નક્સલવાદ ખતમ, નક્સલબારી કઈ હાલતમાં:નક્સલ લીડર કનૂ સન્યાલની સાથી બોલી- ન મોદી ખતમ કરી શકશે, ન મમતા; નોર્થ બંગાળમાં BJPનું પલડું ભારે

પશ્ચિમ બંગાળનું નક્સલબારી, જ્યાં ભારતમાં નક્સલવાદની શરૂઆત થઈ હતી. સરકારે ભલે નક્સલવાદનો અંત જાહેર કર્યો હોય, પરંતુ તેના નિશાન નક્સલબારીમાં હજુ પણ છે. સૌથી પ્રખ્યાત ચિહ્નવાળું લાલ દીવાલોવાળું ઘર છે. અહીં લહેરાતા ધ્વજ લાલ રંગના છે. ઘરની છત પણ લાલ રંગની છે. દીવાલ પર અંગ્રેજીમાં લખેલું છે "કનુ સન્યાલ સ્મૃતિ ભવન." આ નક્સલ ચળવળના શરૂઆતના નેતા કનુ સાન્યાલનું ઘર છે. પ્રથમ નક્સલવાદી કનુ સાન્યાલે મે 1967માં ચારુ મજુમદાર સાથે નક્સલ ચળવળ શરૂ કરી હતી. અન્ય જીવંત પ્રતીક શાંતિ છે જે ચારુ મજુમદારની સાથી છે. તે 84 વર્ષની છે અને માટીના ઘરમાં રહે છે. એક પલંગ, વાસણો અને માટીનો ચૂલો તેની સંપત્તિ છે. શાંતિ કહે છે કે નક્સલ આંદોલન ક્યારેય ખતમ થશે નહીં, ભલે મોદી કોશિશ કરે કે મમતા. ઉત્તર બંગાળની 54 બેઠકોમાંથી 30 બેઠકો ભાજપ પાસે, નક્સલબારીમાં આજે મતદાન કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે 30 માર્ચે લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે નક્સલવાદ હવે લગભગ સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ ગયો છે. આ દાવાને પગલે નક્સલબારીમાં તેની પ્રથમ વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. મતદાન આજે (23 એપ્રિલે) છે. દાર્જિલિંગથી લગભગ 60 કિમી દૂર નક્સલબારી 2011 પહેલા સિલિગુડી વિધાનસભા મતવિસ્તારનો ભાગ હતું. 2008માં સીમાંકન થયું હતું, અને 2011માં માટીગરા-નક્સલબારી મતવિસ્તાર બનાવવામાં આવ્યો હતો. ત્રણ વખત ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી, જેમાં કોંગ્રેસ બે વાર જીતી હતી. 2021માં ભાજપ પહેલી વાર જીત્યો હતો. ચાના બગીચા માટે પ્રખ્યાત આ વિસ્તાર ઉત્તર બંગાળમાં આવે છે. 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ઉત્તર બંગાળની 54 બેઠકોમાંથી ભાજપે 30 બેઠકો જીતી હતી. ટીએમસીએ 23 બેઠકો જીતી હતી. આ વખતે ભાજપ 32 થી 38 બેઠકો પર મજબૂત છે. પહેલા તબક્કામાં 152 બેઠકોમાંથી ભાજપ 80 થી 90 બેઠકો પર આગળ જોવા મળી રહ્યો છે. ખેડૂતનું માથું ફોડવાની સાથે જ શરૂ થયું નક્સલ આંદોલન શાંતિ મુંડા નક્સલવાદી સંગઠનની મહિલા સમિતિમાં હતી. તે કનુ સાન્યાલના સાથી ચારુ મજુમદારથી ખૂબ પ્રભાવિત હતી. 24 મે, 1967 ના રોજ આંદોલન શરૂ થયું ત્યારે તે ત્યાં હાજર હતી. તે સમયે તે ફક્ત 25 વર્ષની હતી. તે બાળકને પીઠ પર બાંધીને આંદોલનમાં જોડાતી હતી. તેણીએ બે વાર ચૂંટણી લડી પરંતુ ક્યારેય જીતી ન શકી. શાંતિ કનુ સાન્યાલના ઘરની બાજુમાં રહે છે. તે લાકડીના સહારે ચાલે છે. તેને મળ્યા પછી તેણે હાથ જોડીને કહ્યું, "હું હોસ્પિટલમાં હતી. હું ફક્ત 3-4 દિવસ પહેલા જ પાછી આવી છું." નક્સલવાદી ચળવળ વિશે તમને શું યાદ છે? શાંતિ કહે છે, "મને બધું યાદ છે. જમીનની લડાઈથી કહાની શરૂ થઈ હતી. જમીનદારોએ બિગુલ કિશનનું માથું ફોડી નાખ્યું હતું. જમીન માટેની લડાઈ ત્યારે પણ હતી અને આજે પણ છે. જમીન બધે વેચાઈ રહી છે; આ લડાઈ ક્યારેય ખતમ થશે નહીં." "તે સમયે પણ ખેડૂતો પોતાની જમીન પરના હક્કની માંગ કરી રહ્યા હતા. આજે પણ તેમની પાસે જમીન નથી. તેઓ પોતાનું ઘર કેવી રીતે ચલાવશે? બેરોજગારી બહુ છે. મારા ઘરને જ જુઓ. મારી પૌત્રી BA પાસ છે. કોઈ નોકરી મળતી નથી, એટલે ભટકતી રહે છે. જો લોકો એક નહીં થાય તો પક્ષો પોતાના ફાયદા માટે કામ કરતા રહેશે. એટલા માટે સામ્યવાદી વિચારધારા ક્યારેય ખતમ થશે નહીં. "હવે નેતાઓ બદલાઈ ગયા છે. તેઓ પોતાનું કામ પહેલા રાખે છે. કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની વિચારધારા એ છે કે લોકો પહેલા આવે અને નેતાઓએ તેમનું પાલન કરવું જોઈએ. આજકાલ નેતાઓ લોકોથી આગળ છે. તેમની પાસે મોટી ગાડીઓ છે. તેઓ ફક્ત લોકોને છેતરવાનું જાણે છે. જો આપણે ચૂંટણી જીતીએ તો આપણે રાવણ રાજા બનીશું. હું હજુ પણ કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની સભાઓમાં હાજરી આપું છું, પરંતુ હવે વિચારો અલગ થઈ ગયા છે." 'મોદી કહે છે કોમ્યુનિસ્ટને ખતમ કરી દઈશું, પણ તે મરશે નહીં' નક્સલબારીમાં સામ્યવાદી પક્ષ પાછળ પડી ગયો છે. સ્પર્ધા ટીએમસી અને ભાજપ વચ્ચે છે. શાંતિ કહે છે, "મમતા અને મોદી બધા સરખા છે. જ્યાં સુધી બધા એક સાથે ન આવે ત્યાં સુધી કોઈ વિકાસ થશે નહીં. લોકો કહે છે કે સામ્યવાદનો નાશ થશે. નરેન્દ્ર મોદી પણ કહે છે કે તેઓ તેમને નાશ કરશે. તો કરો. પબ્લિક છે ને. અમે નહીં કરીએ, નેતાઓ પણ નહીં કરે. જનતા નિર્ણય લેશે. કોમ્યુનિસ્ટ ક્યારેય મરશે નહીં. રશિયા, જર્મની અને ચીનને જુઓ. ત્યાં ઘણા લોકો મૃત્યુ પામ્યા, પરંતુ કોમ્યુનિસ્ટ ક્યારેય ખતમ થયો નહીં, ખતમ થશે પણ નહીં." માર્ક્સ, માઓ, લેનિન, સ્ટાલિનની મૂર્તિ; લોકો બોલ્યા- લાલ પાર્ટી ખતમ નક્સલબારીમાં 25 મે, 1967 ના રોજ, નક્સલબારીમાં પોલીસ ગોળીબારમાં 11 લોકો માર્યા ગયા હતા જેમાં 8 મહિલાઓ અને બે બાળકોનો સમાવેશ થાય છે. આ સ્થળે એક શહીદ બેદી (વેદી) બનાવવામાં આવી છે. મધ્યમાં ચારુ મજુમદારની પ્રતિમા છે. નજીકમાં કાર્લ માર્ક્સ, લેનિન, સ્ટાલિન અને માઓત્સે તુંગની પ્રતિમાઓ છે. અહીં મળેલા સુનીલ 1967ના આંદોલનના સાક્ષી છે. તે સમયે તે 13 વર્ષના હતા. સુનીલ કહે છે, "અહીં ભારતીયોની માત્ર 5-6 પ્રતિમાઓ છે. બાકીના વિદેશીઓ છે. આ લોકો ગયા છે. લોકો વર્ષમાં એક વાર અહીં ફૂલો ચઢાવવા આવે છે. આ લોકોએ પહેલા કામ કર્યું. તેમનું લોહી વહેવડાવવામાં આવ્યું. ધીમે ધીમે બધું સમાપ્ત થઈ ગયું. હવે અહીં સ્પર્ધા TMC અને ભાજપ વચ્ચે છે. કોંગ્રેસ અને લાલ પાર્ટી ખતમ થઈ ગયા છે." 'નક્સલબારી નામ સાંભળતાં જ અમને નક્સલી સમજે છે' નક્સલબારીના રેલવે સ્ટેશનથી બજાર સુધી રસ્તાની બંને બાજુ પાર્ટીના ધ્વજ લહેરાતા હતા. ઘણી દુકાનોમાં ભાજપ અને ટીએમસી બંનેના ધ્વજ લહેરાતા હતા. મીઠાઈની દુકાન ચલાવતા સાયન કુંડૂ કહે છે, "જેની પણ રેલી અહીંથી શરૂ થાય છે, તે પોતાનો ધ્વજ ફરકાવે છે. અમે નથી ફરકાવતા." શું નક્સલબારી નામ ક્યારેય કોઈ સમસ્યા ઊભી કરે છે? સયાન જવાબ આપે છે, "હા, મને ઘણી વાર થાય છે. હું અભ્યાસ માટે બેંગલુરુ ગયો હતો. મેં ત્યાં મારા મિત્રોને કહ્યું હતું કે મારું ઘર નક્સલબારીમાં છે. તેઓ મને વિચિત્ર રીતે જોતા હતા. નક્સલબારીનો ઉલ્લેખ આવતાં જ નક્સલવાદીઓની યાદ આવે છે. તેઓ હજુ પણ આવું જ વિચારે છે." નક્સલબારીના મુદ્દા… ચાના બગીચામાં મજૂરી નથી વધી, આદિવાસી વિસ્તારમાં મત કપાવાથી ગુસ્સો નક્સલબારી નજીક 40 થી વધુ ચાના બગીચા છે. બધા મેદાની વિસ્તારોમાં આવેલા છે. પહાડી વિસ્તારોમાં 80 થી વધુ બગીચા છે. અહીં બે મુદ્દા છે. મહિલાઓને તેમના કામ માટે માત્ર 250 રૂપિયા મળે છે અને તેમના નામ મતદાર યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે. અહીં મળેલી અનિતા ભગત કહે છે, "મારા પતિ અને પુત્રના નામ મતદાર યાદીમાં છે. મારા સાળા અને મારા દીયરના નામ ઊડી ગયા છે. અમે ચકરમાણીમાં રહીએ છીએ. અમે આખો દિવસ ચાના બગીચામાં કામ કરીએ છીએ અને 250 રૂપિયા કમાઈએ છીએ." નામો કાઢી નાખવા અંગે રાજા મુર્મૂ કહે છે, "આદિવાસી એટલે સૌથી વૃદ્ધ રહેવાસી. તેથ, આદિવાસી નામ કાઢી નાખવા જોઈએ નહીં. નજીકમાં ચારથી વધુ આદિવાસી વસાહતો છે. દરેકના પરિવારના સભ્યોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે. નામ કાઢી નાખવાનો અર્થ એ છે કે અમારું અસ્તિત્વ પણ કાઢી નાખવામાં આવ્યું છે." નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય: આદિવાસી મતોના કારણે ભાજપ પહેલા તબક્કામાં આગળ દેખાય છે