ત્રણ મહિનામાં લૂથી 700થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો!:પેટ માટે ગરમીમાં બહાર તપતા લોકો માટે 10 સ્વાસ્થ્ય જોખમો, જાણો હીટવેવથી બચવાની સરળ ટિપ્સ

દેશભરમાં આ દિવસોમાં ભયંકર ગરમી પડી રહી છે. ઘણા શહેરોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર કરી ગયું છે. તીવ્ર તડકો અને લૂના કારણે લોકોનું ઘરની બહાર નીકળવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. પરંતુ ટ્રાફિક પોલીસ, ડિલિવરી બોય, કન્સ્ટ્રક્શન મજૂરો અને ફિલ્ડ વર્ક સાથે સંકળાયેલા ઘણા લોકો એવા છે, જેને કલાકો સુધી બહાર કામ કરવું પડે છે. આનાથી તેમને ડિહાઇડ્રેશન, હીટ એક્ઝોશન અને હીટ સ્ટ્રોક જેવી સમસ્યાઓનું જોખમ વધી જાય છે. જો સાવચેતી ન રાખવામાં આવે તો આ સ્થિતિ જીવલેણ પણ બની શકે છે. ‘નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો’ (NCRB)ના રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ 2000થી 2020 વચ્ચે લૂ લાગવાથી 20,615 લોકોના મોત થયા. પર્યાવરણ પર કામ કરતી સ્વતંત્ર સંસ્થા ‘વેડિટમ ઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશન’ના રિપોર્ટ અનુસાર, માર્ચ 2024થી જૂન 2024 વચ્ચે ભારતના 17 રાજ્યોમાં હીટસ્ટ્રોકથી 733 મૃત્યુ થયા, જ્યારે સરકારી આંકડાઓમાં આ સંખ્યા 360 છે. આથી આજે ‘કામના સમાચાર’માં અમે આઉટડોર વર્કર્સ માટે ગરમી અને લૂથી બચવાના ટિપ્સ જણાવીશું. સાથે જ જાણીશું- ઉનાળામાં આઉટડોર કામદારોને કયા સ્વાસ્થ્ય જોખમો હોય છે? નિષ્ણાત: ડૉ. રોહિત શર્મા, કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, એપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલ, જયપુર પ્રશ્ન- ગરમીની ઋતુમાં તીવ્ર તડકામાં બહાર કામ કરવું શા માટે ખતરનાક હોય છે? જવાબ- તીવ્ર તડકામાં કામ કરવાથી શરીરની 'તાપમાન નિયંત્રણ પ્રણાલી' બગડી જાય છે. આનાથી હીટ સ્ટ્રોક (લૂ લાગવી) અને ડિહાઇડ્રેશનનો ખતરો વધી જાય છે. નીચે આપેલા ગ્રાફિકમાં વર્ષ 2015-2023 વચ્ચે હીટવેવથી થતા મૃત્યુના આંકડા જુઓ- પ્રશ્ન- આઉટડોર કામદારોને કયા સ્વાસ્થ્ય જોખમો હોય છે? જવાબ- તીવ્ર ગરમીમાં લાંબા સમય સુધી કામ કરવાથી શરીરમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની ઉણપ થઈ શકે છે. આનાથી ડિહાઇડ્રેશન, હીટ એક્ઝોશન અને હીટ સ્ટ્રોક જેવી સમસ્યાઓનું જોખમ વધી જાય છે. ગ્રાફિકમાં તમામ સ્વાસ્થ્ય જોખમો જુઓ- પ્રશ્ન- શું ગરમીમાં આઉટડોર કામ કરવાથી હૃદય અને કિડની પર પણ ખરાબ અસર પડી શકે છે? જવાબ- હા, ઊંચા તાપમાનમાં લાંબા સમય સુધી કામ કરવાથી શરીરમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની ઉણપ થઈ શકે છે. આનાથી હૃદય પર વધારાનું દબાણ આવે છે અને ડિહાઇડ્રેશનને કારણે કિડનીની કાર્યક્ષમતા પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. જો પાણી ઓછું પીવામાં આવે તો તેનો ખતરો વધુ વધી જાય છે. પ્રશ્ન- ગરમીની ઋતુમાં બહાર કામ કરનારાઓએ કઈ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- શરીરને ઠંડુ અને હાઇડ્રેટેડ રાખવા માટે પૂરતું પાણી પીવું, તડકાથી બચવું અને સમયાંતરે બ્રેક લેવો જરૂરી છે. નીચે આપેલા ગ્રાફિક્સથી બધી જરૂરી વાતોને સમજો- પ્રશ્ન- હીટ સ્ટ્રોક અથવા લૂના શરૂઆતી લક્ષણો શું છે? જવાબ- તેની શરૂઆતમાં વ્યક્તિને ચક્કર, નબળાઈ, માથાનો દુખાવો થઈ શકે છે. બધા સંકેતોને સમયસર ઓળખવા જરૂરી છે, લક્ષણો ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- લૂ કે હીટ સ્ટ્રોકના જોખમને ઓછું કરવા માટે ઘરથી નીકળતા પહેલા શું કરવું? જવાબ- તેના માટે કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો- પ્રશ્ન- કામ દરમિયાન લૂ લાગે તો શું કરવું? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં ગભરાશો નહીં. તરત જ તેને તડકામાંથી હટાવીને ઠંડી કે છાયાવાળી જગ્યાએ લઈ જાઓ. શરીરને ઠંડુ કરવાનો પ્રયાસ કરો. આ માટે પાણી કે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ આપો. બધી જરૂરી વાતો ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- ગરમીમાં ડિહાઇડ્રેશનથી બચવા માટે કેટલું પાણી પીવું જોઈએ? જવાબ- સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડો. રોહિત શર્મા જણાવે છે કે ગરમીમાં ડિહાઇડ્રેશનથી બચવા માટે સામાન્ય રીતે દિવસભરમાં લગભગ 3-4 લિટર પાણી પીવું જોઈએ. જોકે, જે લોકો તડકામાં કામ કરે છે, તેમને વધુ પરસેવો આવવાને કારણે વધુ પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સની જરૂર હોય છે. પ્રશ્ન- શું માત્ર સાદું પાણી પૂરતું છે? જવાબ- પરસેવાની સાથે શરીરમાંથી સોલ્ટ અને મિનરલ્સ પણ નીકળી જાય છે. એટલે ફક્ત સાદું પાણી પીવું પૂરતું નથી. છાશ, નાળિયેર પાણી, લીંબુ પાણી કે ORS જેવા નેચરલ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ લેવા જરૂરી છે. પ્રશ્ન- ગરમીમાં કામ કરતી વખતે કેવા કપડાં પહેરવા? જવાબ- ગરમીમાં કામ કરતી વખતે આછા રંગના, ઢીલા અને કોટનના કપડાં પહેરવા જોઈએ. કોટન પરસેવો શોષે છે અને શરીરને ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરે છે. સાથે જ માથાને ટોપી, કેપ કે ગમછાથી ઢાંકવું પણ જરૂરી છે. પ્રશ્ન- વર્ક-રેસ્ટ શેડ્યૂલ કેવી રીતે બનાવવું? જવાબ- વધુ મહેનતવાળું કામ સવારે વહેલા કે સાંજના સમયે કરવું. આ સમયે તાપમાન પ્રમાણમાં ઓછું હોય છે. પ્રશ્ન- કયા લોકોએ ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ? જવાબ- ગરમીમાં બહાર કામ કરતી વખતે કેટલાક લોકોએ ખાસ સાવચેતી રાખવી જોઈએ-