AC વગર ઘરને કેવી રીતે ઠંડું રાખવું?:ક્રોસ વેન્ટિલેશન જરૂરી, આર્કિટેક્ટ પાસેથી જાણો 8 સસ્તા દેશી નુસખા

ઉનાળામાં ઘરને ઠંડું રાખવું પડકારજનક હોય છે. ઊંચા તાપમાનને કારણે છત અને દીવાલો ગરમ થઈ જાય છે. આનાથી વધુ ગરમી લાગે છે અને થોડીવાર પણ રહેવું મુશ્કેલ બની જાય છે. પરંતુ દરેક માટે AC લગાવવું અને તેને સતત ચલાવવું શક્ય નથી હોતું, કારણ કે તેનાથી વીજળીનું બિલ વધે છે. જોકે, કેટલાક એવા સરળ અને દેશી ઉપાયો છે, જે ઘરને કુદરતી રીતે ઠંડું રાખવામાં મદદ કરે છે. આજે કામના સમાચારમાં આપણે આ વિશે વિગતવાર વાત કરીશું. સાથે જ જાણીશું કે- નિષ્ણાત- પ્રમોદ કુમાર મૌર્ય, ચાર્ટર્ડ એન્જિનિયર (આર્કિટેક્ટ), લખનઉ ડૉ. રોહિત શર્મા, કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ટરનલ મેડિસિન, એપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલ, જયપુર પ્રશ્ન- ઉનાળામાં ઘરમાં સૌથી વધુ ગરમી ક્યાંથી અને કેવી રીતે આવે છે? જવાબ- આ સિઝનમાં બહારની ગરમ હવા અને ઊંચા તાપમાનના પ્રભાવથી ઘરનું તાપમાન વધી જાય છે. તેના ઘણા સ્ત્રોત છે- પ્રશ્ન- શું અલગ-અલગ પ્રકારના ઘરો (ફ્લેટ, ઇન્ડિપેન્ડન્ટ હાઉસ) માં હીટિંગની રીત અલગ હોય છે? જવાબ- આર્કિટેક્ટ પ્રમોદ કુમાર મૌર્ય જણાવે છે કે આ ઘરના સ્થાન, માળખું અને હવાના પ્રવાહ પર આધાર રાખે છે. મુદ્દાઓ દ્વારા સમજો- 1. ફ્લેટ ટોપ ફ્લોર ફ્લેટ મિડ ફ્લોર ફ્લેટ સાઇડ ફ્લેટ 2. ઇન્ડિપેન્ડન્ટ હાઉસ ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર ઉપરનો માળ 3. બિલ્ડિંગનું મટીરીયલ અને ડિઝાઇન 4. આસપાસનું વાતાવરણ પ્રશ્ન- ઇન્ડોર અને આઉટડોર તાપમાનમાં કેટલો ફરક હોઈ શકે છે? જવાબ- ઇન્ડોર અને આઉટડોર તાપમાનમાં ફરક સામાન્ય રીતે 2 થી 10°C સુધીનો હોઈ શકે છે. આ સંપૂર્ણપણે ઘરની બનાવટ, વેન્ટિલેશન અને કૂલિંગના ઉપાયો પર આધાર રાખે છે. પ્રશ્ન- 'ગ્રીનહાઉસ ઇફેક્ટ' ઘરની અંદર કેવી રીતે કામ કરે છે? જવાબ- ઘરની અંદર 'ગ્રીનહાઉસ ઇફેક્ટ' નો અર્થ એ છે કે બારીઓના કાચમાંથી સૂર્યપ્રકાશ અંદર તો આવે છે, પરંતુ અંદરની ગરમી બહાર નીકળી શકતી નથી. આનાથી રૂમ 'હીટ ટ્રેપ' બની જાય છે. તેની અસરથી- પ્રશ્ન- શું ઉનાળામાં કુલર, એસી વગર પણ ઘરને ઠંડુ રાખી શકાય છે? જવાબ- હા, ચોક્કસ. આ માટે કુદરતી રીતો અપનાવવી પડશે. આ કુદરતી રીતો મુખ્યત્વે ત્રણ કામ કરે છે- આનાથી ઘરની અંદરની ગરમી ઓછી થાય છે અને AC વગર પણ ઘર ઠંડું રહે છે. પ્રશ્ન- આ કુદરતી રીતો કઈ હોઈ શકે છે? જવાબ- આ માટે ગરમીને અંદર આવતી અટકાવવી અને જે ગરમી અંદર છે તેને બહાર કાઢવી જરૂરી છે. ગ્રાફિકમાં તેની સરળ રીતો જુઓ- પ્રશ્ન- ઘરમાં ગરમી ઉત્પન્ન થતી રોકવા માટે શું કરવું? જવાબ- ઘરમાં ગરમી ઓછી કરવા માટે- આનાથી અંદર બનતી ગરમી ઘણી હદ સુધી નિયંત્રણમાં રહે છે. પ્રશ્ન– ક્રોસ વેન્ટિલેશન શું હોય છે? શું હવાનો યોગ્ય પ્રવાહ (એર સર્ક્યુલેશન) ન હોવાથી ગરમી વધે છે? જવાબ- પોઇન્ટર્સથી સમજીએ- પ્રશ્ન- ઘરની અંદર તાપમાન વધુ હોવાથી કેવા પ્રકારની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે? જવાબ- તાપમાન વધુ વધવા પર ઘણી શારીરિક અને માનસિક સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ડિટેલ ગ્રાફિકમાં જુઓ– પ્રશ્ન- શું છોડ ઘરને ઠંડુ રાખવામાં પણ મદદ કરે છે? જવાબ- હા, તેને મુદ્દાઓથી સમજો- પ્રશ્ન- કયા છોડ ઘરને ઠંડુ રાખે છે? જવાબ- કેટલાક ઇન્ડોર છોડ ઘરને કુદરતી રીતે ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરે છે. ગ્રાફિકમાં આવા છોડની યાદી જુઓ- સવાલ- ઘરની છત પર ગાર્ડન બનાવવાથી ઘર કેવી રીતે ઠંડુ રહે છે? જવાબ- તેના વિજ્ઞાનને નીચેના મુદ્દાઓમાં સમજો– પ્રશ્ન- શું આપણી રોજિંદી આદતો પણ ઘરનું તાપમાન વધારી શકે છે? જવાબ- હા, દૈનિક જીવનના કેટલાક કાર્યો ઘરનું તાપમાન વધારી શકે છે. જેમ કે- ઘરને કુદરતી રીતે ઠંડુ રાખવા સંબંધિત પ્રશ્નો અને તેના જવાબો પ્રશ્ન- શું ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સામાનથી ઘરનું તાપમાન વધે છે? જવાબ- હા, આ સામાન ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે. જેનાથી ઘરનું તાપમાન વધે છે. પ્રશ્ન- શું ગેસ સ્ટવથી પણ ઘરની અંદરનું તાપમાન વધે છે? જવાબ- હા, તે ઘણી ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે. પ્રશ્ન- સીલિંગ ફેનનો યોગ્ય ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો જેથી વધુ ઠંડક મળે? જવાબ- પંખાને એન્ટી-ક્લોકવાઇઝ (ઝડપી ગતિ) ચલાવો, જેથી ઠંડી હવા નીચે આવે. પ્રશ્ન- શું એક્ઝોસ્ટ ફેન કે કિચન ચીમની ગરમી ઓછી કરવામાં મદદ કરે છે? જવાબ- હા, તે ગરમ અને વરાળવાળી હવાને બહાર કાઢીને ઘરને ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરે છે.