પાકિસ્તાન અધિકૃત ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં ચૂંટણીથી ભારત નારાજ:કહ્યું- આનાથી ગેરકાયદેસર કબજો કાયદેસર નહીં થાય; 7 જૂને 24 બેઠકો પર મતદાન

ભારતે પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં 7 જૂને યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીનો સખત વિરોધ કર્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયે શુક્રવારે જારી કરેલા નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન જે ક્ષેત્ર પર ગેરકાયદેસર અને બળજબરીપૂર્વક કબજો કરી રહ્યું છે, ત્યાં ચૂંટણી કરાવવાની તેની યોજના સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ, જેમાં ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન પણ સામેલ છે, તે ભારતનો અભિન્ન અને અવિભાજ્ય ભાગ છે. તેથી પાકિસ્તાનને તે વિસ્તારોમાં કોઈપણ પ્રકારની રાજકીય પ્રક્રિયા ચલાવવાનો કોઈ અધિકાર નથી. ચૂંટણી કરાવવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ ત્યાંની જમીની વાસ્તવિકતાને બદલી શકતી નથી. ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં રવિવારે 10 જિલ્લાની 24 બેઠકો પર મતદાન થશે. આ ભારતનો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખનો ભાગ છે. જોકે, તે પાકિસ્તાનના કબજામાં છે. આ જ કારણોસર, ત્યાં યોજાતી દરેક ચૂંટણી કે રાજકીય પગલાં પર ભારત સામાન્ય રીતે વાંધો ઉઠાવે છે. સાડા પાંચ વર્ષ પછી ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં સાડા પાંચ વર્ષ પછી ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. આ પહેલા અહીં નવેમ્બર 2020માં ચૂંટણી યોજાઈ હતી, જેમાં પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઈન્સાફ (PTI) એ જીત મેળવી હતી. અહીંનો કાર્યકાળ 5 વર્ષનો હોય છે. 2020માં ચૂંટાયેલી વિધાનસભાએ નવેમ્બર 2025માં પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો કરી લીધો હતો. નિયમો મુજબ આ પછી નવી ચૂંટણીઓ યોજાવાની હતી, પરંતુ ખરાબ હવામાન અને વહીવટી કારણોસર મતદાન સમયસર થઈ શક્યું નહીં. આ વિસ્તારમાં શિયાળા દરમિયાન ભારે હિમવર્ષા થાય છે, જેના કારણે ઘણા વિસ્તારોમાં અવરજવર પ્રભાવિત થાય છે. આ જ કારણોસર ચૂંટણી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી અને બાદમાં 7 જૂન 2026ની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી હતી. ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં બીજી ચૂંટણી ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન અને PoK (જેને પાકિસ્તાન આઝાદ જમ્મુ-કાશ્મીર કહે છે)ની વહીવટી વ્યવસ્થા અલગ-અલગ રહી છે. PoK નું પોતાનું અલગ બંધારણ, રાષ્ટ્રપતિ, વડાપ્રધાન અને વિધાનસભા છે. પાકિસ્તાન PoKને કેટલીક સ્વાયત્તતા આપે છે, જોકે વાસ્તવિક સત્તા મોટાભાગે ઇસ્લામાબાદ પાસે રહે છે. પરંતુ ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનની સ્થિતિ અલગ હતી. 1947થી લઈને ઘણા દાયકાઓ સુધી તેને પાકિસ્તાને સીધી સંઘીય સરકાર દ્વારા ચલાવ્યું. અહીં ન તો પ્રાંતનો દરજ્જો હતો અને ન તો પાકિસ્તાનની સંસદમાં સંપૂર્ણ પ્રતિનિધિત્વ હતું. પછી 2009માં પાકિસ્તાને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન એમ્પાવરમેન્ટ એન્ડ સેલ્ફ-ગવર્નન્સ ઓર્ડર લાગુ કર્યો. આ અંતર્ગત પહેલીવાર અહીં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ થઈ અને એક સ્થાનિક સરકાર બનાવવામાં આવી. જોકે ત્યારે પણ વિધાનસભાના અધિકારો મર્યાદિત હતા અને મહત્વના નિર્ણયો વડાપ્રધાન લેતા હતા. ત્યારબાદ 2018માં પાકિસ્તાને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન ઓર્ડર 2018 લાગુ કર્યો. આમાં સ્થાનિક વિધાનસભા અને મુખ્યમંત્રીને ઘણી સત્તાઓ આપવામાં આવી. એટલે કે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં ‘ઓર્ડર ઓફ 2018’ હેઠળ આ બીજી ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. PoKમાં 27 જુલાઈએ વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાશે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન પછી 27 જુલાઈએ પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાશે. PoKની વિધાનસભામાં કુલ 53 બેઠકો છે. આમાંથી 45 બેઠકો પર સીધી ચૂંટણી થાય છે, જ્યારે 8 બેઠકો મહિલાઓ, ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને ધાર્મિક વિદ્વાનો માટે અનામત છે. PoKમાં વિધાનસભાનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષનો હોય છે. આ પહેલાં 2021માં PoK વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ઇમરાન ખાનની પાર્ટી (PTI)એ 45માંથી 25 બેઠકો જીતીને સરકાર બનાવી હતી. આ પછી સરદાર અબ્દુલ કય્યુમ નિયાઝી વડાપ્રધાન બન્યા. જોકે એપ્રિલ 2022માં ઇમરાન ખાનની સરકાર પડી ગઈ. તેની અસર ત્યાંની રાજનીતિ પર પણ પડી. મે 2022માં સરદાર અબ્દુલ કય્યુમ નિયાઝીએ રાજીનામું આપી દીધું. આ પછી PTIએ જ સરદાર તનવીર ઇલિયાસને નવા વડાપ્રધાન બનાવ્યા. પરંતુ એપ્રિલ 2023માં PoK ની ઉચ્ચ અદાલતે તેમને અદાલતની અવમાનનાના કેસમાં અયોગ્ય જાહેર કર્યા. આ પછી તેમનું પદ જતું રહ્યું અને ફરી એકવાર નવા વડાપ્રધાનની પસંદગી કરવી પડી. આ પછી PTIના જ ચૌધરી અનવરુલ હક વડાપ્રધાન બન્યા. પરંતુ થોડા જ સમય પછી તેમણે ઇમરાન ખાન અને PTIથી અંતર બનાવી લીધું અને પોતાને સ્વતંત્ર નેતા તરીકે સ્થાપિત કર્યા. પછીથી પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ (નવાઝ), પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી અને અન્ય પક્ષોના સમર્થનથી તેમની સરકાર ચાલતી રહી. આ દરમિયાન PoKમાં મોંઘવારી, વીજળીના દરો અને લોટની કિંમતોને લઈને મોટા પાયે પ્રદર્શનો પણ થયા. 2024માં ઘણા શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો હિંસક બન્યા હતા, જેના પછી પાકિસ્તાનની સંઘીય સરકારને સબસિડી અને આર્થિક રાહત પેકેજની જાહેરાત કરવી પડી. જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભામાં 24 બેઠકો અનામત 2019 માં જમ્મુ-કાશ્મીરના પુનર્ગઠન પછી બનેલા સીમાંકન માળખા હેઠળ જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભામાં PoK અને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન માટે 24 બેઠકો અનામત છે. આ બેઠકો પર ચૂંટણી થતી નથી કારણ કે આ વિસ્તારો હાલમાં પાકિસ્તાનના નિયંત્રણમાં છે. તેથી તેમને ખાલી રાખવામાં આવે છે