ગેસની અછતને પહોંચી વળવા સરકારનો નવો પ્લાન:જહાજોને હોર્મુઝમાંથી નહીં પસાર થવું પડે, અંગોલા પાસેથી LPG ખરીદવાની તૈયારીમાં ભારતીય કંપનીઓ

ઈરાન યુદ્ધને કારણે ભારતમાં સર્જાયેલી ગેસની અછતને પહોંચી વળવા માટે સરકારી ઓઈલ અને ગેસ કંપનીઓ હવે નવા દેશોમાંથી LPG ખરીદવાનો વિકલ્પ શોધી રહી છે. આ જ કારણોસર, ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ, હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ અને ગેલ જેવી કંપનીઓ આફ્રિકન દેશ અંગોલાની સરકારી કંપની સોનાનગોલ પાસેથી LPG ખરીદવા માટે વાતચીત કરી રહી છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ કંપનીઓ સોનાનગોલ સાથે લાંબા ગાળાનો કરાર કરવા પર વિચાર કરી રહી છે. જોકે, વાતચીત હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને સરકારી સ્તરે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. ભારતનો 92% LPG ખાડી દેશોમાંથી આવે છે. ભારત સરકાર આ નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે. આવા સંજોગોમાં, જો અંગોલા સાથે કરાર થાય છે, તો જહાજો એટલાન્ટિક અને અરબી સમુદ્રમાંથી પસાર થઈને સીધા ભારત પહોંચશે. તેમને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવું પડશે નહીં. ભારત અંગોલા પાસેથી LPG શા માટે ખરીદી રહ્યું છે? ભારત અને અંગોલા વચ્ચે પહેલાથી જ ઓઈલ અને ગેસનો વેપાર થતો રહ્યો છે, તેથી બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ અને સપ્લાય સિસ્ટમ પહેલેથી જ સ્થાપિત છે. આ જ કારણોસર, નવી ડીલ કરવી સરળ બની જાય છે. અંગોલામાં ગેસનું ઉત્પાદન થાય છે અને ત્યાં LPG માટે જરૂરી પ્રોપેન અને બ્યુટેન પણ મળે છે, જેનાથી ભારતને સીધો ગેસ મળી શકે છે. સપ્લાયની દ્રષ્ટિએ પણ અંગોલા સારો વિકલ્પ છે, કારણ કે દરિયાઈ માર્ગે ગેસ 12 થી 18 દિવસમાં ભારત પહોંચી શકે છે અને ત્યાં નિકાસની સારી સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે. અંગોલામાં ઊર્જા ક્ષેત્ર સરકારના નિયંત્રણમાં છે, જેનાથી સરકારી સ્તરે સમજૂતી કરવી સરળ બને છે. જો ડીલ થશે તો ભારતમાં પહેલીવાર અંગોલાથી LPG આવશે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આફ્રિકાથી ગેસ સપ્લાય અમેરિકાની સરખામણીમાં 10 થી 15 દિવસ વહેલો ભારત પહોંચી શકે છે. આવા સંજોગોમાં અંગોલા ભારત માટે એક સારો વિકલ્પ બની શકે છે. જો આ કરાર થાય છે, તો અંગોલા પહેલીવાર ભારતને રસોઈ ગેસ સપ્લાય કરશે. ભારતીય કંપનીઓ LPG માટે લગભગ એક વર્ષ અને LNG માટે ઓછામાં ઓછા 10 વર્ષનો કરાર કરવા પર વિચાર કરી રહી છે. અંગોલા પાસે લગભગ 4.6 ટ્રિલિયન ક્યુબિક ફીટ નેચરલ ગેસનો ભંડાર છે અને તે પહેલાથી જ ભારતને ક્રૂડ ઓઇલ અને LNG સપ્લાય કરતો રહ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2025માં અંગોલા ભારતનો પાંચમો સૌથી મોટો એલએનજી સપ્લાયર હતો. ઓસ્ટ્રેલિયા-અલ્જીરિયા અને રશિયા પાસેથી પણ LPG ખરીદવાની તૈયારી ભારત માત્ર અંગોલા જ નહીં, પરંતુ ઓસ્ટ્રેલિયા, અલ્જીરિયા અને રશિયા જેવા દેશો પાસેથી પણ ગેસ આયાતના વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે, જેથી કોઈ એક ક્ષેત્ર પર નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય. આ ગેસ સંકટની અસર ખાતર (ફર્ટિલાઇઝર) અને સ્ટીલ સેક્ટર જેવા ઉદ્યોગો પર પણ પડી શકે છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે, તો ગેસની કિંમતો પણ વધી શકે છે અને ભારતને મોંઘા ભાવે ગેસ ખરીદવો પડી શકે છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે દેશમાં ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો પુરવઠો જાળવી રાખવા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં બે મોટા જહાજો લગભગ 94 હજાર મેટ્રિક ટન LPG લઈને ભારત તરફ રવાના થયા છે. ભારતની 92% LPG ખાડીના 4 દેશોમાંથી આવે છે ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો LPG ઉપભોક્તા છે અને તેની જરૂરિયાતનો લગભગ 60% આયાત કરે છે. જ્યારે, લગભગ 50% LNG પણ આયાત કરે છે. અત્યાર સુધી મોટાભાગની LPG આયાત ફારસની ખાડીના દેશો UAE, કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને કુવૈતમાંથી થાય છે. ખાસ વાત એ છે કે આ તમામ દેશોમાંથી આવતો ગેસ એક જ રસ્તે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આ માત્ર 33 કિલોમીટર પહોળો દરિયાઈ માર્ગ છે, પરંતુ વિશ્વના લગભગ 20% તેલ અને ગેસનો વેપાર અહીંથી થાય છે. 2024-25માં ભારતની લગભગ 92% LPG આયાત આ ચાર ખાડી દેશોમાંથી આવી. તેમાં UAE સૌથી મોટો સપ્લાયર બનીને ઉભરી આવ્યું છે, જેનો હિસ્સો વધીને 40% થી વધુ થઈ ગયો છે. જ્યારે, કતાર અને સાઉદી અરેબિયાના હિસ્સામાં ઘટાડો થયો છે. ભારતમાં LPGની માગ વધી પણ ઉત્પાદન નહીં ભારતમાં LPGની માગ ઝડપથી વધી રહી છે, પરંતુ ઘરેલું ઉત્પાદન લગભગ વધી રહ્યું નથી. આ જ કારણ છે કે દેશને તેની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશથી મંગાવવો પડી રહ્યો છે, જેના કારણે સપ્લાયને લઈને જોખમ પણ વધી ગયું છે. સરકારી આંકડા મુજબ, ભારતે વર્ષ 2024-25માં 20.67 મિલિયન ટન LPG આયાત કર્યો, જે 2019-20ના 14.81 મિલિયન ટનની સરખામણીમાં લગભગ 40% વધુ છે. બીજી તરફ ભારતનું ઘરેલું ઉત્પાદન લગભગ સ્થિર રહ્યું છે. 2019-20માં દેશે 12.82 મિલિયન ટન LPGનું ઉત્પાદન કર્યું હતું, જે 2024-25માં ઘટીને લગભગ 12.79 મિલિયન ટન થઈ ગયું. એટલે કે ઉત્પાદનમાં કોઈ વધારો થયો નથી. 2024-25 માં ભારતે 31.32 મિલિયન ટન LPG નો ઉપયોગ કર્યો, જે 2019-20 ની સરખામણીમાં લગભગ 19% વધુ છે. આ વધારો ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ગેસ કનેક્શન વધવાને કારણે થયો છે. પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ કરોડો પરિવારોને LPG કનેક્શન આપવામાં આવ્યા છે. હવે દેશમાં 33 કરોડથી વધુ સક્રિય ગેસ કનેક્શન છે, જેના કારણે માંગ સતત વધી રહી છે. -------------------------------------------- આ સમાચાર પણ વાંચો… રશિયાએ 4 મહિના માટે પેટ્રોલ નિકાસ અટકાવી:1 એપ્રિલથી લાગુ; ભારતને ઓછી ને ચીન-તુર્કી અને બ્રાઝિલને થશે વધારે અસર રશિયાએ 1 એપ્રિલથી 31 જુલાઈ સુધી પેટ્રોલ નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય કર્યો છે. નાયબ વડાપ્રધાન એલેક્ઝાન્ડર નોવાકે ઊર્જા મંત્રાલયને આ પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવા જણાવ્યું હતું. રશિયાના મતે, આ પગલું ઘરેલું પુરવઠો જાળવી રાખવા અને કિંમતોને નિયંત્રિત કરવા માટે છે. નોવાકે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદન બજારમાં અસ્થિરતા વધી છે. તેનાથી કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાવ થઈ રહ્યો છે. રશિયા દરરોજ 1.2 થી 1.7 લાખ બેરલ પેટ્રોલની નિકાસ કરે છે. વાંચો સંપૂર્ણ સમાચાર…