નવતપામાં બાળકોને લૂ લાગવાનું જોખમ સૌથી વધુ:14 લક્ષણોને અવગણશો નહીં, હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવવા 9 બાબતો ધ્યાનમાં રાખો; 8 કૂલિંગ ડ્રિંક્સ પીવડાવો

હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના ઘણા શહેરોમાં આ દિવસોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર છે. નવતપા દરમિયાન ઊંચા તાપમાન અને ગરમ પવનોને કારણે લૂ (હીટ સ્ટ્રોક)નું જોખમ વધી જાય છે. તેની સૌથી વધુ અસર નાના બાળકો પર પડે છે. ખરેખર, બાળકોનું શરીર વધુ ગરમી કે ઠંડી માટે તૈયાર હોતું નથી. શરીર અનુકૂલન શીખી રહ્યું હોય છે, તેને મદદની જરૂર હોય છે. આવી સ્થિતિમાં, થોડી બેદરકારીથી બાળકની સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે. બાળકોની દિનચર્યા અને ખાનપાનમાં કેટલાક ફેરફારો કરીને તેમને હીટ સ્ટ્રોક એટલે કે લૂથી બચાવી શકાય છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’માં જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડૉ. બિલાલ ખાન, સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ, પીડિયાટ્રિક મેડિસિન એન્ડ પીઆઈસીયુ, નારાયણા હૉસ્પિટલ, ગુરુગ્રામ અને દિલ્હી પ્રશ્ન- શું ઉનાળામાં નાના બાળકોને લૂ લાગવાનું જોખમ વધુ હોય છે? જવાબ- હા, આને મુદ્દાઓથી સમજીએ- પ્રશ્ન- બાળકોને લૂ જલ્દી કેમ લાગે છે? જવાબ- આના ઘણા કારણો છે. મુદ્દાઓથી સમજીએ- પ્રશ્ન- બાળકોમાં લૂ લાગવાના શરૂઆતી લક્ષણો શું હોય છે? જવાબ- તેના શરૂઆતી લક્ષણોમાં તાવ, થાક અને નબળાઈ હોય છે. બધા લક્ષણો ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- જો ઉપર ગ્રાફિકમાં જણાવેલ લક્ષણો ન દેખાઈ રહ્યા હોય અને બાળક માત્ર સુસ્ત હોય તો શું આ હીટ સ્ટ્રોકનો સંકેત હોઈ શકે છે? જવાબ- હા, વધુ પડતી સુસ્તી પણ બાળકોમાં ગરમી સંબંધિત પરેશાનીનો પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે. પરંતુ તેને સીધો હીટ સ્ટ્રોક માનવો યોગ્ય નથી. જો સુસ્તીની સાથે- જેવા લક્ષણો દેખાય તો સાવચેત થઈ જવું જોઈએ. પ્રશ્ન- કયા સંકેતો પર તરત ડોક્ટરને બતાવવું જોઈએ? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં તરત ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો- પ્રશ્ન- કયા બાળકોને હીટ સ્ટ્રોકનું જોખમ વધુ હોય છે? જવાબ- કેટલાક બાળકોને તેનું જોખમ વધુ હોય છે. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- બાળકને હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવવા માટે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- યોગ્ય આહાર, પૂરતું પાણી અને તડકાથી બચાવ આ બધું મળીને બાળકના શરીરને ઓવરહીટ થવાથી બચાવે છે. ગ્રાફિકમાં બાળકને હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવવાના તમામ ઉપાયો જોઈએ- પ્રશ્ન- શું વારંવાર નવડાવવાથી બાળકને હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવી શકાય છે? જવાબ- ના, આ શરીરને ઠંડુ રાખે છે અને ઓવરહિટિંગથી બચાવે છે. તેમ છતાં, તે સંપૂર્ણપણે હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવી શકતું નથી. બાળકને નવડાવવાની સાથે- પ્રશ્ન- ઉનાળામાં કોઈ કામથી બહાર જતા બાળકો માટે કઈ ખાસ સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે? જવાબ- આ માટે બાળકોને હાઈડ્રેશન સંબંધિત આદતો શીખવો. તેમને પાણીની બોટલ, કેપ વગેરે આપીને મોકલો. કેટલીક મૂળભૂત સાવચેતીઓથી તેમને ગરમીની અસરથી સુરક્ષિત રાખી શકાય છે. પ્રશ્ન- શું નાના બાળકો માટે AC અને કુલરનો ઉપયોગ સુરક્ષિત છે? જવાબ- હા, પરંતુ આ દરમિયાન તાપમાનનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ. ખોટા ઉપયોગ (ખૂબ ઠંડું તાપમાન, સીધી હવા, તાપમાનમાં અચાનક ફેરફાર)થી શરદી-ઉધરસ, શુષ્ક ત્વચા, નાકમાં બળતરા અથવા શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. જો બાળક નવજાત હોય તો AC અને કુલરના ઉપયોગ પહેલાં ડોક્ટરની સલાહ અવશ્ય લો. ગ્રાફિકમાં બધી સાવચેતીઓ જોઈએ- પ્રશ્ન- હીટ સ્ટ્રોકથી બચવા માટે બાળકોનો આહાર કેવો હોવો જોઈએ? જવાબ- ઉનાળામાં બાળકોનો આહાર એવો હોવો જોઈએ, જે શરીરને ઠંડું, હાઈડ્રેટેડ રાખે અને સરળતાથી પચી જાય. ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- ઉનાળામાં બાળકો અવારનવાર આઈસ્ક્રીમ, કોલ્ડડ્રિંકની જીદ કરે છે. તેની જગ્યાએ બાળકોને કયા હેલ્ધી કૂલિંગ ડ્રિંક્સ આપી શકાય? જવાબ- બાળકોને તેના બદલે આ હેલ્ધી સમર કૂલિંગ ડ્રિંક્સ આપો- આ પીણાં હાઇડ્રેટેડ રાખે છે અને પેટને ઠંડક આપે છે. સાથે જ જરૂરી વિટામિન્સ/ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સથી ભરપૂર પણ હોય છે. પ્રશ્ન- જો બાળકને હીટ સ્ટ્રોક થાય તો ઘરે તરત શું કરવું જોઈએ? જવાબ- બાળકને હીટ સ્ટ્રોક થાય તો-