ફાસ્ટેગ રિચાર્જ સ્કેમ:એક્ટિવેશન-રિફંડમાં બેદરકારી રાખવાથી નુકસાન નક્કી; સસ્તાની લાલચમાં ન આવો, રિચાર્જ કરાવતી વખતે 10 સાવચેતીઓ રાખો

ડિજિટલ ટોલ સિસ્ટમે નેશનલ હાઈવે પર મુસાફરીને સરળ બનાવી છે. પરંતુ સાયબર ઠગો હવે તેનો ખોટો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છે. આને કારણે, છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં FASTag (ફાસ્ટેગ) રિચાર્જ અને વાર્ષિક પાસના નામે ઓનલાઈન છેતરપિંડીના ઘણા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. સ્કેમર્સ NHAI (નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) ના નામ અને લોગોનો દુરુપયોગ કરીને સોશિયલ મીડિયા અને ગૂગલ પર નકલી જાહેરાતો ચલાવે છે. આના પર ક્લિક કરવાથી નકલી વેબસાઇટ ખુલે છે. આ વેબસાઇટ્સ એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે કે તે મૂળ વેબસાઇટ જેવી જ લાગે છે, તેથી લોકો તેના ફાંદામાં ફસાઈ જાય છે. આ ખતરાને જોતા, ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) એ તેના ‘એક્સ’ એકાઉન્ટ દ્વારા લોકોને સાવચેત કર્યા છે. સાથે જ, તેનાથી બચવાના કેટલાક જરૂરી ઉપાયો પણ શેર કર્યા છે. આજે ‘સાયબર લિટરસી’ કૉલમમાં આપણે ‘ફાસ્ટેગ સ્કેમ’ વિશે વિગતવાર વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત: રાહુલ મિશ્રા, સાયબર સિક્યોરિટી એડવાઈઝર, ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ પ્રશ્ન- ’ફાસ્ટેગ સ્કેમ’ શું છે? જવાબ- આ એક ઓનલાઈન છેતરપિંડી છે, જેમાં સાયબર ગુનેગારો ફાસ્ટેગ રિચાર્જ અથવા એન્યુઅલ પાસ પર ભારે ડિસ્કાઉન્ટની લાલચ આપીને લોકોને નકલી વેબસાઇટ અથવા લિંક પર લઈ જાય છે. આના દ્વારા તેઓ પૈસા પડાવી લે છે. સ્કેમર્સ ફાસ્ટેગ રિચાર્જ, એક્ટિવેશન અને રિફંડના બહાને લોકોને આ સ્કેમમાં ફસાવે છે. પ્રશ્ન- સાયબર ઠગ ફાસ્ટેગના નામે કૌભાંડને કેવી રીતે અંજામ આપે છે? જવાબ- આ માટે સાયબર ઠગ NHAIના નામ અને લોગોનો દુરુપયોગ કરે છે, જેનાથી વેબસાઇટ વાસ્તવિક દેખાય છે. જેમ જ યુઝર નકલી વેબસાઇટ પર વાહન નંબર, મોબાઇલ નંબર અને પેમેન્ટ ડિટેલ દાખલ કરે છે, પૈસા ઠગના ખાતામાં જતા રહે છે અને રિચાર્જ પણ થતું નથી. નીચે આપેલા ગ્રાફિકથી તેને સમજો- સવાલ- લોકો આટલી સરળતાથી ‘ફાસ્ટેગ સ્કેમ’ની જાળમાં કેવી રીતે ફસાઈ જાય છે? જવાબ- તેના ઘણા કારણો છે- પ્રશ્ન- ફાસ્ટેગ રિચાર્જ, એક્ટિવેશન અને રિફંડમાં બેદરકારી રાખવાથી શું નુકસાન થઈ શકે છે? જવાબ- ફાસ્ટેગ સંબંધિત સેવાઓમાં નાની બેદરકારી પણ મોટા નુકસાનનું કારણ બની શકે છે. તેના તમામ જોખમો નીચે આપેલા ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- ફાસ્ટેગ સ્કેમથી બચવા માટે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- ફાસ્ટેગ સંબંધિત કોઈપણ કામ માટે અધિકૃત પ્લેટફોર્મનો જ ઉપયોગ કરો. ગૂગલ સર્ચમાં ઉપર દેખાતી દરેક લિંક પર ભરોસો ન કરો. કોઈપણ અવાસ્તવિક ડિસ્કાઉન્ટથી સાવધાન રહો. સાથે જ કેટલીક અન્ય બાબતોનું પણ ધ્યાન રાખો. તેને નીચે આપેલા ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- ફાસ્ટેગ રિચાર્જ, એક્ટિવેશન અને રિફંડનો સાચો રસ્તો કયો છે? જવાબ- ફાસ્ટેગ સંબંધિત દરેક પ્રક્રિયા અધિકૃત બેંક અથવા સત્તાવાર એપ/વેબસાઇટ દ્વારા જ કરો. નીચે એક્ટિવેશન, રિચાર્જ અને રિફંડની સાચી અને સુરક્ષિત રીતો જણાવવામાં આવી છે- એક્ટિવેશન રિચાર્જ રિફંડ પ્રશ્ન- જો ફાસ્ટેગ સ્કેમનો શિકાર બની જાઓ તરત તો શું કરવું? જવાબ- આવી સ્થિતિમાં તરત જ કેટલાક પગલાં લો-