₹3500માં ખરીદેલી સ્ક્રિપ્ટે બોલિવૂડનો ઇતિહાસ બદલ્યો:પ્રકાશ મહેરાએ દાગીના ગીરવે મૂકીને 'ઝંઝીર' બનાવી; ફ્લોપ હીરો અમિતાભને 'એંગ્રી યંગ મેન' બનાવવાની રોમાંચક કહાની

70ના દાયકાની વાત છે. રોમાન્સનો યુગ હતો અને હિન્દી સિનેમાના સુપરસ્ટાર દિલીપ કુમાર હતા. ધર્મેન્દ્ર તે યુગમાં ‘મેરા ગાંવ મેરા દેશ’ (1971), ‘સીતા ઔર ગીતા’ (1972) જેવી ઉત્તમ ફિલ્મોથી પોતાને ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સ્થાપિત કરી ચૂક્યા હતા. સમય જતાં તેમને ફિલ્મો બનાવવામાં રસ પડવા લાગ્યો. કોઈપણ સ્ક્રિપ્ટ સારી લાગતી, તો તરત જ ખરીદી લેતા. 'સીતા ઔર ગીતા'માં કામ કરતી વખતે ધર્મેન્દ્રએ તે ફિલ્મના લેખક જોડી સલીમ-જાવેદની એક વાર્તા સાંભળી. નામ હતું ‘ઝંઝીર’. સલીમ-જાવેદ ત્યારે ‘અંદાઝ’ (1971) અને ‘હાથી મેરે સાથી’ (1971) જેવી ફિલ્મો લખી ચૂક્યા હતા. વાર્તા પસંદ આવતા ધર્મેન્દ્રએ ઝંઝીરની સ્ક્રિપ્ટ તરત જ ખરીદી લીધી. સમય જતાં તેઓ બીજી ફિલ્મોમાં વ્યસ્ત થઈ ગયા. એક દિવસ તેમની મુલાકાત 'હસીના માન જાયેગી', 'આન બાન' જેવી જુબિલી હિટ ફિલ્મોનું ડિરેક્શન કરનાર પ્રકાશ મેહરા સાથે થઈ. તેઓ પ્રોડક્શનમાં પગ મૂકવાના હતા. તેમણે ધર્મેન્દ્રને કહ્યું કે, તેઓ 'સમાધિ' ફિલ્મ બનાવી રહ્યા છે, જેમાં હીરોનો ડબલ રોલ હશે. ધર્મેન્દ્રએ રસ દાખવ્યો અને વાર્તા સાંભળી. તેમને તે સ્ક્રિપ્ટ એટલી ગમી ગઈ કે તેઓ તરત જ તે કરવા માટે માની ગયા, પરંતુ પછી એક ડીલ થઈ. ધર્મેન્દ્રએ પ્રકાશ મેહરા પાસેથી 'સમાધિ'ની સ્ક્રિપ્ટ ખરીદી લીધી અને બદલામાં 3500 રૂપિયા લઈને ઝંઝીરની સ્ક્રિપ્ટ આપી દીધી, જે સલીમ-જાવેદે તેમને આપી હતી. અને આ રીતે 'ઝંઝીર'ની સ્ક્રિપ્ટ પ્રકાશ મહેરા પાસે પહોંચી. તે 'ઝંઝીર', જેણે પ્રકાશ મહેરાને સૌથી મોટા ડિરેક્ટર, ફ્લોપ-મનહૂસ એક્ટર અમિતાભ બચ્ચનને સ્ટાર અને સલીમ-જાવેદને ઇતિહાસ રચનારી રાઇટર જોડીનો દરજ્જો અપાવ્યો. પત્નીના ઘરેણાં વેચીને આ ફિલ્મને આકાર આપનાર પ્રકાશ મહેરાને આજે 17 વર્ષ વીતી ગયા છે. ડેથ એનિવર્સરીના અવસરે જાણો કેવી રીતે એક ફિલ્મ અને અનેક સંયોગોએ તેમને હિન્દી સિનેમાના શ્રેષ્ઠ ફિલ્મકાર બનાવ્યા- પ્રકાશ મહેરાએ ધર્મેન્દ્ર અને મુમતાઝ સાથે ફિલ્મ ઝંઝીરની જાહેરાત કરી. આ જ સમયે પ્રકાશ મહેરાએ રાઇટર કે. નારાયણ પાસેથી ‘કહાની કિસ્મત કી’ ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ ખરીદી. ધર્મેન્દ્રને આ વાર્તા પણ પસંદ આવી. તેમણે પ્રકાશ મહેરાને કહ્યું, ‘જો તમે 'કહાની કિસ્મત કી' ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ ડિરેક્ટર અર્જુન હિંગોરાની (ધર્મેન્દ્રને પહેલી ફિલ્મ આપનાર) ને આપી દેશો, તો તેઓ તમારી 'ઝંઝીર' બનાવવામાં ઘણી મદદ કરી શકે છે.’ પ્રકાશ મહેરાને આ ઓફર પસંદ ન આવી. તેઓ પહેલાથી જ ‘સમાધિ’ની વાર્તા ધર્મેન્દ્રને આપી ચૂક્યા હતા, હવે બીજી એક ફિલ્મ કોઈ બીજાને આપવી તેમને યોગ્ય ન લાગી. તેમણે સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો. ધર્મેન્દ્રને આ વાત થોડી ખટકી. થોડા દિવસો વીત્યા જ હતા કે ધર્મેન્દ્રએ પોતાના ભાઈની ફિલ્મ શરૂ કરી દીધી. 'ઝંઝીર' માટે ડેટ્સ માંગવામાં આવી તો ધર્મેન્દ્રએ સ્પષ્ટ કહ્યું- ‘પહેલા હું મારા ભાઈની ફિલ્મનું અડધું શેડ્યૂલ કરીશ અને પછી 'ઝંઝીર'નું શૂટિંગ શરૂ કરીશ.’ પ્રકાશ મેહરા આટલી લાંબી રાહ જોવા માંગતા ન હતા. ધર્મેન્દ્રએ આ વિશે વિચારવાનો સમય લીધો, પરંતુ પછી ફિલ્મ છોડી દીધી. ધર્મેન્દ્રના ઇનકાર પછી પ્રકાશ મેહરા દેવ આનંદ પાસે ગયા. તેમને લાગ્યું કે ફિલ્મમાં ફક્ત એક્શન જ એક્શન છે અને ગીતો ઓછા છે. તેમણે પ્રકાશ મેહરાને સૂચન કર્યું- ‘કેમ ન તું ફિલ્મમાં થોડા વધુ ગીતો ઉમેરે’. વાતચીત દરમિયાન દેવ આનંદે કહ્યું- ‘જો હું મારા હોમ પ્રોડક્શન નવ નિકેતન બેનર હેઠળ આ ફિલ્મ બનાવું તો તું કેટલા પૈસા લઈશ?’ પ્રકાશ મેહરા આ સ્ક્રિપ્ટ છોડવા માંગતા ન હતા. તેમણે દેવ આનંદની ઓફર તરત જ ઠુકરાવી દીધી. હીરોની શોધ ચાલુ રહી. હવે પ્રકાશ મહેરા રાજકુમાર પાસે ગયા. તેઓ ત્યારે મદ્રાસમાં એક ફિલ્મનું શૂટિંગ કરી રહ્યા હતા. તેમને ‘ઝંઝીર’ એટલી પસંદ આવી કે તેમણે કહ્યું કે તેઓ કાલથી જ ફિલ્મનું શૂટિંગ કરવા તૈયાર છે, શરત એ કે શૂટિંગ મદ્રાસમાં જ થાય, જેથી તેઓ બીજી ફિલ્મ પણ શૂટ કરી શકે. આ શક્ય નહોતું, કારણ કે વાર્તા બોમ્બેની હતી. આ વખતે પણ વાત ન બની. રાજેશ ખન્ના, દિલીપ કુમારે પણ એક્શન ફિલ્મ કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો. પ્રકાશ મહેરા વારંવાર મળતા રિજેક્શનથી પરેશાન થઈ ગયા. જાવેદ અખ્તરે દિવ્ય ભાસ્કરને આપેલા જૂના ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું- ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં જો એક-બે મોટા સ્ટાર્સે ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટને ના કહી દીધું તો પ્રોડ્યુસર્સને લાગતું હતું કે સ્ક્રિપ્ટ ખરાબ છે અને તેઓ તેને છોડી દેતા હતા, પરંતુ આ માણસની ખબર નહીં શું ધારણા હતી કે તેણે ફિલ્મ ન છોડી. તે પણ ત્યારે જ્યારે મોટા સ્ટાર્સે તેને કરવાની ના પાડી દીધી હતી. એક દિવસ પ્રાણ, પ્રકાશ મેહરાને મળવા પહોંચ્યા અને પરેશાન જોઈને કહ્યું- ‘તમે અમિતાભને કેમ ટ્રાય નથી કરતા? 'બોમ્બે ટુ ગોવા'માં જોયા પછી મને લાગે છે કે તે ભવિષ્યમાં સ્ટાર બનશે. તમારે પણ તે ફિલ્મ જરૂર જોવી જોઈએ.’ પ્રકાશ મેહરાએ આ વાત કાને ધરી નહોતી. તે સમયે અમિતાભ બચ્ચન એક ફ્લોપ હીરો હતા. અમિતાભ 30 વર્ષના હતા અને ત્યારે તેમની એક પછી એક 12 ફિલ્મો ફ્લોપ થઈ ગઈ હતી. દરેક જણ તેમને ફિલ્મોમાં લેવાથી ખચકાવા લાગ્યા હતા. થોડા દિવસો વીત્યા, તો સલીમ-જાવેદ પણ તેમને મળવા પહોંચ્યા. તેમણે પણ પ્રકાશ મહેરા સામે અમિતાભનું નામ સૂચવ્યું અને કહ્યું- ‘આ છોકરામાં એ વાત છે, જે 'ઝંઝીર'માં વિજય ખન્ના બનવા માટે પરફેક્ટ છે.' સલીમ-જાવેદે પણ પ્રકાશ મહેરા સામે ફિલ્મ 'બોમ્બે ટુ ગોવા'ના તે ફાઈટ સીનનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં અમિતાભ બચ્ચન ચ્યુઇંગ ગમ ખાતા ગુંડાઓને માર મારી રહ્યા હતા. બધાના સૂચન પર પ્રકાશ મહેરાએ ફિલ્મ 'બોમ્બે ટુ ગોવા' જોઈ. એક સીનમાં અમિતાભ બચ્ચનને જોતા જ પ્રકાશ મહેરા જોરથી બૂમ પાડી- ‘ઝંઝીરનો હીરો મળી ગયો.’ પ્રકાશ મહેરાએ અમિતાભને ફિલ્મ ઓફર કરી, તો તેઓ માન્યા જરૂર પણ એ પણ કહ્યું કે, 'જો ઝંઝીર નહીં ચાલે તો હું ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી અને બોમ્બે છોડીને અલ્હાબાદ જતો રહીશ.' પ્રકાશ મહેરાને સલીમ-જાવેદની આ વાર્તા પર ઘણો ભરોસો હતો. તેમણે ખાતરી આપી કે આ ફ્લોપ નહીં થાય. હીરોની કાસ્ટિંગ પછી હવે હિરોઈનનો વારો હતો. ફિલ્મ મુમતાઝ સાથે અનાઉન્સ થઈ હતી, પરંતુ તેમણે લગ્ન માટે ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી છોડી દીધી. પછીથી કેટલીક અન્ય હિરોઈનોએ એમ કહીને ફિલ્મ ઠુકરાવી દીધી કે તેઓ અમિતાભ જેવા ફ્લોપ એક્ટર સાથે કામ નહીં કરે. એક દિવસ અમિતાભે જયા ભાદુરીને કહ્યું કે, કોઈ પણ હિરોઈન તેમની સાથે કામ કરવા તૈયાર નથી. તે સમયે બંને રિલેશનશિપમાં હતાં. અમિતાભ બચ્ચનની નિરાશા જોઈને જયાએ કહ્યું- ‘જો પ્રકાશ મહેરા કહે, તો હું ફિલ્મ કરવા તૈયાર છું.’ અમિતાભ આ વાત લઈને પ્રકાશ મેહરા પાસે પહોંચ્યા અને વાત બની ગઈ. 1973માં આ ફિલ્મ બનીને તૈયાર થઈ ગઈ, પરંતુ જ્યારે પ્રકાશ મેહરાએ ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સને ફિલ્મ બતાવી, ત્યારે તેમણે અમિતાભ બચ્ચનને જોઈને મજાક ઉડાવતા કહ્યું- ‘આ લાંબો બેવકૂફ હીરો કોણ છે.’ અમિતાભ બચ્ચનને આ વાત ખૂબ ખરાબ લાગી. 'બિગ બી' ત્યારે પ્રકાશ મેહરાને 'લલ્લા' કહેતા હતા, જે અલ્હાબાદમાં ભાઈને કહેવામાં આવતું હતું. એક દિવસ તેમણે કહ્યું, ‘લલ્લા હું નથી જાણતો કે આ ફિલ્મ પછી મારું ભવિષ્ય શું હશે?’ જવાબ મળ્યો, ‘સ્વાર્થી ન બન, મારા વિશે વિચાર. જો કંઈ પણ ગડબડ થઈ, તો હું બધું ગુમાવી દઈશ.’ ખરેખર પ્રકાશ મહેરાએ આ ફિલ્મમાં પોતાનું સર્વસ્વ લગાવી દીધું હતું. પોતાની બધી જ મૂડી. અહીં સુધી કે તેમણે પત્નીના બધા દાગીના પણ ગીરવે મૂકી દીધા હતા. લાંબા સંઘર્ષ પછી 'ઝંઝીર'ને ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સ મળ્યા, પરંતુ રિલીઝ થાય તે પહેલાં જ ડિરેક્ટર પ્રકાશ મહેરા અને રાઇટર જોડી સલીમ-જાવેદ વચ્ચે ક્રેડિટ માટેની રસપ્રદ લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ. ખરેખર, સલીમ જાવેદને પોતાની લખેલી વાર્તા પર પૂરો ભરોસો હતો. તેમનું માનવું હતું કે જો ફિલ્મની વાર્તા સારી હોય, તો તેને હિટ થવાથી કોઈ રોકી શકતું નથી, પરંતુ જો કોઈ ફિલ્મ હિટ થાય છે, તો તેનો ક્રેડિટ રાઇટર્સને પણ ચોક્કસ મળવો જોઈએ. એક દિવસ રાઇટર સલીમ ખાન, પ્રકાશ મહેરા પાસે પહોંચ્યા અને કહ્યું- ‘અમારા નામ પણ 'ઝંઝીર'ના પોસ્ટરમાં હોવા જોઈએ.’ પ્રકાશ મહેરાએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરતા કહ્યું- ‘લેખકોના નામ? આવું ક્યારેય થાય છે ખરું?’ ખરેખર હિન્દી સિનેમાના ઇતિહાસમાં કોઈ પણ ફિલ્મના પોસ્ટરમાં તે સમય સુધી ક્યારેય કોઈ લેખકનું નામ લખવામાં આવ્યું ન હતું, પરંતુ સલીમ-જાવેદ આ પરંપરા બદલવા પર અડગ હતા. જોતજોતામાં ફિલ્મ રિલીઝની તારીખ નજીક આવી ગઈ અને બોમ્બેમાં પોસ્ટર લગાવી દેવામાં આવ્યા. એક દિવસ સલીમ ખાને ખૂબ દારૂ પીધો અને જે.પી. સિપ્પીના પ્રોડક્શન હાઉસમાં કામ કરતા છોકરાને ફોન કરીને જીપ અને પેઇન્ટિંગના સામાનની વ્યવસ્થા કરવાનું કહ્યું. તે છોકરો જેવો પહોંચ્યો, સલીમ ખાને તેને કહ્યું- ‘જાઓ, શહેરમાં 'ઝંઝીર'ના જેટલા પણ પોસ્ટર લખેલા છે, તેના ઉપર જઈને લખી દો, 'રિટન બાય સલીમ-જાવેદ.’' તે છોકરાએ બરાબર તેવું જ કર્યું. બીજા દિવસે સવારે જુહુથી ઓપેરા હાઉસ સુધીના દરેક પોસ્ટરમાં જયા અને પ્રાણ નાથના કપાળ પર અલગથી લખેલા સલીમ-જાવેદના નામ હતા. ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં તેની ખૂબ ચર્ચા થઈ, પરંતુ પછી પ્રકાશ મેહરાએ તેમની જીદ સામે ઘૂંટણ ટેકવી દીધા. તેમણે 'ઝંઝીર'ના નવા પોસ્ટર બનાવડાવ્યા, જેમાં હિન્દી સિનેમાના ઇતિહાસમાં પહેલીવાર લેખકોના નામ સામેલ કરવામાં આવ્યા. ફિલ્મના કોલકાતા પ્રીમિયરમાં ઘણી મોટી હસ્તીઓ પહોંચી હતી. પ્રીમિયર પૂરું થતાં જ ત્યાં હાજર દરેક વ્યક્તિ પ્રાણ પાસે જઈને તેમના અભિનયના વખાણ કરવા લાગી અને અમિતાભને અવગણવામાં આવ્યા. આ જોઈને અમિતાભ બચ્ચનની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. પ્રકાશ મહેરાએ આ જોયું, તો પાસે આવીને કહ્યું- ‘તમે ચિંતા ન કરો, એકવાર ફિલ્મ રિલીઝ થવા દો, પછી જોજો, જે લોકો આજે પ્રાણ-પ્રાણ કરી રહ્યા છે, તેઓ કેવી રીતે અમિતાભ-અમિતાભ કરશે.’ 11 મે 1973 ફ્લોપ હીરો અમિતાભ બચ્ચન અને જયા ભાદુરી (બચ્ચન) અભિનીત, પ્રકાશ મહેરા દ્વારા ડિરેક્ટેડ અને પ્રોડ્યુસ્ડ ફિલ્મ 'ઝંઝીર' રિલીઝ થઈ. કોલકાતામાં ફિલ્મે ઠીક-ઠાક કમાણી કરી, પરંતુ બોમ્બેમાં થિયેટરો ખાલી રહ્યા. અમિતાભ બચ્ચને અલ્હાબાદ પાછા ફરવાની તૈયારી કરી લીધી. નિરાશા એટલી હતી કે તેમને તાવ આવી ગયો. ફિલ્મ રિલીઝ થયાના 4 દિવસ વીતી ગયા અને પ્રકાશ મહેરાએ રોજિંદા ફિલ્મની ખબર લેવાનું પણ બંધ કરી દીધું. એક દિવસ મુંબઈના ગેએટી ગેલેક્સી સિનેમા હોલની બહારથી પસાર થતી વખતે તેમણે જોયું કે ટિકિટ વિન્ડોની બહાર ઘણી ભીડ હતી. આજ પહેલા ત્યાં ક્યારેય આટલી ભીડ નહોતી લાગી. તેઓ નજીક ગયા, તો ત્યાં 'ઝંઝીર' લાગી હતી. ફિલ્મ જોવા આવનારાઓની ભીડ એટલી હતી કે તેમને ટિકિટ પણ નહોતી મળી રહી. ત્યારે પણ લોકો 5 રૂપિયાની ટિકિટ 100-100 રૂપિયામાં ખરીદવા માટે ઝઘડી રહ્યા હતા. ફિલ્મ 'ઝંઝીર' ચાલી નીકળી હતી. ફિલ્મના ગીતો ‘યારી હૈ ઈમાન મેરા, યાર મેરી જિંદગી…’ અને ‘દીવાને હૈં, દીવાનો કો ન ઘર ચાહિયે…’ ખૂબ હિટ રહ્યા. દરેક જગ્યાએ બસ ફિલ્મની જ ચર્ચા હતી. પ્રકાશ મેહરાએ તરત અમિતાભને ફોન કરીને આ સમાચાર આપ્યા, તેમને લાગ્યું કે આ સાંભળીને તેમની તબિયત સુધરી જશે, પરંતુ તેનું ઊલટું થયું. અમિતાભ બચ્ચનને આ સાંભળતા જ 104 ડિગ્રી તાવ આવી ગયો. એક અઠવાડિયામાં અમિતાભ બચ્ચન સ્ટાર બની ચૂક્યા હતા. તેમના ડાયલોગ્સ- ‘જબ તક બેઠને કો ના કહા જાયે, તબ તક શરાફત સે ખડે રહો, યે પુલીસ સ્ટેશન હૈ, તુમ્હારે બાપ કા ઘર નહીં…' દરેકની જીભ પર હતા અને અમિતાભ બચ્ચન ફ્લોપ એક્ટરથી બની ગયા એંગ્રી યંગ મેન. પ્રકાશ મેહરા, અમિતાભ બચ્ચન, સલીમ-જાવેદ, ચારેયને ફિલ્મનો ફાયદો મળ્યો. પ્રકાશ મેહરાને અમિતાભનું કામ એટલું પસંદ આવ્યું કે આગળ તેમણે ‘હેરા ફેરી’, ‘ખૂન પસીના’, ‘મુકદ્દર કા સિકંદર’, ‘લાવારિસ’, ‘નમક હલાલ’ અને ‘શરાબી’ જેવી 6 ફિલ્મો અમિતાભ બચ્ચન સાથે બનાવી. ત્યારે કહેવાતું હતું કે, જે ફિલ્મમાં પ્રકાશ મહેરા અમિતાભ બચ્ચનને લે, તે હિટ થશે જ, પરંતુ આ ભ્રમ ફિલ્મ ‘જાદુગર’ (1989) થી તૂટી ગયો, જે પ્રકાશ મહેરાએ તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીના કહેવાથી બનાવી હતી. ખરેખર, 5 હિટ ફિલ્મો પછી પ્રકાશ મહેરા અમિતાભ સાથે ફિલ્મ 'જાદુગર' બનાવવા માંગતા હતા, પરંતુ બેક-ટુ-બેક ફિલ્મો કરી રહેલા અમિતાભ પાસે સમય નહોતો. આ દરમિયાન અમિતાભે પ્રકાશ મહેરાના સૌથી મોટા હરીફ મનમોહન દેસાઈ સાથે કેટલીક ફિલ્મો કરી. 'મર્દ', 'અમર અકબર એન્થની', 'નસીબ' અને 'કુલી' બનાવનાર મનમોહન દેસાઈ અને પ્રકાશ મહેરાનો ઝઘડો જગજાહેર હતો. બંને ઇન્ટરવ્યુમાં એકબીજાને ફિલ્મોના નામથી મહેણાં મારતા હતા. મનમોહન દેસાઈએ એક ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું- ‘એક શરાબી જ 'શરાબી' જેવી ફિલ્મ બનાવી શકે છે, અને મર્દ જ 'મર્દ' જેવી ફિલ્મો બનાવે છે.’ પ્રકાશ મહેરાએ જવાબ આપ્યો- ‘એક 'કુલી' જ આટલો નીચે પડીને આવી વાત કરી શકે છે.’ આ સ્પર્ધાની અસર બિગ બી પર પણ પડી, કારણ કે તેઓ બંનેની ફિલ્મો કરી રહ્યા હતા. પરંતુ એક ગેરસમજને કારણે પ્રકાશ મહેરાના મનમાં બિગ બી માટે શંકા પેદા થઈ ગઈ. તેમને લાગ્યું કે સ્ટાર બન્યા પછી તેઓ તેમને સમય આપી રહ્યા નથી. 1987માં પ્રકાશ મહેરા એક પાર્ટીમાં પહોંચ્યા. તેમણે ખૂબ દારૂ પીધો. નશો થતાં જ તેઓ અમિતાભ બચ્ચન પાસે પહોંચ્યા અને બૂમ પાડીને કહ્યું- 'મેં તને સ્ટાર બનાવ્યો અને હવે તારી પાસે મારા માટે જ સમય નથી. તું મને ભૂલી જા, મારી ફિલ્મ ભૂલી જા, પરંતુ એ ન ભૂલતો કે જ્યારે તને કોઈ પૂછતું નહોતું, ત્યારે મેં તને 'ઝંઝીર'થી ઊભો કર્યો. એંગ્રી યંગ મેન બનાવ્યો.' અમિતાભ શાંત ઊભા રહીને સાંભળતા રહ્યા. વાત ત્યાં જ પૂરી થઈ ગઈ. બીજા દિવસે અમિતાભે પ્રકાશ મહેરાને ફોન કરીને કહ્યું, ‘તમને એવું કેમ લાગ્યું કે હું તમારી ફિલ્મ કરવા નથી માંગતો.’ આ વખતે પ્રકાશ મહેરા શાંત રહ્યા. આગળ અમિતાભે કહ્યું- ‘તમે તમારી ફિલ્મ માટે ડેટ્સ લઈ લો.’ અણબનાવ ત્યાં જ પૂરો થઈ ગયો, પરંતુ પછી પ્રકાશ મહેરાએ 'જાદુગર' બનાવવાનો વિચાર પડતો મૂક્યો. 'વાઇલ્ડ ફિલ્મ્સ ઇન્ડિયા'ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં પ્રકાશ મહેરાએ સ્વીકાર્યું હતું કે, અમિતાભ બચ્ચન સાથે તેમને મનદુઃખ હતું. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ફિલ્મ 'જાદુગર'ને પસંદ કરવી તેમની કમનસીબી હતી. એક દિવસ યશવંતરાવ ચૌહાણ હોલમાં ઇન્દિરા ગાંધી એક કાર્યક્રમમાં આવ્યાં હતાં, અમિતાભ બચ્ચનના ગાંધી પરિવાર સાથે ગાઢ સંબંધો હતા, તેથી તેઓ પણ પહોંચ્યા અને પ્રકાશ મહેરા પણ આવ્યા. ત્યાં ઇન્દિરા ગાંધીએ કહ્યું કે, ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીએ જવાબદારી લઈને અંધશ્રદ્ધા ઓછી કરવા માટે ફિલ્મો બનાવવી જોઈએ. ઇન્દિરા ગાંધીની વાત સાંભળીને અમિતાભ બચ્ચને પ્રકાશ મહેરાને કહ્યું, ‘જુઓ, આપણી વચ્ચે જે પણ વાત થઈ હોય તેને ભૂલી જાઓ.’ ફિલ્મ બનવાનું શરૂ થયું, જે એક નકલી બાબાને ખુલ્લા પાડવાની વાર્તા હતી. શૂટિંગ ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે એક દિવસ એક માણસે પ્રકાશ મહેરાની કારની ડિગ્ગીમાં 50 લાખ રૂપિયાથી ભરેલી પેટી મૂકી દીધી. થોડી વાર પછી એક બાબા તેમની પાસે આવ્યા અને કહ્યું કે, 'આ 50 લાખ રાખી લો, પણ આ ફિલ્મ ન બનાવો.' પ્રકાશ મહેરાએ ઇનકાર કરી દીધો. ફિલ્મ 1989માં રિલીઝ થઈ અને બોક્સ ઓફિસ પર ફ્લોપ રહી. પ્રકાશ મહેરા સર્જનાત્મક, મસ્તી-મજાક કરનાર વ્યક્તિ હતા, પરંતુ સેટ પર ખૂબ જ કડક સ્વભાવના હતા. આ જ કારણ હતું કે તેઓ ફિલ્મ ‘લાવારિસ’માંથી રાખીને કાઢી મૂકવાના હતા. આ ફિલ્મમાં પરવીન બાબીને અમિતાભ સાથે કાસ્ટ કરવામાં આવ્યાં હતાં. પરવીન બાબીની માનસિક સ્થિતિને કારણે સેટનું વાતાવરણ બગડવા લાગ્યું, તેથી તેમને હટાવીને ઝીનત અમાનને કાસ્ટ કરવામાં આવ્યાં. રાખી એ ફિલ્મમાં અમિતાભ બચ્ચનની માતાનો રોલ ભજવ્યો. એક દિવસ સેટ પર અમજદ ખાન તૈયાર બેઠા હતા, પરંતુ રાખી પહોંચ્યાં નહીં. ઘણા કલાકો વીતી ગયા, ઘણા કોલ પણ કરવામાં આવ્યા, પરંતુ જવાબ મળ્યો નહીં. પ્રકાશ મહેરા શૂટિંગ અટકવાથી ગુસ્સે થઈ ગયા. તેમણે ટીમને કહ્યું, ‘છેલ્લી વાર કોલ કરો, જો ઉપાડે તો ઠીક, નહીં તો આજે પેકઅપ કરીને કાલે નવી હિરોઈન સાથે શૂટ કરીશું.’ સદનસીબે, રાખીનો ફોન ઉપાડ્યો અને કહ્યું કે તેની દીકરી બીમાર છે. આ સાંભળીને પ્રકાશ મહેરાનો ગુસ્સો શાંત થઈ ગયો. પ્રકાશ મહેરાની કારકિર્દી પર એક નજર- પ્રકાશ મહેરાનો જન્મ 13 જુલાઈ 1939ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના બિજનૌરમાં થયો હતો. તેમનો જન્મ થતાં તરત જ માતાનું અવસાન થયું. પિતાએ પણ સંન્યાસ લઈ લીધો અને નવજાત પ્રકાશને તેમના નાના-નાની પાસે છોડી ગયા. રેડિયો સાંભળતી વખતે તેમણે મ્યુઝિક કમ્પોઝર બનવાનું નક્કી કર્યું અને નાના પાસેથી 13 રૂપિયા ચોરીને મુંબઈ આવી ગયા. ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કામ ન મળતાં તેઓ ગુજરાન ચલાવવા માટે સલૂનમાં કામ કરવા લાગ્યા. લાંબા સંઘર્ષ પછી તેમને 1962ની ફિલ્મ 'પ્રોફેસર'માં પ્રોડક્શન કંટ્રોલરનું કામ મળ્યું. આગળ તેમણે 1965ની મીના કુમારી અભિનીત ફિલ્મ 'પૂર્ણિમા'માં આસિસ્ટન્ટ ડિરેક્ટર તરીકે કામ કર્યું. સાથે જ ફિલ્મનું એક ગીત પણ લખ્યું. બે વર્ષમાં જ તેમની પ્રતિભા પારખ્યા પછી, તેમણે 1968ની 'હસીના માન જાયેગી' ફિલ્મનું ડિરેક્શન કર્યું, જે જુબિલી હિટ રહી. આગળ તેમણે 'મેલા', 'સમાધિ' અને 'આન-બાન' જેવી ફિલ્મો પણ બનાવી, જે બધી જુબિલી હિટ રહી. આગળ તેમણે 'ઝંઝીર'થી પ્રોડ્યુસર તરીકે કારકિર્દીની બીજી ઇનિંગ શરૂ કરી અને 'શરાબી', 'લાવારિસ', 'મુકદ્દર કા સિકંદર' જેવી ઘણી હિટ ફિલ્મો બનાવી. 'જાદુગર' ફ્લોપ થયા પછી તેમની 'જિંદગી એક જુઆં', 'દલાલ' અને 'બાલ બ્રહ્મચારી' જેવી ફિલ્મો એવરેજ રહી. પ્રકાશ મેહરાએ ફિલ્મી કારકિર્દીમાં ઘણા ગીતો પણ લખ્યા અને સાથે જ 'ચમેલી કી શાદી'ની સ્ક્રિપ્ટમાં પણ તેમની ભાગીદારી રહી. તેમના ડિરેક્શન અને પ્રોડક્શનની છેલ્લી ફિલ્મ 'મુઝે મેરી બીવી સે બચાઓ' (2001) રહી. તેમને પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન તરફથી બે વાર લાઇફટાઇમ અચીવમેન્ટ એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો. 17 મે 2009ના રોજ 69 વર્ષની ઉંમરે મલ્ટીપલ ઓર્ગન ફેલ્યોરથી તેમનું નિધન થયું.