ગરમી વધતા જ તમારું માથું ફાટવા લાગે છે?:'હીટ હેડેક' હોવાની શક્યતા, 5 ટ્રિગર પોઇન્ટ્સથી સાવચેત રહો; બચાવ માટે 8 ટિપ્સ અપનાવો

ઉનાળામાં કેટલાક લોકોને માથાનો દુખાવો, ભારેપણું જેવી સમસ્યાઓ થાય છે. ક્યારેક અચાનક ચક્કર આવી જાય છે. ઘણીવાર તો તેના કારણે દૈનિક દિનચર્યા પણ પ્રભાવિત થાય છે. તીવ્ર ગરમીમાં શરીરમાંથી વધુ પડતો પરસેવો નીકળે છે. પરસેવા સાથે જરૂરી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ પણ નીકળી જાય છે. તેનાથી માથાનો દુખાવો, થાક, ચક્કર કે નબળાઈ જેવા લક્ષણો અનુભવાય છે. મેડિસિનની ભાષામાં તેને ‘હીટ હેડેક’ કહે છે. આ કોઈ અલગ બીમારી નથી, પરંતુ શરીરનો એક સંકેત છે કે તે ગરમીથી પરેશાન છે. તેથી આજે ‘કામના સમાચાર’ માં જાણીશું કે- નિષ્ણાતઃ ડૉ. અલી શેર, સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, અપોલો સ્પેક્ટ્રા હૉસ્પિટલ, દિલ્હી પ્રશ્ન- હીટ હેડેક (માથાનો દુખાવો) શું હોય છે? જવાબ- હીટ હેડેક ગરમ તાપમાનને કારણે થતો માથાનો દુખાવો છે. તે તીવ્ર ગરમી, તડકો અથવા શરીર વધુ ગરમ થવાને કારણે થાય છે. તેને ‘હીટ-ઇન્ડ્યુસ્ડ હેડેક’ પણ કહેવાય છે. આ મુદ્દાઓથી તેને સમજીએ- પ્રશ્ન- હીટ હેડેક શા માટે થાય છે? જવાબ- હીટ હેડેક સામાન્ય રીતે ત્રણ મુખ્ય કારણોસર થાય છે- તેને આ રીતે સમજીએ- પ્રશ્ન- શું હીટ હેડેક સામાન્ય માથાના દુખાવા કે માઈગ્રેનથી અલગ હોય છે? જવાબ- હીટ હેડેક સામાન્ય માથાના દુખાવા કે માઈગ્રેનથી અલગ છે, કારણ કે તેનું મુખ્ય કારણ ગરમી અને શરીરમાં પાણીની ઊણપ છે. પ્રશ્ન- કઈ પરિસ્થિતિઓમાં હીટ હેડેક થવાનું જોખમ વધી જાય છે? જવાબ- કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં હીટ હેડેકનું જોખમ વધુ વધી જાય છે. ગ્રાફિકથી સમજીએ- પ્રશ્ન- હીટ હેડેકના લક્ષણો અને સંકેતો શું હોય છે? જવાબ- હીટ હેડેકના લક્ષણો શરૂઆતમાં સામાન્ય રીતે હળવા હોય છે, પરંતુ જો સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો તે વધી શકે છે. બધા લક્ષણો ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- ઉનાળામાં કઈ આદતો હીટ હેડેકને ટ્રિગર કરે છે? જવાબ- ઉનાળામાં રોજિંદી કેટલીક આદતો હીટ હેડેક વધારી શકે છે. પોઇન્ટર્સથી સમજીએ- 1. બોડી સિગ્નલ ઇગ્નોર કરવા (શરીરના સંકેતોની અવગણના) 2. ખોટી ટાઈમિંગ 3. ઇન્સ્ટન્ટ એનર્જી પર નિર્ભરતા 4. આરામ અને રિકવરીનો અભાવ પ્રશ્ન- ઉનાળામાં કયા લોકોને હીટ હેડેકનું જોખમ વધુ હોય છે? જવાબ- કેટલાક લોકોમાં હીટ હેડેકનું જોખમ અન્યની સરખામણીમાં વધુ હોય છે. તેને ગ્રાફિકથી જાણીએ- પ્રશ્ન- હીટ હેડેકથી બચવા માટે શું કરવું જોઈએ? જવાબ- કેટલીક સરળ ટેવો અપનાવીને હીટ હેડેકથી મોટાભાગે બચી શકાય છે. બધી હેલ્ધી આદતો ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- જો હીટ હેડેક હોય તો કઈ ભૂલો ન કરવી જોઈએ? જવાબ- કેટલાક લોકો માથાનો દુખાવો થવા પર કેટલીક એવી ભૂલો કરે છે, જેનાથી સમસ્યા વધી શકે છે. જેમ કે- પ્રશ્ન- શું સનસ્ટ્રોક અને હીટ હેડેક વચ્ચે કોઈ સંબંધ હોય છે? જવાબ- હા, ઘણીવાર હીટ હેડેક સનસ્ટ્રોક અથવા હીટ-ઇલનેસનો પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે. પોઈન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- શું વારંવાર થતો હીટ હેડેક કોઈ મોટી બીમારીનો સંકેત હોઈ શકે છે? જવાબ- હા, ક્યારેક તે ગંભીર બીમારીનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. ક્યારે ચિંતાની વાત હોઈ શકે છે? પ્રશ્ન- કઈ પરિસ્થિતિમાં ડોક્ટરને બતાવવાની જરૂર પડે છે? જવાબ- આ લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ ડોક્ટરને બતાવો- એકંદરે, હીટ હેડેકના રૂપમાં શરીર આપણને કહી રહ્યું હોય છે કે, 'મને પાણી, આરામ અને ઠંડા વાતાવરણની જરૂર છે.' ઉનાળામાં ફક્ત થોડી સાવચેતી રાખીને અને શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખીને આ સમસ્યાથી મોટાભાગે બચી શકાય છે.