ખાંડ સારી કે ગોળ?:વજન ઘટાડવું હોય તો બંને ખાવાનું ટાળો, મીઠાસ માટે ખજૂર શ્રેષ્ઠ; ડાયટિશિયન પાસેથી જાણો વેઈટ લોસની સરળ ટિપ્સ

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) અનુસાર, મેદસ્વીતા ‘એપિડેમિક’ બની ગઈ છે. એપિડેમિકનો અર્થ છે એવો રોગ, જે દુનિયામાં ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. દુનિયામાં દર વર્ષે મેદસ્વીતા સંબંધિત બીમારીઓના કારણે લગભગ 28 લાખ લોકોના મોત થાય છે. મેદસ્વીતાનું એક મોટું કારણ શુગરનું સેવન છે. તેથી લોકો વજન નિયંત્રણ માટે કુદરતી વિકલ્પ ખજૂર અને ગોળનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ વજન ઘટાડવાની સાથે એનિમિયા, કમળો, અસ્થમા અને એલર્જી જેવી સમસ્યાઓથી બચાવે છે. તેથી આજે કામના સમાચારમાં આપણે ગોળ અને ખજૂરની વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- ડૉ. અમૃતા મિશ્રા, સીનિયર ડાયટિશિયન, દિલ્હી પ્રશ્ન- શું ગોળની સરખામણીમાં ખજૂર વજન વ્યવસ્થાપનમાં મદદ કરે છે? જવાબ- હા, ચોક્કસ. ખજૂર આ કારણોસર વધુ સારું છે- પ્રશ્ન- ખજૂરનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ અને ગ્લાયસેમિક લોડ કેટલો હોય છે? જવાબ- ખજૂરનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ 44 થી 53 ની વચ્ચે હોય છે. આ લો-મીડિયમ કેટેગરી છે. તેનો ગ્લાયસેમિક લોડ (GL) 42 થી 55 ની વચ્ચે હોય છે. ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ દર્શાવે છે કે કોઈ ફૂડ બ્લડ શુગરને કેટલી ઝડપથી વધારે છે. ગ્લાયસેમિક લોડ દર્શાવે છે કે કોઈ ફૂડ ખાવાથી બ્લડ શુગર કેટલી વધશે. પ્રશ્ન- શું ગોળ પણ બ્લડ શુગર કંટ્રોલ રાખવામાં અને વજન નિયંત્રણમાં મદદ કરે છે? જવાબ- ના, ગોળ અને ખાંડ, બંનેમાં સમાન માત્રામાં કેલરી અને કાર્બોહાઇડ્રેટ હોય છે. બંનેનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ અને લોડ લગભગ એક સરખો છે. તેથી બંને બ્લડ શુગર લેવલ વધારે છે. તેમાં વધુ કેલરી હોય છે, જે ખર્ચ ન કરવા પર ચરબીમાં બદલાઈ જાય છે. તેથી ગોળ વજન નિયંત્રણમાં મદદ કરતો નથી, પરંતુ વજન વધારી શકે છે. પ્રશ્ન- ખજૂરમાં કયા કયા પોષક તત્વો હોય છે? જવાબ- ખજૂર પોષક તત્વોથી ભરપૂર હોય છે. તેમાં નેચરલ શુગર, કાર્બોહાઇડ્રેટ, ફાઇબર, વિટામિન્સ અને એન્ટીઑકિસડન્ટ્સ (ફ્લેવોનોઇડ્સ, કેરોટીનોઇડ્સ, ફેનોલિક કમ્પાઉન્ડ્સ) હોય છે. ગ્રાફિકમાં તેની ન્યુટ્રિશનલ વેલ્યુ જોઈએ- પ્રશ્ન- ગોળમાં કયા કયા પોષક તત્વો હોય છે? જવાબ- ગોળ મુખ્યત્વે સુક્રોઝ (નેચરલ શુગરનું એક સ્વરૂપ) થી બનેલો હોય છે. તેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ સાથે આયર્ન, કેલ્શિયમ પણ હોય છે. ગ્રાફિકમાં 100 ગ્રામ ગોળની ન્યુટ્રિશનલ વેલ્યુ જોઈએ- પ્રશ્ન- જો વજનને નિયંત્રણમાં રાખવું હોય, તો ખજૂર અને ગોળમાંથી શું વધુ સારું છે? જવાબ- જો તમારું લક્ષ્ય વજન ઘટાડવાનું હોય, તો સામાન્ય રીતે ખજૂરને સારો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. તેમાં રહેલું ફાઇબર- જ્યારે કે, ગોળ ખાવાથી વજન વધી શકે છે, કારણ કે- પ્રશ્ન- એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિએ એક દિવસમાં કેટલી ખજૂર ખાવી જોઈએ? જવાબ- સીનિયર ડાયટિશિયન ડૉ. અમૃતા મિશ્રાના મતે, રોજ 2-3 ખજૂર ખાઈ શકાય છે. તેનાથી બ્લડ શુગર અને વજન નિયંત્રણમાં રહે છે. સાથે જ જરૂરી પોષક તત્વો પણ મળી રહે છે. પ્રશ્ન- શું બાળકોને ખજૂર આપવું સુરક્ષિત છે? જવાબ- હા, બાળકોને ખજૂર આપવું સુરક્ષિત છે, પરંતુ ઉંમર અને માત્રાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. 1 વર્ષથી નાના બાળકોને આખો ખજૂર ન આપવો જોઈએ. તેમને ચોકિંગ (ગળામાં કોઈ ખોરાક ફસાઈ જવાનો) ખતરો રહે છે. નાના બાળકોને તેને પેસ્ટ કે પ્યુરીના રૂપમાં આપો. મોટા બાળકોને 1-2 ખજૂર આપી શકાય છે. પ્રશ્ન- શું ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ખજૂર સુરક્ષિત છે? જવાબ- ડૉ. અમૃતા મિશ્રાના મતે, જો બ્લડ શુગર 200થી ઓછું હોય, તો ડાયાબિટીસના દર્દીઓ રોજ એક ખજૂર ખાઈ શકે છે. તેમાં કાર્બ્સ સાથે ભરપૂર માત્રામાં ફાઈબર પણ હોય છે. પ્રશ્ન- વજન ઘટાડવા માટે એકંદર જીવનશૈલી કેવી હોવી જોઈએ? જવાબ- ટકાઉ વજન ઘટાડવા માટે માત્ર ડાયટિંગ જ નહીં, દૈનિક દિનચર્યામાં પણ ફેરફાર કરો. નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ પણ કરો. આ માટે- એકંદરે, વજન નિયંત્રણ માટે ફક્ત ખજૂર પર આધાર રાખવાને બદલે એકંદર જીવનશૈલી સુધારવી જરૂરી છે. ખજૂર અને ગોળ બંને કુદરતી મીઠાશના સ્ત્રોત છે, પરંતુ તેમાં કેલરી અને ખાંડની માત્રા હોય છે, જેને અવગણી શકાય નહીં. સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો કોઈ શોર્ટકટ નથી હોતો. નાના-નાના સંતુલિત નિર્ણયો લાંબા ગાળે મોટો ફરક લાવે છે.