ચીનઃ ખાલી ફ્લેટ ખરીદી પરિવારજનોની અસ્થિઓ રાખવા પર પ્રતિબંધ:કબ્રસ્તાન મોંઘું થતાં લોકો પ્રોપર્ટી ખરીદી રહ્યા હતા, તેમાં અસ્થિઓ રાખતા હતા

ચીનની સરકાર એક નવો કાયદો લાવવા જઈ રહી છે, જેના હેઠળ લોકો પોતાના સ્વજનોની રાખને ખાલી એપાર્ટમેન્ટમાં રાખી શકશે નહીં. તેને 'બોન એશ એપાર્ટમેન્ટ' કાયદો કહેવામાં આવી રહ્યો છે. આ સાથે જ સાર્વજનિક કબ્રસ્તાનો સિવાય ક્યાંય અન્ય જગ્યાએ મૃતદેહ દફનાવવા કે મકબરા બનાવવા પર પણ પ્રતિબંધ રહેશે. બીબીસીના રિપોર્ટ અનુસાર ચીનમાં કબ્રસ્તાન સતત મોંઘા થતા જઈ રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં 'ગુહુઈ ફાંગ' એટલે કે આવા ફ્લેટ્સનો ચલણ વધી ગયું છે, જ્યાં લોકો પોતાના સ્વજનોના અસ્થિ રાખે છે. ઝડપી શહેરીકરણ અને વૃદ્ધ વસ્તી વધવાને કારણે શહેરોમાં કબ્રસ્તાનની જમીન ઓછી થતી જઈ રહી છે અને તેની કિંમત ખૂબ જ વધી ગઈ છે. પ્રોપર્ટી ખરીદવી, કબ્રસ્તાન ખરીદવા કરતાં સસ્તી ચીનમાં તાજેતરના વર્ષોમાં ઘરોની કિંમતો ઘણી ઘટી છે અને 2021ની સરખામણીમાં 2025 સુધીમાં લગભગ 40% સુધી ઓછી થઈ ગઈ છે. લોકો તેનો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છે. ખાલી ફ્લેટ ખરીદીને તેમાં રાખ રાખવી, મોંઘા કબ્રસ્તાન અથવા અંતિમ સંસ્કારના ખર્ચ કરતાં સસ્તું પડે છે. આ ખાલી ફ્લેટ્સને લોકો એક રીતે પૂજા સ્થળમાં બદલી નાખે છે, જ્યાં મીણબત્તીઓ, લાલ રોશની અને અલગ-અલગ પેઢીઓના અસ્થિઓ સજાવીને રાખવામાં આવે છે. ચીની મીડિયા અનુસાર, આવા ફ્લેટ્સની ઓળખ ઘણીવાર બંધ પડદાઓ અથવા સંપૂર્ણપણે સીલ કરેલી બારીઓથી થાય છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, અંતિમ સંસ્કારનો ખર્ચ જાપાન પછી ચીનમાં દુનિયામાં બીજો સૌથી વધુ છે. ચીનમાં કબ્રસ્તાનની જગ્યા સામાન્ય રીતે ફક્ત 20 વર્ષની લીઝ પર મળે છે, જ્યારે ઘરો માટે 70 વર્ષના ઉપયોગનો અધિકાર મળે છે. આ જ કારણોસર ઘણા લોકો હવે કબ્રસ્તાન કરતાં ફ્લેટને વધુ સારો વિકલ્પ માનવા લાગ્યા છે. જોકે, અંતિમ સંસ્કાર માટે ફ્લેટ ખરીદવાથી શહેરોમાં હાઉસિંગ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ રહી છે. આનાથી બજારનું સંતુલન બગડવાનો ખતરો પણ છે. સરકાર નથી ઈચ્છતી કે ઘરોનો આ રીતે ઉપયોગ કરવામાં આવે. શબ દફનાવવાની કિંમત- 20 થી 40 લાખ રૂપિયા નવો કાયદો 31 માર્ચથી લાગુ થઈ ગયો છે. આ 6 એપ્રિલે યોજાનારા છિંગમિંગ તહેવાર પહેલાં જ છે. આ તહેવારમાં લોકો પોતાના પૂર્વજોની કબરોની સફાઈ કરે છે અને તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે. રાજધાની બીજિંગમાં એક સામાન્ય કબરની કિંમત લગભગ 1.5 લાખ યુઆન (આશરે 20 લાખ રૂપિયા) થી શરૂ થઈને 3 લાખ યુઆન (લગભગ 40 લાખ રૂપિયા) સુધી જાય છે. આ બીજિંગના હિસાબે પણ ઘણું મોંઘું છે. બીજિંગના ચાંગપિંગ તિયાનશો કબ્રસ્તાનમાં દફનાવવાની કિંમત લગભગ 10,000 યુઆનથી 2 લાખ યુઆન (1.3 લાખથી 26 લાખ રૂપિયા) સુધીની છે. આને દફનવિધિનો ઇકો-ફ્રેન્ડલી વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. આમાં ઓછી જમીન રોકતી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવે છે. જેમ કે મોટા કબ્રસ્તાનના પ્લોટ વિના દફન, વૃક્ષોની નજીક અથવા સામૂહિક સ્થળોએ દફનાવવું. આમાં મોંઘા પથ્થરો, મોટી જગ્યા કે કાયમી સ્મારકો હોતા નથી, તેથી તે સસ્તું પડે છે. સોશિયલ મીડિયા પર નવા કાયદાને લઈને સવાલો સોશિયલ મીડિયા પર લોકો આ કાયદાને લઈને સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. ચીનમાં સોશિયલ મીડિયા વીબો પર આનાથી સંબંધિત હેશટેગ 70 લાખથી વધુ વખત જોવાઈ ચૂક્યું છે. એક વ્યક્તિએ વીબો પર લખ્યું, “જો કબ્રસ્તાન સસ્તા હોત, તો કોઈ આવું શા માટે કરત?” એક યુઝરે લખ્યું, “કોણ જઈને તપાસ કરશે? શું દરેક અસ્થિ કલશમાં GPS લગાવવામાં આવશે?” જ્યારે બીજાએ કહ્યું, “છૂટ મળ્યા પછી પણ કબ્રસ્તાનની જગ્યા ખૂબ મોંઘી છે.” અન્ય એક યુઝરે કહ્યું, “આ નિયમો લાગુ કરનારા કેવી રીતે જાણશે કે ફ્લેટમાં ફક્ત રાખ રાખવામાં આવી છે? અને આવા કિસ્સાઓ સાથે કેવી રીતે વ્યવહાર કરશે?” ચીનમાં ઝડપથી વધી રહી છે વૃદ્ધ વસ્તી ચીનમાં વૃદ્ધ વસ્તી ઝડપથી વધી રહી છે, જેની સીધી અસર મૃત્યુની સંખ્યા પર દેખાઈ રહી છે. 2025માં લગભગ 1.13 કરોડ લોકોના મોત થયા હતા, જ્યારે 2015માં આ સંખ્યા લગભગ 98 લાખ હતી. એટલે કે, 10 વર્ષમાં મૃત્યુનો આંકડો ઘણો વધી ગયો છે. બીજી તરફ, જન્મ દર સતત ઘટી રહ્યો છે. 2025માં માત્ર લગભગ 79 લાખ બાળકોનો જન્મ થયો. આનો અર્થ એ છે કે દેશમાં મૃત્યુ પામનારાઓની સંખ્યા, જન્મ લેનારાઓ કરતાં ઘણી વધારે થઈ ગઈ છે. આનાથી વસ્તી ઝડપથી વૃદ્ધ થઈ રહી છે. આ સ્થિતિની જમીન પર પણ મોટી અસર પડી રહી છે. શહેરોમાં કબ્રસ્તાન માટે જગ્યા ઓછી થતી જઈ રહી છે, ખાસ કરીને શાંઘાઈ જેવા મોટા અને ગીચ વસ્તીવાળા શહેરોમાં. જમીન મોંઘી પણ છે અને મર્યાદિત પણ. આ જ કારણોસર, સરકાર અને સ્થાનિક પ્રશાસન “ઇકોલોજિકલ બુરિયલ” એટલે કે પર્યાવરણને અનુકૂળ અંતિમ સંસ્કારની પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. આમાં એવી પદ્ધતિઓ શામેલ છે જેમાં ઓછી જમીન લાગે છે અથવા જમીનની જરૂર જ પડતી નથી. જેમ કે- શાંઘાઈમાં સમુદ્રમાં અસ્થિ વિસર્જન ઝડપથી વધી રહ્યું છે. 2025માં પ્રથમ વખત આવા કિસ્સાઓની સંખ્યા 10 હજારથી વધુ પહોંચી ગઈ. આ દર્શાવે છે કે લોકો હવે પરંપરાગત કબરોને બદલે સસ્તા અને ઓછી જગ્યાવાળા વિકલ્પો અપનાવી રહ્યા છે.