420 મોત-મકાનો તૂટ્યા, વાયનાડમાંથી રાહુલ-પ્રિયંકા ગાયબ:ભૂસ્ખલન પીડિતો બોલ્યા- વોટ ફક્ત કોંગ્રેસને, 7માંથી 5 બેઠકો પર આગળ

કેરળમાં 2 દિવસ પછી વોટિંગ છે, પરંતુ વાયનાડના લોકોને પોતાના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીની રાહ છે. 4.1 લાખ વોટથી જીતેલા પ્રિયંકા ગાંધી ચૂંટણીમાં ઓછા એક્ટિવ દેખાયા છે. પહેલી રેલી 2 એપ્રિલે તિરુવનંતપુરમમાં કરી હતી. પછી 6 એપ્રિલે કન્નૂર પહોંચ્યા. બે વાર સાંસદ રહેલા રાહુલ ગાંધી પણ કેરલમમાં પ્રચાર કરી રહ્યા છે, પરંતુ વાયનાડ આવ્યા નથી. વાયનાડમાં બે વર્ષ પહેલા થયેલા લેન્ડસ્લાઇડમાં ચાર ગામ મુંડક્કાઈ, ચૂરલમાલા, અટ્ટામાલા અને નૂલપુઝા બરબાદ થઈ ગયા હતા. 420 લોકો માર્યા ગયા, 118નો પતો જ ન લાગ્યો. ત્યારે સાંસદ રહેલા રાહુલ ગાંધીએ પીડિતોને 100 ઘર આપવાનું વચન આપ્યું હતું. 19 મહિના થઈ ગયા, અત્યાર સુધી તેમની પાયા વિધિ પણ નથી થઈ. આ ત્રાસદીમાં ચૂરલમાલાની સુનેરાના પરિવારના 6 લોકો માર્યા ગયા હતા. સુનેરા જણાવે છે કે સરકાર તરફથી પૈસાની મદદ તો મળી, પરંતુ અમારું નામ ઘરવાળી લિસ્ટમાં નથી. રાહુલ અને પ્રિયંકા ગાંધી આવ્યા હતા. ઘર અપાવવાનું વચન આપ્યું હતું, પરંતુ મળ્યું નહીં. તો પણ અમે કોંગ્રેસને જ વોટ આપીશું. કેરલમની 140 વિધાનસભા બેઠકો પર 9 એપ્રિલે વોટિંગ થવાનું છે. ઘર આપવાના વચન પર કોંગ્રેસ અને CPM સામસામે છે. વાયનાડ લોકસભા બેઠકમાં આવતી 7 બેઠકોમાં કોંગ્રેસના ગઠબંધન UDFને 2021માં 4 અને લેફ્ટના ગઠબંધન LDFને 3 બેઠકો મળી હતી. આ વખતે UDF 5 બેઠકો પર આગળ દેખાઈ રહ્યું છે. લેન્ડસ્લાઇડથી પ્રભાવિત વિસ્તારો કલપેટ્ટા વિધાનસભા બેઠકમાં આવે છે. અહીં LDFએ સહયોગી પાર્ટી RJDને ટિકિટ આપી છે. કોંગ્રેસથી વર્તમાન ધારાસભ્ય ટી. સિદ્દીકી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. પ્રિયંકા આસામના પ્રભારી, કેરલમમાં માત્ર એક રેલી કરવા આવ્યા પ્રિયંકા ગાંધીને પાર્ટીએ આસામ ચૂંટણીની કમાન સોંપી છે. આસામમાં પણ કેરલમની સાથે 9 એપ્રિલે જ વોટિંગ થવાનું છે. સીનિયર જર્નાલિસ્ટ બ્રિજેશ કુમારના જણાવ્યા મુજબ, વાયનાડમાં ચર્ચા થાય છે કે રાહુલ અને પ્રિયંકા અહીં ખૂબ ઓછા આવે છે. તેઓ માત્ર આને સેફ પ્લેસ તરીકે ઉપયોગ કરે છે. છતાં પણ વાયનાડમાં કોંગ્રેસનો હંમેશાથી દબદબો રહ્યો છે. તેથી તે આ બધી વાતો પર બહુ ધ્યાન આપતી નથી. વાયનાડ લોકસભા બેઠક પર કોંગ્રેસ 2009 પછી કોઈ ચૂંટણી હારી નથી. 2019 રાહુલ ગાંધી અહીંથી 4.3 લાખ વોટથી જીત્યા. 2024માં લગભગ 3.6 લાખ વોટથી જીત્યા. તેમના બેઠક છોડ્યા પછી થયેલી પેટાચૂંટણીમાં પ્રિયંકા ગાંધીએ પહેલી ચૂંટણી અહીંથી જ લડી. જીતનું માર્જિન 4.1 લાખ, એટલે કે રાહુલ કરતા પણ વધારે રહ્યું. રાહુલે વાયનાડ છોડ્યા પછી અહીંના લોકો માટે લેટર લખ્યો હતો. તેમણે લખ્યું કે તમે મારા પરિવારનો હિસ્સો છો. હું તમારા માટે હંમેશા હાજર રહીશ. 2 વર્ષ પછી પણ ત્રાસદીમાંથી ઉગરી શક્યું નથી વાયનાડ, દરેક જગ્યાએ તબાહીના નિશાન વાયનાડ 2 વર્ષ પહેલા આવેલી લેન્ડસ્લાઇડની ત્રાસદીમાંથી અત્યાર સુધી ઉગરી શક્યું નથી. પીડિત પરિવારોને ફરીથી વસાવવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે. લેન્ડસ્લાઇડ પછી કોંગ્રેસે પીડિતો માટે ફંડ એકઠું કર્યું હતું. સરકાર ચલાવી રહેલું ગઠબંધન LDF તેના ઉપયોગ પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યું છે. કોંગ્રેસના પ્રદેશ અધ્યક્ષ સની જોસેફના જણાવ્યા મુજબ, ફંડ માટે ખોલાવેલા એકાઉન્ટમાં લગભગ 5.38 કરોડ રૂપિયા આવ્યા છે. તેનો ઉપયોગ પીડિતોના ઘર બનાવવા માટે જમીન ખરીદવામાં કર્યો છે. કલપેટ્ટાથી લગભગ 22 કિમી દૂર ચૂરલમાલામાં પ્રવેશતા જ એક હોર્ડિંગ દેખાય છે. આના પર લેન્ડસ્લાઇડમાં માર્યા ગયેલા લોકોના ફોટા લાગેલા છે. લેન્ડસ્લાઇડથી સૌથી વધુ તબાહી ચૂરલમાલામાં જ થઈ હતી. થોડા ડગલાં આગળ વધતા જ લેન્ડસ્લાઇડથી થયેલી તબાહીના નિશાન દેખાવા લાગે છે. અહીંથી આગળ ગાડીઓ લઈ જઈ શકાતી નથી. એક તરફ કન્સ્ટ્રક્શનનું કામ ચાલી રહ્યું છે. બીજી તરફ ઘરો, દુકાનો અને સ્કૂલમાં આજે પણ લેન્ડસ્લાઇડ વખતે છોડવામાં આવેલો સામાન વિખરાયેલો પડ્યો છે. આમાં પુસ્તકો, કપડાં-પથારી, ભગવાનની મૂર્તિઓ બધું જ છે. લોકો આને ફરીથી લેવા પણ આવ્યા નથી. લેન્ડસ્લાઇડવાળી જગ્યા પર સામાન્ય લોકોની એન્ટ્રી મનાઈ છે. અહીં જગ્યા-જગ્યાએ લાલ ઝંડા લગાવવામાં આવ્યા છે. આગળ જવા માટે કલેક્ટર પાસેથી પરમિશન લેવી પડે છે. ચૂરલમાલામાં ટૂરિસ્ટ ફરીથી આવવા લાગ્યા છે. તેઓ ત્રાસદી વખતે આર્મીએ બનાવેલા પુલ પર ફોટા પડાવે છે. વિસ્તારમાં બનેલો ગ્લાસ બ્રિજ ફરીથી ખુલી ગયો છે. ત્યાં જવા માટે પ્રાઈવેટ જીપ બુક કરવાની હોય છે. ગામમાં જગ્યા-જગ્યાએ બુકિંગ સેન્ટર ખૂલ્યા છે. આસપાસના ચાના બગીચાઓમાં ચહલ-પહલ દેખાવા લાગી છે. ટૂરિઝમ ભલે પાટા પર આવી રહ્યું હોય, પરંતુ લોકો હજી સુધી તે અકસ્માતને ભૂલ્યા નથી. પીડિત 1 : સુનીશ ‘પત્ની હજી પણ આઘાતમાં, વરસાદ પડતા જ ગભરાઈ જાય છે’ સુનીશ ચૂરલમાલામાં પોતાના ઉજ્જડ થયેલા ઘરને જોવા આવ્યા હતા. અમને ઘરની અંદર એક રૂમમાં લઈ ગયા. બોલ્યા કે હું અહીં જ સૂતો હતો. એક દિવસ પહેલા લાગ્યું હતું કે તેજ વરસાદ પડવાનો છે. રાતમાં આવો પ્રલય આવશે, તેવું વિચાર્યું નહોતું. જુઓ ઘરની શું હાલત છે. સુનીશ જણાવે છે, ‘અમે ઘર મજબૂત બનાવડાવ્યું હતું, તેથી વહી જવાથી બચી ગયું. ઊંઘ ઉડી તો ઘરનો પહેલો માળ ડૂબી ચૂક્યો હતો. અમે બીજા માળે જતા રહ્યા. અમારી સામે આસપાસના ઘરો પડી રહ્યા હતા. લોકો અને સામાન વહી રહ્યા હતા.’ આ દરમિયાન હળવો વરસાદ થવા લાગ્યો. સુનીશ બોલ્યા, ‘મારે ઘરે જવું પડશે. પત્ની હજી પણ સદમામાં છે. વરસાદ થવા પર ગભરાઈ જાય છે. ઘણીવાર અડધી રાતે ઉઠી જાય છે. અમે કલપેટ્ટામાં ભાડાના મકાનમાં રહીએ છીએ. સરકાર ભાડા માટે 6 હજાર રૂપિયા આપે છે. મદદ તરીકે દર મહિને 19 હજાર રૂપિયા વધુ મળે છે.’ પીડિત 2: સુનેરા અને નાસિર ‘પરિવાર અને સંબંધીઓ મળીને 31 લોકો માર્યા ગયા, રાહુલે કહ્યું હતું- ઘર અપાવીશું’ ચૂરલમાલામાં રહેતા સુનેરા અને નાસિર કેળાની ચિપ્સ વેચે છે. ત્રાસદીવાળી રાતે પહાડ પર બીજી તરફ ચઢીને જીવ બચાવ્યો હતો. સુનેરા જણાવે છે, ‘પરિવારના 6 લોકો માર્યા ગયા હતા. બેનો તો પતો જ ન લાગ્યો. આખા પરિવાર અને સંબંધીઓને મેળવી દઈએ, તો 31 લોકોના જીવ ગયા. અત્યાર સુધી બેઘર છીએ. રાહુલ-પ્રિયંકાએ કહ્યું હતું કે ઘર અપાવીશું, પરંતુ ખબર પડી છે કે અત્યાર સુધી પાયો પણ નંખાયો નથી.’ સરકાર પીડિતો માટે ટાઉનશિપ બનાવી રહી, 178 ઘર સોંપ્યા રાજ્ય સરકાર કલપેટ્ટામાં પીડિતો માટે ટાઉનશિપ બનાવી રહી છે. આ જગ્યા લેન્ડસ્લાઇડવાળી જગ્યાથી લગભગ 30 કિમી દૂર છે. અહીં 159 એકર જમીન પર 410 ઘર, એક મેડિકલ સેન્ટર અને પાર્ક બની રહ્યો છે. મુખ્યમંત્રી પિનરાઈ વિજયને 1 માર્ચે 178 લોકોને ઘર સોંપ્યા છે. 26 ફેબ્રુઆરીએ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી પણ વાયનાડ આવ્યા હતા. તેમણે ત્રાસદીવાળી જગ્યાથી લગભગ 11 કિમી દૂર મેપ્પડી પંચાયતના કુન્નમપેટામાં ઘરોનો શિલાન્યાસ કર્યો. આ ઘર લગભગ 1100 ચોરસ ફૂટના હશે. ‘CPM સરકારે લોકોને ઘર આપ્યા, પ્રિયંકા જવાબથી બચવા માટે નથી આવી રહ્યા’ LDF તરફથી ચૂંટણી લડી રહેલા RJD કેન્ડિડેટ પીકે અનિલ કુમાર કહે છે કે તેજસ્વી યાદવના આવ્યા પછીથી અમારું કેમ્પેઈન તેજીથી ચાલ્યું છે. સરકારે ચૂરલમાલાના 200 લોકોને ઘર બનાવીને આપ્યા છે. ટનલ બનાવી રહ્યા છે. લેન્ડસ્લાઇડ પછીથી સરકાર લોકોને ભાડું આપી રહી છે. મોદીજી આવ્યા, પરંતુ ફોટા પડાવીને ચાલ્યા ગયા. ‘કોંગ્રેસ પ્રેસિડેન્ટે કહ્યું કે અમારી પાસે ઘર બનાવવા માટે પૈસા નથી. પ્રિયંકા ગાંધી અત્યાર સુધી નથી આવ્યા. તેમણે ઘર આપવાનું વચન આપ્યું હતું. નહીં આપ્યું તો જવાબ આપવો પડશે. બની શકે છે કે તેથી જ નથી આવી રહ્યા.’ એક્સપર્ટ બોલ્યા- સરકાર વિરુદ્ધ એન્ટી ઇનકમ્બન્સી, UDFને ફાયદો મળશે સેન્ટર ફોર પબ્લિક પોલિસી રિસર્ચના ડાયરેક્ટર ડૉ. ધનુરાજ જણાવે છે ‘સર્વે જણાવી રહ્યા છે કે આ વખતે માઇનોરિટી એકજૂથ થઈને UDFને વોટ આપી શકે છે. ગત વખતે એવું થયું નહોતું. તેમણે LDFને વોટ કર્યો હતો. અહીં એન્ટી ઇનકમ્બન્સી છે, પરંતુ નેક ટુ નેક ફાઈટ પણ છે. ‘અહીં CPM કેડર સૌથી મહત્વની ભૂમિકા ભજવવાનો છે. ઘણા હિસ્સામાં લીડરશિપમાં ફેરફારથી કાર્યકર્તાઓ નારાજ છે. જોકે, UDF પણ નબળા ઓર્ગેનાઈઝેશન સ્ટ્રક્ચર અને કાર્યકર્તાઓની અછતથી ઝઝૂમી રહ્યું છે. તેઓ સરકારની નિષ્ફળતાઓ ઉજાગર કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.’ સીનિયર જર્નાલિસ્ટ નીનુ મોહન કહે છે કે એક-બે બેઠકોને છોડીને વાયનાડની મોટાભાગની બેઠકો પર UDFનો દબદબો છે. અહીં માઇનોરિટી અને એસટી-એસસી વસ્તી વધારે છે. આ હંમેશાથી કોંગ્રેસની વોટબેંક રહ્યા છે. વાયનાડ જિલ્લાની ત્રણમાંથી બે બેઠકો પર કોંગ્રેસ સતત જીતતી આવી છે. ગત વખતે એક બેઠક CPM એ જીતી હતી. વાયનાડ લોકસભા બેઠકની કેટલીક બેઠકો કોઝિકોડ અને મલ્લાપુરમ જિલ્લામાં છે. ત્યાં મુસ્લિમ લીગ અને કોંગ્રેસ બંનેનો દબદબો છે.