25 હજારની ડીલ, ડિરેક્ટરે ગીત ગવડાવી 7 હજાર જ આપ્યા!:આશાજી એક શબ્દ પણ ન બોલ્યા, જે આપ્યું તે લઈ લીધું; રાજસ્થાની તાલીમ લઈ 45 રિજનલ ગીતો ગાયા

ગાયિકા આશા ભોસલેનું શુક્રવારે 92 વર્ષની વયે નિધન થયું. તેમણે ઘણી ભાષાઓમાં ગીતો ગાયા. તેમાંથી રાજસ્થાની પણ એક છે. તેમણે પોતાની કારકિર્દીમાં 14 રાજસ્થાની ફિલ્મોના 45 ગીતો ગાયા. 8થી વધુ રાજસ્થાની ભજનોને પણ પોતાનો અવાજ આપ્યો. આશા ભોસલેને યાદ કરતા રાજસ્થાની એક્ટર-ડિરેક્ટર ક્ષિતિજ કુમારે જણાવ્યું- મારી રાજસ્થાની ફિલ્મ માટે તેમણે ગીત ગાયું હતું. ગીત ગાતા પહેલા મુંબઈમાં રાજસ્થાની શબ્દોને લઈને તેમની તાલીમ થઈ હતી. આ માટે મેં તેમને માત્ર 7 હજાર રૂપિયા આપ્યા હતા, પરંતુ તેમણે કોઈ રોકટોક વગર તે લઈ લીધા. કેવી રીતે રાજસ્થાની ફિલ્મોમાં શરૂ થઈ આશા ભોસલેની સફર… રાજસ્થાની ફિલ્મોમાં આશા ભોસલેના ગાયનનો શ્રેય સંગીતકાર પંડિત શિવરામને જાય છે. તેમણે 1961માં ફિલ્મ ‘બાબાસા રી લાડલી’માં આશાજી પાસે પહેલીવાર રાજસ્થાની ભાષામાં પાંચ ગીતો ગવડાવ્યા. જેમાં ‘ઓ રંગ રંગીલો આલીજો...’, ‘બોલ પંછીડા રે…’, ‘સૂતી થી રંગ મ્હૈલ મેં…’ અને મહેન્દ્ર કપૂર સાથે સુપરહિટ ડ્યુએટ ‘હિવડૈ સું દૂર મત જા….’ ગીતો ગાયા. આ પછી ‘નાનીબાઈ કો માયરો’માં પણ આશાજીએ પોતાનો અવાજ આપ્યો. જેમાં “મ્હારો છૈલભંવર કેસરિયો બનડો...” અને “મ્હાને ચૂનડી ઓઢાજા...” જેવા ગીતો લોકપ્રિય થયા. ક્યારેય રિજનલ તરીકે જોયા નથી રાજસ્થાની ફિલ્મ નિષ્ણાત એમડી સોનીએ જણાવ્યું- તે સમયગાળામાં આશાજીએ ‘ધણી લુગાઈ’, ‘ગણગૌર’, ‘ગોપીચંદ ભરથરી’ અને ‘ઢોલા મરવણ’ જેવી ફિલ્મોમાં પણ પોતાની ગાયકીથી ચાર ચાંદ લગાવ્યા. રાજસ્થાની સિનેમાના બીજા તબક્કામાં સંગીતકાર નારાયણ દત્તે ફિલ્મ ‘મ્હારી પ્યારી ચનણા’ (1983) ના તમામ આઠ ગીતો આશાજી પાસે ગવડાવીને ઇતિહાસ રચ્યો. આમાં ‘સાવણ આયો રે…’, ‘ચાંદડલો ચઢ આયો ગિગનાર…’ અને ‘ઝિરમિર ઝિરમિર રે…’ જેવા ગીતો શ્રોતાઓની જીભ પર ઘણા વર્ષો સુધી રહ્યા. આશા ભોંસલેએ ક્યારેય રાજસ્થાની સિનેમાને પ્રાદેશિક તરીકે જોયું નથી, તેઓ હંમેશા સારા કમ્પોઝિશન સાથે જોડાવા માંગતા હતા. 14 રાજસ્થાની ફિલ્મોમાં 45 ગીતો ગાયા આ પછી ‘થારી મ્હારી’, ‘ઘર મેં રાજ લુગાયાં કો’, ‘ચૂનડી’, ‘બેટી હુઈ પરાઈ રે’, ‘બીનણી હોવૈ તો ઇસી’ અને ‘રાધૂ કી લિછમી’ (1996) જેવી ફિલ્મોમાં પણ તેમના અવાજે રાજસ્થાની સિનેમાને સમૃદ્ધ કર્યું. કુલ મળીને 14 ફિલ્મોમાં લગભગ 45 ગીતોને આશાજીએ પોતાનો અવાજ આપ્યો. ફિલ્મો ઉપરાંત આશાજીએ રાજસ્થાની ભજનોમાં પણ પોતાની વિશેષ ઓળખ બનાવી. વર્ષ 1981માં રજૂ થયેલા એલપી રેકોર્ડ ‘મ્હારા થે હી ધણી હો ગોપાલ’ને માસ્ટરપીસ માનવામાં આવે છે, જેમાં ગીતકાર ભરત વ્યાસ દ્વારા લખાયેલા ભજનોને તેમણે પોતાનો અવાજ આપ્યો હતો. ગાયન માટે આપ્યા હતા સાત હજાર રૂપિયા રાજસ્થાની એક્ટર-ડિરેક્ટર ક્ષિતિજ કુમારે જણાવ્યું- 1996માં આવેલી મારી રાજસ્થાની ફિલ્મ રાધૂ કી લક્ષ્મીનું ગીત ‘રાત ઢલતી જાય’ આશાજીએ ગાયું હતું. આરડી બર્મન સાહેબનું અવસાન થયું હતું, તે જ સમયે હું આશાજીને મળવા માટે તારીખ લઈ રહ્યો હતો. એક મહિના પછી તેમણે સમય આપ્યો, જ્યારે હું ત્યાં ગયો ત્યારે મેં આ ગીત વિશે માહિતી આપી. તેમણે પૂછ્યું- શું આ બાળકોનું ગીત છે. મેં ના પાડી દીધી. હાર્મોનિયમ પર ગાઈને બતાવ્યું તો તેઓ ગીતની કમ્પોઝિશનથી ખૂબ પ્રભાવિત થયાં. આ ગીત પર બે કલાક સુધી અમારી વાતચીત ચાલી. મુંબઈમાં જ તેને રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યું. તેમણે એક-એક શબ્દની જાણકારી લીધી. ઘરે ઘણા દિવસો સુધી રાજસ્થાની શબ્દોની તાલીમ પણ થઈ. કમ્પોઝિંગ પસંદ આવી જાય તો તેઓ કોઈ પણ ઇન્ડસ્ટ્રીને નાની-મોટી ન સમજતાં. રેકોર્ડિંગ પછી મને કહ્યું- તમે મુંબઈમાં નવા છો, કોઈ પણ પ્રકારની કોઈ મુશ્કેલી હોય તો સીધા જણાવજો. હવે હું તમને એક રસપ્રદ વાત જણાવું છું. આ ગીત માટે અમારી 25 હજાર પર વાત થઈ હતી, પરંતુ મેં સાત હજાર રૂપિયા જ આપ્યા. તેમણે કોઈ પણ રોક-ટોક વગર તે લઈ લીધા.