાચી છે. પરંતુ તેને થોડું વિગતવાર સમજીએ– અભ્યાસની વિગતો વર્ષ- 2026 સંસ્થા- માયો ક્લિનિક, અમેરિકા સેમ્પલ સાઇઝ- 19,000 ક્યાં પ્રકાશિત થઈ- ન્યુરોલોજી ઓપન એક્સેસ અભ્યાસના તારણો- જે લોકોને ઇન્ફેક્શિયસ monoન્યુક્લિયોસિસ (mono) થયો હતો, તેમાં આગળ જતાં મલ્ટિપલ સ્ક્લેરોસિસ (MS) નું જોખમ લગભગ 3 ગણું વધારે જોવા મળ્યું. monoથી ક્યારેય સંક્રમિત થયેલા લોકોમાં MS નું જોખમ- 0.17% mono ન થયેલા લોકોમાં જોખમ- 0.07% પ્રશ્ન- કિસિંગ ડિસીઝ શું છે? જવાબ- કિસિંગ ડિસીઝ એક વાયરલ ઇન્ફેક્શન છે, જેને મેડિસિન ભાષામાં 'ઇન્ફેક્શિયસ mono ન્યુક્લિયોસિસ' કહેવાય છે. આ વાયરસ સામાન્ય રીતે સંક્રમિત વ્યક્તિની લાળ (સલાઇવા) થી ફેલાય છે. તે બોડી ફ્લુઇડથી પણ ફેલાઈ શકે છે. બધા કારણો જુઓ- એકવાર ચેપ લાગ્યા પછી, આ વાયરસ શરીરમાં આજીવન 'નિષ્ક્રિય' રહી શકે છે. પ્રશ્ન- કિસિંગ ડિસીઝ કેવી રીતે થાય છે? જવાબ- કિસિંગ ડિસીઝ 90% થી વધુ કિસ્સાઓમાં 'એપ્સટીન બાર વાયરસ' ને કારણે થાય છે. જોકે, આ સિવાય અન્ય કેટલાક વાયરસ અને ચેપ પણ આ રોગને ટ્રિગર કરી શકે છે. જેમ કે- હેપેટાઇટિસ A- ગંદા પાણી કે દૂષિત ખોરાકથી થતો લીવરનો ચેપ. હેપેટાઇટિસ B- લોહી અથવા શરીરના પ્રવાહી દ્વારા ફેલાતો ગંભીર લીવર ઇન્ફેક્શન. હેપેટાઇટિસ C- ધીમે ધીમે લીવરને નુકસાન પહોંચાડતો ઇન્ફેક્શન, જે મુખ્યત્વે લોહી દ્વારા ફેલાય છે. HIV- આ વાયરસ રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી પાડે છે, એઇડ્સનું કારણ બની શકે છે. રૂબેલા- જર્મન ઓરી, જેમાં હળવો તાવ અને લાલ ફોલ્લીઓ થાય છે. એડેનોવાયરસ- શરદી, ખાંસી કરતો સામાન્ય વાયરસ છે. પ્રશ્ન- કિસ કરવાથી mono સિવાય અન્ય કયા રોગોનું જોખમ વધે છે? જવાબ- કિસિંગથી અન્ય ઘણા ઇન્ફેક્શનનું જોખમ પણ વધી શકે છે, જેમ કે- ઓરલ હર્પીસ ઇન્ફ્લુએન્ઝા (ફ્લૂ) પ્રશ્ન- કયા લોકોને કિસિંગ ડિસીઝનું વધુ જોખમ રહે છે? જવાબ- કેટલાક લોકોને તેનું જોખમ વધુ હોય છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- કિસિંગ ડિસીઝના લક્ષણો શું હોય છે? જવાબ- તેના લક્ષણો દરેક વ્યક્તિમાં અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના લગભગ 4થી 6 અઠવાડિયા પછી તેના લક્ષણો દેખાય છે. આ 4 અઠવાડિયા કે તેથી વધુ સમય સુધી રહી શકે છે. ગ્રાફિકમાં તેના લક્ષણો જુઓ- પ્રશ્ન- કિસિંગ ડિસીઝની ઓળખ કેવી રીતે થાય છે? જવાબ- ડૉક્ટર લક્ષણો જોઈને બીમારીનું નિદાન કરે છે. પોઇન્ટર્સમાં જુઓ- ખાસ કરીને ડૉક્ટર આ તપાસે છે- આ પછી આ ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે પ્રશ્ન- કિસિંગ ડિસીઝનો ઇલાજ શું છે? જવાબ- આમાં સામાન્ય રીતે કોઈ દવા આપવામાં આવતી નથી. આરામ કરવાથી, પૂરતું પાણી પીવાથી અને યોગ્ય કાળજીથી જ આરામ મળે છે. આના માટે અલગથી કોઈ દવા બની નથી. સમસ્યા હોય ત્યારે ડૉક્ટર આ સૂચનો આપી શકે છે- ગળામાં દુખાવો થાય ત્યારે સ્પ્લીન વધે ત્યારે પ્રશ્ન- કિસિંગ ડિસીઝથી કેવી રીતે બચવું? જવાબ- આ વાયરસ સામાન્ય રીતે લાળ (સલાઇવા) દ્વારા એક વ્યક્તિથી બીજામાં ફેલાય છે. તેથી સ્વચ્છતા જાળવો અને ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ શેર ન કરો. ગ્રાફિકમાં બચાવના તમામ રીતો જુઓ- પ્રશ્ન- શું કિસિંગ ડિસીઝ જીવલેણ હોઈ શકે છે? જવાબ- તે સામાન્ય રીતે જીવલેણ નથી હોતી, પરંતુ બેદરકારી રાખવાથી જટિલતાઓ થઈ શકે છે. દુર્લભ કિસ્સાઓમાં ખતરનાક હોઈ શકે છે