અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ રડાર પર:10 હજાર વિદ્યાર્થીઓ તપાસના ઘેરામાં; શેલ કંપનીઓ અને નકલી નોકરીથી વીઝા મેળવવાનો ખેલ

અમેરિકામાં અભ્યાસ કર્યા પછી નોકરી કરવાનું સપનું જોનારા હજારો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે નવી ચિંતા ઊભી થઈ છે. અમેરિકન ઇમિગ્રેશન એજન્સી ICE (ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ) એ ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) પ્રોગ્રામમાં મોટા પાયે કથિત છેતરપિંડીની તપાસ શરૂ કરી છે. તપાસના દાયરામાં લગભગ 10,000 વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ હોવાનું કહેવાય છે, જેમાં મોટી સંખ્યા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની છે. અમેરિકી અધિકારીઓનો દાવો છે કે ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ એવી શેલ કંપનીઓ કે નકલી કંપનીઓ દ્વારા નોકરી બતાવીને પોતાનો વિઝા સ્ટેટસ જાળવી રાખ્યો, જેમનો વાસ્તવિક બિઝનેસ લગભગ નહતો. કેટલીક કંપનીઓ ફક્ત વિદ્યાર્થીઓને કાયદેસર રોજગાર બતાવવા અને વિઝા નિયમોથી બચાવવા માટે જ બનાવવામાં આવી હતી. તપાસમાં ઘણી કંપનીઓના સરનામા ખાલી ઇમારતો, બંધ ઓફિસો કે રહેણાંક મકાનોમાં મળ્યા. કેટલાક કિસ્સાઓમાં કંપનીઓની અમેરિકી ઓફિસને બદલે ભારતમાં બેઠેલા HR એજન્ટો વિદ્યાર્થીઓને મેનેજ કરતા જોવા મળ્યા. આઈસીઈના કાર્યકારી નિર્દેશક ટોડ લાયન્સે કહ્યું કે જ્યોર્જ ડબલ્યુ બુશ પ્રશાસન દરમિયાન શરૂ કરાયેલા OPT કાર્યક્રમમાં ફક્ત થોડા હજાર લાભાર્થીઓ ટ્રેનિંગ લઈને અને પછી ઘરે પાછા ફરશે તેવી અપેક્ષા હતી. તેના બદલે, OPT દ્વારા લાખો વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકામાં કામ કરી રહ્યા છે. કાર્યક્રમનું કદ વધવાની સાથે જ છેતરપિંડી પણ વધી ગઈ છે. જોકે, તપાસ એજન્સીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાર્યવાહી કોઈ ચોક્કસ દેશ કે તમામ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ ફક્ત શંકાસ્પદ નેટવર્ક અને કંપનીઓ પર કેન્દ્રિત છે. તેમ છતાં, આ કાર્યવાહીએ અમેરિકા જવાની તૈયારી કરી રહેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારોની ચિંતા વધારી દીધી છે. OPT પ્રોગ્રામથી અભ્યાસ પછી નોકરીમાં સરળતા ઓપીટી પ્રોગ્રામ અમેરિકામાં F-1 સ્ટુડન્ટ વિઝા પર અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ પૂર્ણ થયા પછી નોકરી કરવાની મંજૂરી આપે છે. STEM (સાયન્સ, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથ્સ) ફેકલ્ટીના વિદ્યાર્થીઓને આના દ્વારા 36 મહિના સુધી કામ કરવાની તક મળે છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે આ પ્રોગ્રામ H-1B વિઝા અને અમેરિકામાં લાંબી કારકિર્દી બનાવવાની મહત્વપૂર્ણ સીડી માનવામાં આવે છે. આંકડાઓ અનુસાર 68,000 ભારતીય ઓપીટી વિદ્યાર્થીઓ હાલના વર્ષોમાં ઘણી અમેરિકન ટેક કંપનીઓમાં કામ કરી રહ્યા છે.