સાવધાન! એસિડથી બની રહ્યું છે નકલી પનીર:4 રીતોથી કરો અસલી-નકલીની ઓળખ, હોટલ-રેસ્ટોરાંમાં ક્યારેય ન ખાઓ આટલી વસ્તુઓ

માર્ચના પહેલા અઠવાડિયામાં સુરતના ફૂડ ડિપાર્ટમેન્ટે 1400 કિલો નકલી પનીર જપ્ત કર્યું. જ્યારે એપ્રિલના બીજા અઠવાડિયામાં પંજાબમાં ખુલાસો થયો કે કેટલીક ડેરીઓ ટોયલેટ ક્લીનર અને ફ્લોર ક્લીનિંગ એસિડથી પનીર બનાવી રહી છે. આ કેમિકલ શરીર માટે અત્યંત જોખમી છે. તે પાચનતંત્રથી લઈને કિડની-લિવર સુધીને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેથી આજે કામના સમાચારમાં જાણીશું કે- નિષ્ણાત: ડો. ઉમેશ કુમાર, ફૂડ એનાલિસ્ટ, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન, ઉત્તર પ્રદેશ ડો. અરવિંદ અગ્રવાલ, ડાયરેક્ટર, ઇન્ટરનલ મેડિસિન એન્ડ ઇન્ફેક્શિયસ ડિસીઝ, શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, દિલ્હી પ્રશ્ન- નકલી પનીર કેવી રીતે બને છે? જવાબ- નકલી પનીરને અસલી જેવું દેખાડવા માટે તેને સસ્તા વનસ્પતિ અથવા સિન્થેટીક વસ્તુઓથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. પોઈન્ટર્સથી સમજો, તેમાં શું ભેળવવામાં આવે છે- સ્ટાર્ચ/મેંદા આધારિત પનીર વનસ્પતિ તેલ અને સ્કિમ્ડ મિલ્ક પાવડર આધારિત પનીર ડિટર્જન્ટ/સિન્થેટીક એડિટિવ્સ રબર/પ્લાસ્ટિક-પ્રકારનું અનુકરણ પ્રશ્ન- એસિડ, ટોયલેટ ક્લીનરથી બનેલું પનીર ખાવું કેટલું જોખમી હોઈ શકે છે? જવાબ- એસિડ કે ટોયલેટ ક્લીનરથી બનેલું પનીર ખાવાથી ઘણી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે– પ્રશ્ન- નકલી પનીરની કોઈ પણ ખતરનાક પ્રતિક્રિયા કેટલી વારમાં દેખાય છે? જવાબ- પોઇન્ટર્સમાં તેને ધ્યાનથી સમજો– નકલી પનીર ખાધાના થોડા કલાકો પછી નકલી પનીર ખાધાના 2 દિવસ પછી પ્રશ્ન- ભેળસેળયુક્ત પનીરથી કઈ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે? જવાબ- તે શરીર માટે ‘ધીમા ઝેર’ જેવું છે. તેના સ્વાસ્થ્ય જોખમો ગ્રાફિકમાં જુઓ- પ્રશ્ન- અસલી અને ભેળસેળવાળા પનીરને કેવી રીતે ઓળખવું? જવાબ- કેટલીક સરળ રીતોથી અસલી અને ભેળસેળવાળા પનીરને ઓળખી શકાય છે- 1) વોટર ટેસ્ટ કેવી રીતે કરવું: પનીરનો નાનો ટુકડો પાણીમાં નાખો. અસલી પનીર: ભેળસેળવાળું પનીર: 2) રબિંગ ટેસ્ટ કેવી રીતે કરવું: પનીરને હાથથી હળવું ઘસો. અસલી પનીર: ભેળસેળવાળું પનીર: 3) ગંધ અને સ્વાદ અસલી પનીર: ભેળસેળયુક્ત પનીર: 4) આયોડિન ટેસ્ટ (સ્ટાર્ચ તપાસ) કેવી રીતે કરવું: પનીર પર આયોડિનના 1–2 ટીપાં નાખો. જો પનીરનો રંગ વાદળી/કાળો થઈ જાય તો સ્ટાર્ચ હાજર છે. જો રંગ ન બદલાય તો અસલી છે. પ્રશ્ન- નકલી પનીર સૌથી વધુ ક્યાં સપ્લાય થાય છે? જવાબ- નકલી પનીરનો સપ્લાય એવી દરેક જગ્યાએ વધુ હોય છે, જ્યાં સસ્તું ભોજન મળી રહ્યું છે. જ્યાં માંગ વધુ હોય અને યોગ્ય ગુણવત્તા તપાસની કોઈ વ્યવસ્થા ન હોય. જેમ કે- પ્રશ્ન- હોટેલ/ઢાબામાં જમતી વખતે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ? જવાબ- આ જગ્યાઓ પર સ્વચ્છતાનું ધ્યાન તો રાખવું જ જોઈએ. પરંતુ સાથે જ એવી કોઈ પણ વસ્તુ ન ખાવી જોઈએ, જેમાં પનીર હોય. ઉપરાંત, હોટેલ-ઢાબામાં ન ખાવા જોઈએ તેવા ફૂડની સંપૂર્ણ યાદી ગ્રાફિકમાં જુઓ– ખોરાક ઓર્ડર કરતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો પ્રશ્ન- સૌથી સુરક્ષિત પનીર કયું છે? જવાબ- ઘરનું બનાવેલું પનીર સૌથી શુદ્ધ અને સુરક્ષિત હોય છે કારણ કે તેને દૂધ ફાડીને ઘરે જ તૈયાર કરવામાં આવે છે. જો ઘરે પનીર બનાવવું શક્ય ન હોય તો આવા કિસ્સામાં- FSSAI માન્યતા પ્રાપ્ત પેકેજ્ડ બ્રાન્ડેડ પનીર પ્રશ્ન- પેકેજ્ડ પનીર ખરીદતી વખતે લેબલ પર શું જોવું? જવાબ- પેકેજ્ડ પનીર લેતી વખતે લેબલ વાંચવું સૌથી જરૂરી છે. પનીરના પેકેટની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા અને ટ્રેસેબિલિટી નિર્ધારિત કરવા માટે લેબલ વાંચવું જરૂરી છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ લેબલ પર શું જોવું જોઈએ- પ્રશ્ન- જો ભૂલથી નકલી પનીર ખાઈ લીધું હોય તો તરત શું કરવું? જવાબ- જો ભૂલથી નકલી પનીર ખાઈ લીધું હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. સૌથી પહેલા પુષ્કળ પાણી પીવો, જેથી શરીરમાંથી ઝેરી તત્વો બહાર નીકળી શકે. જો ઊબકા, ઊલટી, પેટમાં દુખાવો કે ઝાડા જેવા લક્ષણો દેખાય, તો તરત ડોક્ટરને બતાવો. શું ન કરવું? પ્રશ્ન- જો ક્યાંય નકલી પનીર મળે તો તેની ફરિયાદ ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી? જવાબ- નકલી પનીરમાં ભેળસેળની શંકા હોય તો સંબંધિત ફૂડ ઓથોરિટીમાં ફરિયાદ કરી શકો છો. તેના માટે-