સાવધાન! કોરોનાથી પણ ખતરનાક ઇબોલા વાયરસનો વિશ્વમાં આતંક:ભારત પણ એલર્ટ મોડ પર; ડૉક્ટર પાસેથી જાણો ઇબોલા સંબંધિત દરેક પ્રશ્નનો જવાબ

‘વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન’ (WHO) એ ઇબોલા વાયરસને ‘ગ્લોબલ હેલ્થ ઇમરજન્સી’ (વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય કટોકટી) જાહેર કર્યો છે. આ પછી ભારત સરકારે પણ સતર્કતા વધારી દીધી છે. આફ્રિકાના દેશો- કોંગો, યુગાન્ડા અને સુદાનની યાત્રા કરનારાઓને ખાસ કરીને સાવચેતી રાખવા જણાવાયું છે. ભારત સરકારે એડવાઇઝરી જાહેર કરી છે. તેમાં તમામ ઇન્ટરનેશનલ એન્ટ્રી પોઈન્ટ્સ, બોર્ડર વિસ્તારો અને એરપોર્ટ્સ પર દેખરેખ વધારવા જણાવાયું છે. સાથે જ ઇબોલા પ્રભાવિત દેશોની બિનજરૂરી યાત્રા ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. તેથી ‘ફિઝિકલ હેલ્થ’ કોલમમાં આજે આપણે ઇબોલા વાયરસની વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાતઃ ડૉ. અરવિંદ અગ્રવાલ, ડિરેક્ટર, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, શ્રી બાલાજી એક્શન મેડિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, દિલ્હી પ્રશ્ન- WHO એ ઇબોલાને ‘ગ્લોબલ હેલ્થ ઇમરજન્સી’ કેમ જાહેર કર્યો છે? જવાબ- આખી દુનિયામાં ઇબોલા વાયરસથી સંક્રમિત લોકોની સંખ્યા 900 થઈ ગઈ છે. આના કારણે કોંગોમાં છેલ્લા 20 દિવસમાં 200 લોકોના મોત થયા છે. ઇબોલા વાયરસનો ‘બુંડીબુગ્યો’ વેરિઅન્ટ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. એટલા માટે WHO એ તેને ગ્લોબલ હેલ્થ ઇમરજન્સી જાહેર કરી છે. પ્રશ્ન- કયા દેશોમાં ઇબોલાના કેસ સૌથી વધુ છે? જવાબ- અત્યાર સુધીમાં 10 આફ્રિકી દેશોમાં ઇબોલાના કેસ નોંધાયા છે. તેમાં સામેલ છે- પ્રશ્ન- ભારત સરકારે શું એડવાઇઝરી જાહેર કરી છે? જવાબ- ઇબોલા વાયરસના સંબંધમાં ભારત સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલી એડવાઇઝરીમાં 4 મુખ્ય વાતો કહેવામાં આવી છે- પ્રશ્ન- શું ભારતમાં અત્યાર સુધી ઇબોલાનો કોઈ કેસ મળ્યો છે? જવાબ- ના, ભારતમાં અત્યાર સુધી ઇબોલા વાયરસનો કોઈ કેસ નોંધાયો નથી. પ્રશ્ન- ભારતનું હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇબોલાનો સામનો કરવા માટે કેટલું તૈયાર છે? જવાબ- સરકારે આ અંગે કોઈ માહિતી આપી નથી. જોકે, ભારતનું હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સર્વેલન્સ, તપાસ અને ચેપ નિયંત્રણ માટે મોટાભાગે તૈયાર છે. જો ભારતમાં ઇબોલા વાયરસના કેસ જોવા મળે છે, તો કોવિડમાંથી મળેલા અને શીખેલા પાઠ કામ આવશે. પ્રશ્ન- ઇબોલા વાયરસ શું છે? તે કેટલો ખતરનાક છે? જવાબ- ઇબોલા એક ગંભીર અને અત્યંત ચેપી વાયરલ ‘હેમરેજિક ફીવર’ છે. તે ઇબોલા વાયરસના ચેપથી થાય છે. તે મનુષ્યો અને કેટલાક જંગલી પ્રાણીઓ (જેમ કે ચામાચીડિયા અને પ્રાઈમેટ્સ) ને અસર કરે છે. પ્રશ્ન- તે કેટલો ખતરનાક છે? ઇબોલાના કેસોમાં મૃત્યુદર ખૂબ ઊંચો હોય છે. તેથી તેને વિશ્વના સૌથી ઘાતક ચેપી રોગોમાંનો એક ગણવામાં આવે છે. પ્રશ્ન- ઇબોલા વાયરસનો ચેપ કેવી રીતે ફેલાય છે? જવાબ- આ માધ્યમો દ્વારા ચેપ ફેલાય છે- પ્રશ્ન- શું ઇબોલા હવા (Airborne) દ્વારા ફેલાઈ શકે છે? જવાબ- સામાન્ય રીતે ઇબોલા હવા દ્વારા ફેલાતો નથી. તે સંક્રમિત વ્યક્તિના બોડી ફ્લુઇડના સીધા સંપર્કથી ફેલાય છે. પ્રશ્ન- ઇબોલાના શરૂઆતના લક્ષણો શું છે? કયા સંકેતોને અવગણવા ન જોઈએ? જવાબ- ઇબોલાના શરૂઆતના લક્ષણો સામાન્ય વાયરલ તાવ જેવા હોય છે. તેથી શરૂઆતી ઓળખ ખૂબ જ જરૂરી છે. બધા લક્ષણો ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- ઇબોલાની સારવાર શું છે? જવાબ- વર્તમાન સમયમાં ફેલાઈ રહેલા ઇબોલાના ‘બુંડીબુગ્યો’ વેરિઅન્ટ માટે હાલમાં કોઈ માન્ય રસી (વેક્સિન) કે ખાસ સારવાર ઉપલબ્ધ નથી. પ્રશ્ન- કયા લોકોને ઇબોલા સંક્રમણનું જોખમ વધુ છે? જવાબ- આ લોકોને ઇબોલા સંક્રમણનું વધુ જોખમ છે, ગ્રાફિકમાં જોઈએ- પ્રશ્ન- શું ઇબોલા જીવલેણ છે? જવાબ- હા, ઇબોલા એક ગંભીર અને જીવલેણ બીમારી છે. પ્રશ્ન- ઇબોલાનો મૃત્યુ દર કેટલો છે? જવાબ- ઇબોલાના પ્રકોપમાં મૃત્યુ દર લગભગ 25% થી 90% સુધી નોંધાયો છે. પ્રશ્ન- શું ઇબોલા વાયરસ માટે રસી ઉપલબ્ધ છે? જવાબ- ઇબોલા વાયરસ માટે અગાઉ ઘણી રસીઓ (વેક્સિન) બની ચૂકી છે, પરંતુ 'બુંડીબુગ્યો' વેરિઅન્ટ (જે હાલમાં ફેલાઈ રહ્યું છે) માટે કોઈ રસી ઉપલબ્ધ નથી. પ્રશ્ન- વિદેશ યાત્રા દરમિયાન કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું? જવાબ- જો કોઈ વિસ્તારમાં ઇબોલાનો પ્રકોપ ચાલી રહ્યો હોય અને તમારે વિદેશ પ્રવાસ કરવો હોય, તો આ સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ- પ્રશ્ન- ભારતમાં હજુ સુધી તેનો કોઈ કેસ નથી. આવા સંજોગોમાં આપણે ભારતીયો માટે કઈ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે? જવાબ- ભારતના લોકોએ આ વધારાની સાવચેતીઓ રાખવી જોઈએ- પ્રશ્ન- ઇબોલાથી બચાવવામાં સેનિટાઇઝેશન અને માસ્ક કેટલું અસરકારક છે? જવાબ- હાથોની નિયમિત સફાઈથી ઇન્ફેક્શનનું જોખમ ઓછું થાય છે. પ્રશ્ન- જો કોઈ વ્યક્તિ અથવા તેનો પરિચિત તાજેતરમાં યુગાન્ડા, કોંગો, સુદાન અથવા ઇબોલા પ્રભાવિત દેશમાં ગયો હોય, તો તેણે શું કરવું જોઈએ? જવાબ- 21 દિવસ સુધી હેલ્થ ઓબ્ઝર્વેશન કરો.