'રિસેપ્શન પર બેઠેલી છોકરી તે જ હાલતમાં બળી ગયેલી':દિલ્હી અગ્નિકાંડમાં 21 મોત, નારાજ લોકો બોલ્યા- રહેણાંક વિસ્તાર કેવી રીતે હોટલ હબ બન્યો

સવારે આશરે 8થી 9 વાગ્યાની વચ્ચે. દિલ્હીના હૌજરાનીમાં રહેતા મોહમ્મદ શાહરૂખ કામ પર જઈ રહ્યા હતા. માલવીય નગર પહોંચ્યા, તો ફ્લરિશ સ્ટે હોટલમાંથી ધુમાડો નીકળતો દેખાયો. ભાગીને હોટલ પાસે પહોંચ્યા, તો જોયું કે કાકા અને ભાઈ અંદર ફસાયેલા લોકોને બચાવવાની વ્યવસ્થા કરી રહ્યા છે. બંને હોટલ પાસે નીચે ગાદલાં ગોઠવી રહ્યા હતા. શાહરૂખ જણાવે છે કે ગાદલાં ગોઠવતા જ સૌથી પહેલા હોટલ સ્ટાફ કૂદીને બહાર આવ્યો. તેમના તરફથી જ ખબર પડી કે અંદર 40થી વધુ લોકો ફસાયેલા છે. આમાંથી મોટાભાગના વિદેશી છે. કેટલાક ગેસ્ટ સૂઈ રહ્યા છે, તેમને આગ લાગવાના સમાચાર પણ નથી. આસપાસના લોકોએ ફાયર બ્રિગેડ અને એમ્બ્યુલન્સ બોલાવી. આસપાસ જામ હતો, તેથી ફાયર બ્રિગેડની ટીમને પહોંચવામાં થોડો સમય લાગી ગયો. ફોટો કેપ્શન: આગમાં દાઝી જવાથી 21 લોકોના મોત થયા છે, જેમાં 17 વિદેશી નાગરિકો છે. આ બાંગ્લાદેશ અને આફ્રિકન દેશોના છે. એકની ઉપર એક 5-6 ગાદલાં ગોઠવ્યા, 8 લોકોએ કૂદીને જીવ બચાવ્યો હોટલની સામે અરમાન ખાનની ગાદલાની દુકાન છે. તેઓ જણાવે છે, ‘હોટલના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર ભીષણ આગ લાગી હતી. ન કોઈ અંદર જઈ શકતું હતું કે ન બહાર નીકળી શકતું હતું. પહેલા, બીજા અને ત્રીજા ફ્લોર પર ફસાયેલા લોકો બારીઓમાંથી કૂદવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. અમે દુકાનમાંથી ગાદલાં કાઢ્યા અને હોટલ પાસે 5થી 6 ગાદલાં એકની ઉપર એક કરીને ગોઠવી દીધા. આશરે 8 લોકોએ બારીઓમાંથી કૂદીને જીવ બચાવ્યો.’ ‘ત્યાં સુધીમાં ફાયર બ્રિગેડની ગાડીઓએ આગ ઓલવવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. આગ ઓલવાઈ, તો અમે 10-12 લોકો હોટલની અંદર ગયા. ધુમાડામાં ગૂંગળામણના કારણે અંદર ઘણા લોકો બેભાન પડ્યા હતા, તેમને ચાદરોમાં લપેટીને બહાર લાવવામાં આવ્યા. અમે આશરે 40-45 લોકોને રેસ્ક્યૂ કર્યા. અંદર જે જેમ બેઠું કે સૂતું હતું, તેમ જ બળીને ખાખ થઈ ગયું હતું. પહેલા ફ્લોર પરથી એક મહિલાના હેલ્પ-હેલ્પ બૂમો પાડવાનો અવાજ આવી રહ્યો હતો. અમે ઘણા બધા લોકો રેસ્ક્યૂમાં લાગેલા હતા, તેથી ખબર નથી કે મહિલા બચી કે નહીં.’ હોટલમાં ગેસ્ટની સાથે સ્ટાફ પણ હતો. આના પર અરમાન જણાવે છે, ‘અમને શરૂઆતમાં જ સ્ટાફના લોકો દેખાયા. પછી તેઓ ક્યાં ગયા, ખબર નથી.’ રિસેપ્શન પર બેઠેલી છોકરી, તે જ હાલતમાં બળેલી મળી રેસ્ક્યૂમાં સામેલ આમિર ખાન જણાવે છે, ‘ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર અને ફર્સ્ટ ફ્લોર પર ભયાનક આગ લાગી હતી. ઓલવાયા પછી પણ દ્રશ્ય એટલું ભયાનક હતું કે નબળા દિલનો માણસ અંદરની સ્થિતિ જોઈ ન શકે. અંદર એટલો ધુમાડો ભરેલો હતો કે શ્વાસ લેવો મુશ્કેલ હતો. ફર્સ્ટ ફ્લોરના રિસેપ્શન પર બેઠેલી છોકરી તે જ હાલતમાં બળી ગઈ હતી.’ ‘બેઝમેન્ટ સુધી આગ પહોંચી ન હતી, તેથી અમે લોકો શટર કાપીને ત્યાં જોવા પહોંચ્યા કે અંદર કેટલા લોકો ફસાયેલા છે, પરંતુ ત્યાં ખૂબ અંધારું હતું. અમે બાથરૂમ અને રૂમોમાંથી લોકોને શોધીને કાઢ્યા. મોટાભાગના બેહોશ હતા. આશરે 20થી 25 લોકોને ચાદરો દ્વારા બહાર લાવ્યા. આમાં મોટાભાગના વિદેશી ગેસ્ટ હતા, માત્ર 3 જ ભારતીય હતા. આમાંથી ઘણા લોકોને સીપીઆર (CPR) આપીને હોસ્પિટલ મોકલ્યા.’ બે લેનના રોડ પર ગાડીઓ ઊભી, ફાયર બ્રિગેડ કેવી રીતે આવે હોટલ પાસે મેડિકલ શોપ ચલાવતા શૈલેન્દ્ર તિલક જણાવે છે, ‘મેક્સ હોસ્પિટલના કારણે વિસ્તારમાં ખૂબ ભીડ રહે છે. બીજા દેશોમાંથી લોકો અહીં સારવાર કરાવવા માટે આવે છે. દર્દીની સાથે જે પરિવારના સભ્યો આવે છે, તેઓ આ જ હોટલોમાં રોકાય છે. છેલ્લા 6-7 વર્ષથી આ હોટલો આ જ લોકોથી ચાલી રહી છે.’ ટ્રાફિક જામના કારણે સમયસર ફાયર બ્રિગેડ ન પહોંચવા પર તેઓ કહે છે, ‘અહીં 6 લેનનો રોડ પાસ થયાને 40 વર્ષ વીતી ગયા, પરંતુ તેના પર હજુ સુધી અમલ થઈ શક્યો નથી. બે લેનના રોડ પર ગાડીઓ ઊભી રહે છે, તેથી આવવા-જવા વાળાને રસ્તો પણ મળતો નથી.’ રહેણાંક વિસ્તાર બન્યો હોટલ હબ, ન સેફ્ટી વ્યવસ્થા-ન ઇમરજન્સી એક્ઝિટ હૌજરાનીમાં રહેતા લોકો આ ઘટના પછી રહેણાંક વિસ્તારમાં હોટલ ચલાવવા પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. શાહીન ખાન કહે છે કે અહીં BNB (બેડ એન્ડ બ્રેકફાસ્ટ) સર્ટિફાઇડ હોમ સ્ટેના નામે ઘણી હોટલો ચાલી રહી છે. આમાં મોટાભાગે વિદેશી ગેસ્ટ રોકાય છે, જેમાં સાઉથ આફ્રિકા અને અફઘાનિસ્તાનથી આવતા લોકો વધારે છે. ગેટ નંબર-1 પર હોટલ રજિસ્ટર જોશો, તો તેમાં આશરે 20 હોટલોનો રેકોર્ડ મળશે. આ બધી કોઈ પણ રોકટોક વગર ચાલી રહી છે, જ્યારે કે આ રહેણાંક વિસ્તાર છે. BNB હેઠળ 5થી 6 રૂમનું હોમ સ્ટે ચલાવવાની પરમિશન હોય છે, પરંતુ અહીં 25 રૂમની 3થી 4 માળની હોટલ ચાલી રહી છે. આમાં ન તો ફાયર સેફ્ટીની કોઈ વ્યવસ્થા છે અને ન તો ઇમરજન્સી એક્ઝિટ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં જૂની ઈમારતો નવી હોટલની બિલ્ડિંગોમાં બદલાઈ ગઈ છે. માત્ર 500 મીટરના દાયરામાં 8થી 10 હોટલ માલવીય નગરની જે ફ્લરિશ સ્ટે હોટલમાં આગ લાગી છે, તેના 400થી 500 મીટરના દાયરામાં 8થી 10 હોટલો છે. જ્યારે 100 મીટરના દાયરામાં ફ્લરિશ સ્ટે સહિત ત્રણ હોટલો છે. ત્રણેયનો એક જ માલિક લોકેશ બજાજ છે. 1. ફ્લરિશ સ્ટે 2. ફ્લરિશ ઇન ગેસ્ટ હાઉસ 3. ગ્રીન રેસિડેન્સી હોટલ બાકીની બંને હોટલોમાં ફાયર સેફ્ટી સહિત સુરક્ષા વ્યવસ્થા જોવા માટે અમે ફ્લરિશ ઇન ગેસ્ટ હાઉસ પહોંચ્યા. અહીં પણ બેઝમેન્ટમાં 5 રૂમ અને કિચન (રસોડું) મળ્યા. બેઝમેન્ટમાં ન તો કોઈ ફાયર એક્સટિંગ્વિશર લગાવેલું મળ્યું, ન તો વેન્ટિલેશન હતું. બેઝમેન્ટમાં એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ માટે એક સાંકડો ગેટ છે, જેમાંથી એક વારમાં એક જ વ્યક્તિ નીકળી શકે છે. કોઈ ઇમરજન્સી એક્ઝિટની વ્યવસ્થા નથી. એક વ્યક્તિના આવવા-જવા લાયક કોરિડોર છે અને આનાથી જ રૂમોમાં જવાનો રસ્તો છે. બેઝમેન્ટની ઉપર 3 ફ્લોર છે અને દરેક ફ્લોર પર 6-6 રૂમ છે. દરેક ફ્લોરની બહાર બબ્બે ફાયર એક્સટિંગ્વિશર લાગેલા છે, પરંતુ વેન્ટિલેશન ઉપરના ફ્લોર પર પણ નથી. વિન્ડોમાં ફિક્સ ગ્લાસ લાગેલા છે, જેને કોઈ પણ ઇમરજન્સીમાં તોડવા સિવાય બહાર નીકળવાનો કોઈ રસ્તો નથી. જ્યારે અમે અંદર પહોંચ્યા, તો હોટલ ખાલી પડી હતી. અંદર કોઈ સ્ટાફ ન મળ્યો. એક રૂમમાં વૃદ્ધ રોકાયેલા મળ્યા, પરંતુ તેઓ વાતચીત કરવા માટે તૈયાર ન થયા.