ટ્રેનની ‘તત્કાલ ટિકિટ’ ચોરનારી ગેંગમાં 5મું ફેઈલ:CBIએ જેને મુખ્ય સૂત્રધાર ગણાવ્યો તે જામીન પર છૂટ્યો; IIT-IIM વાળા ઓફિસરો જાળ તોડી શક્યા નહીં

ગેરકાયદે સોફ્ટવેર્સથી ટ્રેનોની તત્કાલ ટિકિટ બુક થઈ રહી છે. એક સામાન્ય મુસાફર જેટલી વારમાં IRCTC એપ પર વિગતો ભરી શકે છે, તેનાથી પણ ઓછા સમયમાં આ સોફ્ટવેર ટિકિટ બુક કરી દે છે. 25થી 30 સેકન્ડ્સમાં એક ટિકિટ બુક થઈ જાય છે. પછી આ ટિકિટોને 300થી 500 રૂપિયા સુધીનું કમિશન લઈને વેચવામાં આવે છે. તહેવારોના સમયે કમિશન ચાર ગણું થઈ જાય છે. આ જાળ ફેલાવનાર મુખ્ય સૂત્રધાર 5મું નાપાસ છે, જ્યારે જે અધિકારીઓ પર ગેરરીતિ રોકવાની જવાબદારી છે, તેઓ IIT-IIM જેવી સંસ્થાઓમાંથી ભણેલા છે, પરંતુ આ ગરબડને બંધ કરાવી શકતા નથી. દરેક 2-3 મહિનામાં નવી ઓળખ: આવી રીતે બદલે છે વેબસાઇટ, સોફ્ટવેર અને બેંક ખાતા ક્યારેક આ જાળમાં સામેલ રહેલા એજન્ટે જણાવ્યું કે, ગેંગના મુખ્ય સૂત્રધાર દર બે થી ત્રણ મહિનામાં વેબસાઇટ, સોફ્ટવેરના નામ, બેંક ખાતા અને મોબાઈલ નંબર સુધ્ધાં બદલી નાખે છે, જેથી કોઈ પણ પ્રકારના ટ્રેકિંગથી બચી શકાય. ઉપયોગમાં લેવામાં આવતા નંબર સંપૂર્ણ રીતે બનાવટી હોય છે, જ્યારે પૈસાની લેવડ-દેવડ માટે મ્યૂલ એકાઉન્ટ્સ એટલે કે લાલચ આપીને અથવા ખોટી રીતે બનાવવામાં આવેલા ખાતાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. હાલમાં ‘ટેસ્લા’, ‘ગદર’, ‘સ્ટારલિંક’, ‘સ્પેસએક્સ’, ‘સુપરમેન’, ‘બીએમડબલ્યુ’ અને ‘થંડર’ જેવા નામોથી સોફ્ટવેર વેચવામાં આવી રહ્યા છે, જે સુપર માસ્ટરથી લઈને યુઝર સુધી અલગ-અલગ સ્તરના એજન્ટોને આપવામાં આવે છે, જે ટિકિટ બુકિંગનું કામ સંભાળે છે. આખું નેટવર્ક વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામ ગ્રુપ્સ દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જ્યાં સોફ્ટવેર સાથે જોડાયેલી દરેક જાણકારી અને અપડેટ સંદેશાઓ દ્વારા શેર કરવામાં આવે છે. ગેરકાયદે ટિકિટ ખેલના 5 પાત્રો: ઓપરેટરથી લઈને CBI સુધી, આવી રીતે ચાલે છે આખું નેટવર્ક ઓપરેટર : આ જ ગેરકાયદે સોફ્ટવેર ચલાવે છે. ડેવલપર અને ટ્રાવેલ એજન્ટ્સ વચ્ચેની કડી છે. એજન્ટોને ગેરકાયદે સોફ્ટવેરના લોગ-ઈન આઈડી અને પાસવર્ડ આપે છે. આનાથી એજન્ટ તત્કાલ ટિકિટ ખૂલતાની સાથે જ ઝડપથી ટિકિટ બુક કરી શકે છે. ટિકિટ એજન્ટ : ગેરકાયદે સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરીને ટિકિટ બુક કરે છે. આના દ્વારા IRCTC વેબસાઇટને ઓટોમેટિક એક્સેસ કરવી, કેપ્ચા બાયપાસ કરવા અને તત્કાલ ટિકિટ સેકન્ડોમાં બુક કરે છે. કમિશન વસૂલે છે. CRIS : ગેરકાયદે સોફ્ટવેરથી બુકિંગ રોકવામાં સેન્ટર ફોર રેલવે ઈન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ એટલે કે CRISની ટેકનિકલ ભૂમિકા છે. રેલવેની આઈટી સિસ્ટમ વિકસાવવા, સર્વર લોગ અને ટ્રાફિક પેટર્નની દેખરેખ રાખી શંકાસ્પદ ગતિવિધિઓની ઓળખ, આવા IP એડ્રેસ અને યુઝર ખાતાઓને બ્લોક કરવા, CAPTCHA, OTP જેવી સુરક્ષા મજબૂત કરવાની જવાબદારી. RPF : રેલવે સુરક્ષા દળ (RPF) પર ટિકિટ દલાલો, એજન્ટ નેટવર્ક અને ગેરકાયદે બુકિંગ ગતિવિધિઓની ઓળખ કરી કાર્યવાહી કરવા, દરોડા પાડવા અને તપાસ કરવાની જવાબદારી છે. CBI : આ ગેરરીતિ સાથે જોડાયેલા ત્રણ કેસોની તપાસ કરી ચૂકી છે, પરંતુ હજુ સુધી આ ગુનાને બંધ કરાવી શકી નથી. ગેંગના મુખ્ય સૂત્રધારોને પકડીને જેલના સળિયા પાછળ નાખવાની જવાબદારી છે. CBIએ સલમાન-શમશેરને આ જાળના કિંગપિન ગણાવ્યા CBI છેલ્લા 14 વર્ષથી આની તપાસ કરી રહી છે. 2012માં પહેલી FIR નોંધાઈ હતી. ત્યારે ચોથું ભણેલા સલમાન, અમદાવાદના આઈટી પ્રોફેશનલ કુલવીર સિંહ, સતીષ તિવારી અને સીતારામ નિષાદની ધરપકડ કરી હતી. એજન્સીએ ચાર્જશીટમાં યુપીના સલમાન અહેમદ ખાન અને શમશેર આલમને ગેરકાયદે સોફ્ટવેરથી ટિકિટ બુકિંગનો કિંગપિન ગણાવ્યો છે. સલમાનને 2018 અને શમશેરને 2023માં પણ પકડવામાં આવ્યો, જે સાબિત કરે છે કે બંને અત્યારે પણ આ નેટવર્ક ચલાવી રહ્યા છે. અલગ-અલગ કિસ્સાઓમાં CBI અત્યાર સુધી ચાર વાર કેસ નોંધી ચૂકી છે, પરંતુ ન તો આ નેટવર્ક બંધ થયું, ન તો કોઈ કેસ અંજામ સુધી પહોંચ્યો. પહેલો કેસ : 2012માં પહેલીવાર નામ સામે આવ્યું, પરંતુ નેટવર્ક તૂટ્યું નહીં 20 ફેબ્રુઆરી 2012ના રોજ CBI અને રેલવે સતર્કતા વિભાગે (વિજિલન્સે) સંયુક્ત દરોડામાં પહેલીવાર આ ગેરરીતિ પકડી હતી. ત્યારે મહેતાબ અહેમદ ખાન, પી નાગાકુમાર, મહેબૂબ મલિક, સંતરામ યાદવ, સલમાન અહેમદ ખાન અને કુલબીર સિંહ છાબડાની ધરપકડ કરી હતી. વર્તમાન સ્થિતિ : કોર્ટે તમામની દોષિત ઠેરવ્યા હતા, પરંતુ આમના પર IPCની કલમ 120B – ગુનાહિત કાવતરું અને રેલવે એક્ટ 143 લગાવવામાં આવ્યો. તેથી કોર્ટે માત્ર 6 મહિનાની કેદ અને દંડની સજા આપી. બીજો કેસ : સોફ્ટવેર માફિયાના ‘મુખ્ય સૂત્રધારો’ બેનકાબ, પરંતુ મામલો હજુ સુનાવણી હેઠળ 2014-15માં કેસ નોંધવામાં આવ્યો. આ કેસના ચાર્જશીટમાં સીબીઆઈએ લખ્યું કે, ‘સલમાન સલીમ ખાન મુખ્ય વ્યક્તિ છે, જે શમશેર આલમ સાથે મળીને આખી ગેંગને નિયંત્રિત કરે છે. બંનેને ગેરકાયદે તત્કાલ રેલવે ટિકિટ બુકિંગ સોફ્ટવેર વેચવાના કારોબારના ટોચના મુખ્ય સૂત્રધાર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે.’ ‘સલમાન સલીમ ખાન ગેરકાયદે સોફ્ટવેર કારોબારમાં ટેકનિકલ કામ પણ સંભાળતો હતો, જેમ કે ઇન્ટરનેટ ડોમેન પર એપ્લિકેશન હોસ્ટ કરવી, વેચાણ અને સેવા સંબંધિત વિતરકો (ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સ) અને એજન્ટો સાથે સંકલન કરવું.’ સીબીઆઈએ શબ્બીર ખોજા, શેખ સલીમ, નવનીત પ્રજાપતિ, ટી સ્ટાલિન, મોહમ્મદ હામિદ, નૌમાન સલીમ ખાન, રઈસ અહેમદ અકબર, સલમાન સલીમ ખાન અને શમશેર આલમને આરોપી બનાવ્યા છે. વર્તમાન સ્થિતિ : આ કેસ હજુ સુનાવણી (ટ્રાયલ) હેઠળ છે. પુરાવા રજૂ અને નોંધવામાં આવી રહ્યા છે. કેસની પહેલી સુનાવણી 28 ફેબ્રુઆરી 2017ના રોજ થઈ હતી. આગામી સુનાવણી 28 માર્ચે છે. તમામ આરોપીઓ જામીન પર બહાર છે. ત્રીજો કેસ : CBIનો જ પ્રોગ્રામર બન્યો માસ્ટરમાઇન્ડ, બિટકોઈન-હવાલાથી ચાલતો હતો કરોડોનો ખેલ 25 ડિસેમ્બર 2017ના રોજ CBIએ પોતાના જ પ્રોગ્રામર અજય ગર્ગ વિરુદ્ધ FIR નોંધી. આરોપ છે કે તેણે WinZip, Neo, Reget જેવા ગેરકાયદે સોફ્ટવેર બનાવ્યા, જે IRCTCની તત્કાલ ટિકિટ વ્યવસ્થાને બાયપાસ કરી શકતા હતા. આ સોફ્ટવેરની મદદથી એજન્ટો ઝડપથી મોટી સંખ્યામાં ટિકિટ બુક કરી લેતા હતા, જેનાથી સામાન્ય મુસાફરોને ટિકિટ મળી શકતી નહોતી. તપાસમાં સામે આવ્યું કે અજય ગર્ગે અનિલ ગુપ્તા અને અન્ય સહયોગીઓ સાથે મળીને આ સોફ્ટવેર દેશભરમાં એજન્ટોને વેચ્યા. તેના બદલામાં પૈસા Bitcoin, હવાલા અને રોકડ દ્વારા લેવામાં આવતા હતા. દરોડામાં આશરે 89 લાખ રૂપિયા રોકડા અને 61 લાખ રૂપિયાના દાગીના જપ્ત થયા. વર્તમાન સ્થિતિ : આ કેસમાં CBIએ 2021માં આરોપનામું દાખલ કર્યું હતું. પરંતુ ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ, 1988 હટાવ્યો હતો, જેની સામે કોર્ટે અસંમતિ દર્શાવી. સીબીઆઈને ફરી તપાસના આદેશ આપ્યા. અત્યારે આરોપો પર દલીલો ચાલી રહી છે. ગર્ગ જામીન પર બહાર છે. ચોથો કેસ : 18 FIR, પરંતુ તપાસ માત્ર 2 કેસમાં થઈ 2020માં RPFમાં નોંધાયેલી 18 FIRને આગળ વધારવા માટે RPFના DG તરફથી CBI તપાસની માંગ કરવામાં આવી. આરોપીઓમાં સિરાજ અહેમદ ખાન, શમશેર આલમ, કિફાયત આલમ, જિતેન્દ્ર શર્મા ઉર્ફે ગોરા જીતુ ખોદારે, રાજેશ યાદવ, રામકુમાર યાદવ અને રિષભ જૈનના નામ સામેલ હતા. વર્તમાન સ્થિતિ : 18 માંથી માત્ર 2 FIR ની તપાસ થઈ. બાકીના કેસોની તપાસ થઈ નથી. જ્યારે, ખુદ સીબીઆઈ નિયામકે ફાઈલ તપાસ માટે આગળ વધારી છે. 5400 એજન્ટ્સ, કરોડોનો ખેલ- 1 લાખ રૂપિયાની 80 ઈ-ટિકિટ મળી મે 2018માં રેલવે સુરક્ષા દળ એટલે કે RPF અને મધ્ય રેલવેની સતર્કતા ટીમે મુંબઈમાં સલમાન ખાનની ધરપકડ કરી હતી. 2 મે 2018ના રોજ જોગેશ્વરી વિસ્તારમાં દરોડા દરમિયાન તેને લેપટોપ સાથે પકડવામાં આવ્યો હતો. તપાસમાં સામે આવ્યું કે તે ‘Counter V2’ નામના ગેરકાયદે સોફ્ટવેર દ્વારા દેશભરમાં આશરે 5,400 એજન્ટોનું નેટવર્ક ચલાવતો હતો, જેનાથી એજન્ટો થોડી સેકન્ડોમાં તત્કાલ ટિકિટ બુક કરી લેતા હતા. કાર્યવાહી દરમિયાન તેની સિસ્ટમમાંથી આશરે 1 લાખ રૂપિયાની 80 ઈ-ટિકિટ મળી આવી અને બાદમાં સર્વરની તપાસમાં 6,600થી વધુ PNR જેની કિંમત આશરે 1.47 કરોડ રૂપિયા હતી તે ટિકિટોનો ડેટા મળ્યો. આ મામલામાં RPF, બાયકુલાએ રેલવે એક્ટની કલમ 143 હેઠળ કેસ નોંધ્યો હતો. 15 એપ્રિલ 2023ના રોજ RPFએ શમશેર આલમની તમિલનાડુના તિરુવન્નામલાઈથી ધરપકડ કરી. તપાસ એજન્સીઓના જણાવ્યા મુજબ શમશેરે IRCTCની તત્કાલ ટિકિટ બુકિંગને બાયપાસ કરવા માટે ‘Fusion’ સહિત અનેક ગેરકાયદે સોફ્ટવેર તૈયાર કર્યા હતા અને આ દેશભરના ખાનગી ટિકિટ એજન્ટોને ભાડે આપતો હતો. જણાવવામાં આવ્યું કે તે છેલ્લા આશરે 10 વર્ષોથી મુંબઈના ટિટવાલા વિસ્તારમાંથી નેટવર્ક સંચાલિત કરી રહ્યો હતો અને તેના સોફ્ટવેર દ્વારા એજન્ટો સેકન્ડોમાં ટિકિટ બુક કરી લેતા હતા. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ આ નેટવર્ક દ્વારા આશરે 50 કરોડ રૂપિયા સુધીનો ગેરકાયદે કારોબાર થયો. પૂછપરછમાં સામે આવ્યું કે તે પહેલા ‘Sharp’, ‘Tez’, ‘Nexus++’ અને ‘Fusion’ જેવા સોફ્ટવેર માસિક ભાડા પર આપતો હતો અને બાદમાં સાથીઓ સાથે મળીને નેટવર્કને દેશભરમાં ફેલાવ્યું. ધરપકડ બાદ તેને કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો. હાલમાં જામીન પર બહાર છે. પૈસા કેવી રીતે કમાય છે આ 5 અધિકારીઓ પર ગેરરીતિ રોકવાની જવાબદારી ‘સિક્યોરિટી ફીચર ઉમેરતા જ તોડ પણ નીકળી જાય છે’ તપાસ કરનારા વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે, ‘તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે, પૂર્વી યુપીમાં બેસીને આરોપીઓ ગેરકાયદે સોફ્ટવેરથી ટિકિટ બુકિંગનું રેકેટ આખા દેશમાં ચલાવી રહ્યા છે. આમના સોફ્ટવેરમાં વિગતો પહેલાથી જ ભરેલી હોય છે. સેકન્ડ્સમાં ટિકિટ બુક થઈ જાય છે.’ ‘આખું રેકેટ હજુ પણ સક્રિય છે, કારણ કે બધા જામીન પર બહાર છે. IRCTC તરફથી જે પણ સિક્યોરિટી ફિચર ઉમેરવામાં આવે છે, આ લોકો તરત જ તેનો તોડ કાઢી લે છે, તેથી હવે RPF એ આમને પકડવા જોઈએ. જે લોકોના નામ ચાર્જશીટમાં છે, તેઓ જ રેકેટ ચલાવી રહ્યા છે.’ IRCTC, CBI ને સવાલ મોકલ્યા – ભાસ્કરે આ મામલામાં IRCTC અને CBIનો પક્ષ જાણવા માટે તેમને સવાલ મોકલ્યા છે. હજુ સુધી જવાબ આવ્યો નથી. વળતો જવાબ આવતા જ સમાચારમાં અપડેટ કરવામાં આવશે.