વંદે ભારતથી 5 કલાકમાં જમ્મુથી શ્રીનગર:855 રૂપિયા ભાડું, સુરક્ષામાં CORAS કમાન્ડો; યુરોપ જેવો નજારો, બધા વેપારીઓ ખુશ

જાવેદના સસરાની સર્જરી થવાની હતી. આ માટે ચંદીગઢ જવાનું હતું. જાવેદ કાશ્મીરના પુલવામામાં રહે છે. કાશ્મીરથી ચંદીગઢ પહોંચવા માટે જમ્મુ-શ્રીનગર નેશનલ હાઈવે (NH-44) જ એકમાત્ર રસ્તો છે. તે પણ ભૂસ્ખલન કે બરફવર્ષાને કારણે અવારનવાર બંધ થઈ જાય છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને જાવેદ સર્જરીના થોડા દિવસો પહેલા જ ચંદીગઢ જવા નીકળી ગયા. 50 કિમી દૂર કાઝીગુંડ પહોંચીને ખબર પડી કે રામબન પાસે રસ્તો બંધ છે. મુશ્કેલી ત્યારે વધી ગઈ, જ્યારે સર્જરીની તારીખ નજીક આવવા લાગી અને રસ્તો ખુલ્યો નહીં. હવે ફ્લાઇટ ટિકિટ બુક કરાવવા સિવાય કોઈ રસ્તો બચ્યો ન હતો. પરિવારના ચાર-પાંચ લોકોની ટિકિટનો ખર્ચ લગભગ સર્જરીના ખર્ચ જેટલો થઈ ગયો. જાવેદ અહેમદની આ કહાની 2023ની છે. 30 એપ્રિલ પહેલા સુધી આ જ મુશ્કેલી કાશ્મીરમાં રહેતા લોકોના રોજિંદા જીવનનો ભાગ હતી. હવે જમ્મુ ટ્રેન દ્વારા સીધા કાશ્મીર ઘાટી સાથે જોડાઈ ગયું છે. ઉધમપુર-શ્રીનગર-બારામુલા રેલ લિંક પરિયોજના હેઠળ જમ્મુથી શ્રીનગર સુધી વંદે ભારત એક્સપ્રેસ ચાલવાથી ઘાટીમાં પરિવર્તન દેખાઈ રહ્યું છે. લોકલ લોકોની વાત... 20 દિવસમાં બે વાર સફર કરી, માત્ર હજાર રૂપિયા ખર્ચ થયા જમ્મુ-શ્રીનગર વચ્ચે 270 કિમીનું અંતર છે. અહીં રોડ કનેક્ટિવિટી હંમેશા એક મોટો પડકાર રહી છે. હવે જાવેદ કહે છે, 'જો ત્રણ વર્ષ પહેલા ટ્રેનની સુવિધા હોત તો અમે આટલા મોટા ખર્ચ અને મુશ્કેલીમાંથી બચી શક્યા હોત. અમારા જેવા મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે આ એક મોટી રાહત છે, જેઓ હવાઈ મુસાફરી કે મોંઘી રોડ ટ્રિપ પર ખર્ચ કરી શકતા નથી.' ટ્રેન ચાલ્યા પછી બે વાર મુસાફરી કરી ચૂક્યો છું. માત્ર હજાર રૂપિયામાં સવારે ઘરેથી નીકળીને સાંજ સુધીમાં પાછો આવી ગયો. પૈસા અને સમય બંને બચ્યા. જાવેદ જણાવે છે કે શિયાળામાં રામબન, બનિહાલ અને રામસૂ જેવા વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલન અને હિમવર્ષા થવાથી રસ્તો ઘણા દિવસો કે અઠવાડિયા સુધી બંધ રહેતો હતો. આનાથી માત્ર કામ અટકતું ન હતું, પરંતુ કાશ્મીરમાં જરૂરી સામાનની પણ અછત સર્જાતી હતી. હવે રસ્તાઓ ચોક્કસપણે પહેલા કરતા સારા થયા છે. હાઈવે ફોર-લેન અને ટનલથી સજ્જ છે, પરંતુ ટ્રેનની મુસાફરી વધુ સરળ, સસ્તી અને ભરોસાપાત્ર છે. બહાર ભણી રહેલા 70 હજાર સ્ટુડન્ટ માટે સફર સરળ બની જમ્મુ-કાશ્મીરના લગભગ 70 હજાર વિદ્યાર્થીઓ દિલ્હી, ચંદીગઢ અને દેશના અન્ય શહેરોમાં રહીને અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી અને શ્રીગુફવારાના રહેવાસી મોહમ્મદ આમિર કહે છે કે, 'પહેલા શિયાળામાં કે વરસાદમાં જ્યારે NH-44 બંધ થઈ જતો, ત્યારે મજબૂરીમાં હવાઈ મુસાફરી કરીને ઘરે જવું પડતું હતું. હવે ઘરે આવવા-જવા પહેલા વિચારવું નહીં પડે.' આમિર સરકાર પાસે અનંતનાગમાં ટ્રેનના સ્ટોપેજની પણ માંગ કરે છે. તેઓ કહે છે કે આનાથી દક્ષિણ કાશ્મીરમાં અનંતનાગ, કુલગામ, પુલવામા અને શોપિયાં જિલ્લાના વિદ્યાર્થીઓને સીધો ફાયદો થશે. અમરનાથ યાત્રીઓ માટે અનંતનાગમાં સ્ટોપેજની માંગ દક્ષિણ કાશ્મીરના લોકો પણ અનંતનાગમાં વંદે ભારત ટ્રેનના સ્ટોપેજની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે આનાથી અનંતનાગ ધાર્મિક પર્યટનનું મોટું ટ્રાન્ઝિટ હબ બની શકે છે. અમરનાથ યાત્રીઓ અને વિસ્તારના પર્યટનને પણ ફાયદો થશે. અમરનાથ યાત્રીઓ માટે અનંતનાગ પરંપરાગત બેઝ કેમ્પનો મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર છે. અહીં ટ્રેન રોકાવાથી યાત્રીઓના પ્રવાસનો સમય અને ખર્ચ બંને ઓછો થશે. યાત્રીઓની અવરજવરથી હોટેલ, રેસ્ટોરન્ટ, ટેક્સી ઓપરેટર અને નાના વેપારીઓને પણ ફાયદો થશે. ફળના વેપારીઓની વાત... હવે સફરજન સડશે નહીં, લઈ જવા પણ સસ્તાં થશે એશિયાની બીજી સૌથી મોટી સોપોર ફ્રુટ માર્કેટના અધ્યક્ષ ફૈયાઝ અહેમદ ભટ કહે છે કે, 'પહેલા રોડ માર્ગે દિલ્હી સુધી એક સફરજનની પેટી 100-130 રૂપિયામાં મોકલતા હતા. ટ્રેનથી આ ખર્ચ ઘટીને 30-45 રૂપિયા થઈ ગયો છે.' ફૈયાઝના મતે, આ સેક્ટર દર વર્ષે લગભગ 10 હજાર કરોડ રૂપિયાનો કારોબાર કરે છે. તેનાથી લગભગ 7 લાખ પરિવારોની રોજીરોટી જોડાયેલી છે અને લગભગ 35 લાખ લોકોને રોજગાર મળે છે.' તેઓ આગળ કહે છે કે, 'ગયા વર્ષે સફરજનની સીઝનમાં NH-44 ઘણા દિવસો સુધી બંધ રહ્યો અને અમને 2 હજાર કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન વેઠવું પડ્યું. આ રસ્તો ભૂસ્ખલનના કારણે 7 વર્ષમાં 284 દિવસ સુધી બંધ રહ્યો છે. તેનાથી સપ્લાય ચેઇન પ્રભાવિત થઈ. જ્યારે ટ્રક રસ્તામાં ફસાય છે, ત્યારે માલસામાનના પરિવહનનો ખર્ચ વધે છે અને ખેડૂતોની કમાણી ઘટી જાય છે.' રેલ દ્વારા ફળોનું પરિવહન સસ્તું છે, પરંતુ તેના માટે સારી વ્યવસ્થા જરૂરી છે. બુકિંગ સીધું રેલવેથી થાય જેથી સામાન્ય લોકોને ફાયદો મળે. એજન્ટ સક્રિય થયા તો ન તો પારદર્શિતા રહેશે, મોનોપોલી અલગ થઈ જશે. હજુ ફળો માટે પણ સિમેન્ટ ઢોળવાવાળા વેગનનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જે યોગ્ય નથી.' પર્યટકોની વાત... કાશ્મીરમાં યુરોપ જેવો નજારો, 10-12 કલાકની મુસાફરી 5 કલાકમાં છેલ્લા 13 વર્ષથી પરિવાર સાથે કાશ્મીર ફરવા આવી રહેલા ગણેશ ઉંડાલે કહે છે કે, 'રેલવેએ આખી મુસાફરી જ બદલી નાખી. પહેલા મુંબઈથી જમ્મુ અને પછી રોડ માર્ગે શ્રીનગર પહોંચવામાં સમય અને પૈસા બંને લાગતા હતા. હવે ટ્રેનનું ભાડું ક્લાસ પ્રમાણે 855 થી 1600 રૂપિયા સુધી છે, જ્યારે ટેક્સીનો ખર્ચ 7 થી 8 હજાર રૂપિયા સુધી પહોંચી જાય છે.' રોડને બદલે ટ્રેનથી મુસાફરી વધુ સુરક્ષિત છે. સ્ટેશનો પર એરપોર્ટ જેવો સિક્યોરિટી ચેક થાય છે. જમ્મુથી શ્રીનગરની મુસાફરી માત્ર 5 કલાકમાં પૂરી થઈ જાય છે. રોડ ટ્રિપની સરખામણીમાં 5-7 કલાક બચે છે. પછી કાશ્મીરમાં ટ્રેન જ્યારે પહાડો અને સુંદર ખીણોમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે યુરોપની સુંદરતાને પણ ટક્કર આપે છે. ચિનાબ રેલવે બ્રિજ પરથી પસાર થવું અનુભવને વધુ ખાસ બનાવે છે.' ટ્રેનની સુરક્ષા માટે CORAS કમાન્ડો જમ્મુ-શ્રીનગર વંદે ભારત એક્સપ્રેસ દેશના સૌથી સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે. આ રેલ રૂટના ઘણા સ્થળો આતંકવાદીઓના નિશાન પર રહ્યા છે. ભારતીય રેલવે અને સુરક્ષા એજન્સીઓ આથી ટ્રેનને હાઈ-સિક્યોરિટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ તરીકે જોઈ રહી છે. યાત્રીઓની સુરક્ષા માટે વ્યવસ્થા: