ભાવનાઓથી કંટ્રોલ ન થાઓ, તેને કંટ્રોલ કરો!:ચિંતાને ખાતર-પાણી ન આપો, સુખ હોય કે દુઃખ, શાંત રહો, તો જ સફળતા મળશે

પુસ્તક- શાંત મન, સફલ જીવન (બેસ્ટસેલર પુસ્તક ‘કામ યોર ઇમોશન્સ’નો હિન્દી અનુવાદ) લેખક- નિક ટ્રેંટન અનુવાદ- ડૉ. રોહિણી પ્રકાશક- પેંગ્વિન કિંમત- 299 રૂપિયા અમેરિકી લેખક નિક ટ્રેંટનનું પુસ્તક ‘શાંત મન સફલ જીવન’ લાગણીઓને સમજવા, તેમને નિયંત્રિત કરવા અને જીવનમાં સંતુલન લાવવા પર કેન્દ્રિત છે. આ પુસ્તક જણાવે છે કે લાગણીઓ આપણી દુશ્મન નથી. તેમને સમજીને આપણે માનસિક શાંતિ અને મજબૂતી મેળવી શકીએ છીએ. બિહેવિયરલ સાયકોલોજીમાં માસ્ટર નિક ટ્રેંટન એક જાણીતા નિષ્ણાત છે. તે જટિલ લાગણીઓને ખૂબ જ સરળ ભાષામાં સમજાવે છે જેથી દરેક વ્યક્તિ તેમને પોતાના જીવનમાં લાગુ કરી શકે. પુસ્તક શું કહે છે? મુશ્કેલીઓ દરેકના જીવનમાં આવે છે, પરંતુ હાર માનવી કે ફરીથી ઊભા થવું, આ પસંદગી આપણી હોય છે. પુસ્તક ‘શાંત મન, સફલ જીવન’ તમારી તકલીફોને સમજે છે અને તમને તમારા જીવન પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવવામાં મદદ કરે છે. આ પુસ્તક આપણા ભાવનાત્મક ટ્રિગર્સ અને ખોટા નિર્ણયો પાછળના કારણોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. ખાસ વાત એ છે કે લેખક ‘શાંતિથી વિચારો’ જેવી પુસ્તકીય વાતો કરતા નથી. તેઓ મનોવિજ્ઞાન, વર્તન વિજ્ઞાન અને બૌદ્ધ દર્શન પર આધારિત વાસ્તવિક સાધનો આપે છે. આ પુસ્તક શા માટે આટલું ખાસ છે? ઘણીવાર ગુસ્સો, ચિંતા કે ઉદાસી આપણા પર હાવી થઈ જાય છે. આપણે વિચાર્યા વગર પ્રતિક્રિયા આપીએ છીએ અને પછી પસ્તાઈએ છીએ. નિક ટ્રેંટન અનુસાર, ભાવનાઓ દર મિનિટે બદલાય છે. જો આપણે તેમને મેનેજ કરતા શીખી જઈએ, તો આપણું માનસિક સ્વાસ્થ્ય, સંબંધો અને નિર્ણયો વધુ સારા થશે. પુસ્તકમાં આપેલી 23 પ્રેક્ટિકલ ટેકનિક્સ તણાવ ઘટાડવા અને ઓવરથિંકિંગ રોકવામાં મદદરૂપ છે. ગ્રાફિકમાં પુસ્તકમાંથી મળેલા 8 મોટા પાઠ જુઓ- હવે આ બધાને થોડું વિસ્તારથી સમજો, કારણ કે આ પુસ્તક વાતો નથી, જિંદગીની સચ્ચાઈઓ છે. ભાવનાઓને નિયંત્રિત કરવાનું શીખો ક્યારેક-ક્યારેક એવું લાગે છે કે ભાવનાઓ આપણને નિયંત્રિત કરી રહી છે. આપણે ગુસ્સો આવવા પર ચીસો પાડીએ છીએ, ચિંતા માથા પર એટલી હાવી થઈ જાય છે કે આખી રાત ઊંઘી શકતા નથી. પુસ્તક કહે છે કે ભાવનાઓ દર મિનિટે બદલાય છે. તેમને નિયંત્રિત કરવું પ્રેક્ટિસથી આવે છે, જેમ કે સ્નાયુઓને તાલીમ આપીએ છીએ. શું કરવું? ગુસ્સો આવવા પર રોકાઓ, શ્વાસ લો અને વિચારો કે પ્રતિક્રિયાના પરિણામો શું હશે. ધીમે ધીમે આદત પડી જશે. ચિંતાને સામેલ ન કરો, તે જાતે જ જતી રહેશે ચિંતાનો ગોળો ત્યારે મોટો થાય છે, જ્યારે આપણે તેને વારંવાર વિચારીએ છીએ. પુસ્તક કહે છે કે ચિંતાને સમય આપો, એક નિશ્ચિત ‘વરી ટાઈમ’ સેટ કરો. મોટાભાગની ચિંતાઓ તે સમય સુધીમાં ભૂલાઈ જાય છે. શું કરવું? રોજ 15 મિનિટનો વરી ટાઈમ રાખો. બાકીના સમયે ચિંતા આવે તો કહો, “પછી વિચારીશ.” ફક્ત પોતાની સાથે સ્પર્ધા કરો સોશિયલ મીડિયા પર બીજાઓને જોઈને લાગે છે કે આપણે પાછળ રહી ગયા. પુસ્તક કહે છે કે સરખામણી કરવાની રમત ક્યારેય જીતી શકાતી નથી. પોતાના જૂના વર્ઝન સાથે સરખામણી કરો. શું કરવું? દરરોજ એક નાનો સુધારાનો લક્ષ્ય સેટ કરો. આ ‘કાન્ટ લૂઝ’ સિચ્યુએશન છે. લાગણીઓને સાચું નામ આપો મોટાભાગના લોકો કહે છે કે મૂડ ખરાબ છે. પુસ્તક કહે છે કે લાગણીઓને યોગ્ય રીતે ઓળખતા શીખો. આ હતાશા છે કે નિરાશા? ચોક્કસ રીતે સમજવાથી કારણ જાણી શકાય છે. શું કરવું? જ્યારે પણ મન પરેશાન હોય, ત્યારે તમારી જાતને પૂછો કે આ ખરેખર કેવી લાગણી છે. જર્નલિંગથી સમસ્યાઓ હલ કરો જો મનમાં ગૂંચવણ હોય તો લખી નાખો. પુસ્તક કહે છે કે જર્નલિંગથી સમસ્યાઓ સ્પષ્ટ થાય છે અને કાર્યવાહીના પગલાં દેખાય છે. શું કરવું? સમસ્યા લખો અને તેના સંભવિત ઉકેલોની યાદી બનાવો. નિષ્ફળતા સાથે પોતાને ન જોડો જો કંઈ ખોટું થાય, તો પોતાને "નિષ્ફળ" ન માનો. નિષ્ફળતા એક ઘટના છે, તમારી ઓળખ નહીં. શું કરવું? પોતાને કહો, “આ પરિસ્થિતિ ખરાબ હતી, હું નહીં. હું આગલી વખતે વધુ સારી કોશિશ કરીશ.” પ્રતિક્રિયા ન આપો, પ્રતિભાવ આપો પ્રતિક્રિયા વિચાર્યા વગર થાય છે, જ્યારે પ્રતિભાવ વિચારીને આપવામાં આવે છે. તમારા ટ્રિગર્સને ઓળખો અને જાગૃત બનો. શું કરવું? જો કોઈ વાત તમને દુઃખ પહોંચાડે, તો તરત જવાબ આપવાને બદલે થોભો અને વિચાર કરો. આ પુસ્તક શા માટે વાંચવું? આ પુસ્તક એક સાચા મિત્ર જેવું છે. તે સરળ ઉદાહરણો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ, પ્રોફેશનલ્સને મદદ કરે છે. ગ્રાફિકમાં જુઓ કે આ પુસ્તક કોણે વાંચવું જોઈએ- પુસ્તક વિશે મારો અભિપ્રાય આ પુસ્તક ભાવનાત્મક સફળતાનો એક ઉત્તમ નકશો છે. નિક ટ્રેંટનની વાર્તાઓ તેને ખૂબ જ અસરકારક બનાવે છે. 5-4-3-2-1 જેવી તકનીકો ખૂબ જ સરળ છે અને તરત જ અસર દર્શાવે છે. જો તમે ચિંતા અને નકારાત્મકતાના જાળમાંથી બહાર નીકળવા માંગો છો, તો આ પુસ્તક તમારા માટે જ છે. જર્નલિંગ જેવી આદતો શરૂઆતમાં મુશ્કેલ લાગી શકે છે, પરંતુ તે તમારું જીવન બદલી નાખશે. આ પુસ્તક તમને ભાવનાઓના ગુલામ નહીં, પરંતુ માલિક બનાવે છે.