સંતોષ જ સૌથી મોટી સંપત્તિ:નિર્ધન ખેડૂતે સંઘર્ષોમાંથી મુક્તિ મેળવવા ભક્તિ કરી, દેવી પાસેથી આશ્ચર્યજનક વરદાન માંગ્યું; જાણો પ્રેરક કથા

જે લોકો અસંતુષ્ટ રહે છે, તેમનું મન ક્યારેય શાંત રહી શકતું નથી. સુખ-શાંતિ મેળવવા માટે જીવનમાં સંતોષ હોવો ખૂબ જ જરૂરી છે. આ વાત એક લોકકથાથી સમજી શકાય છે. વાર્તા અનુસાર, વર્ષો પહેલાં એક ગરીબ ખેડૂત હંમેશા સંઘર્ષ અને ચિંતાઓમાં ઘેરાયેલો રહેતો હતો. તે દિવસ-રાત મહેનત કરતો, પરંતુ તેમ છતાં તેની જરૂરિયાતો પૂરી થઈ શકતી ન હતી. ગરીબીના કારણે તેનું મન હંમેશા બેચેન રહેતું હતું અને તે પોતાના જીવનથી ખૂબ જ અસંતુષ્ટ હતો. એક દિવસ તેના ગામમાં એક પ્રખ્યાત સંત આવ્યા. ખેડૂતે વિચાર્યું કે, કદાચ સંત તેની સમસ્યાનો કોઈ ઉકેલ આપી શકે છે. તે સંત પાસે ગયો અને પોતાની બધી મુશ્કેલીઓ વિસ્તારપૂર્વક જણાવી. સંતે તેની વાત ધ્યાનથી સાંભળી અને તેને એક વિશેષ મંત્ર આપ્યો. સાથે જ તેમણે તે મંત્રનો જાપ કરવાની વિધિ પણ સમજાવી. ખેડૂતે સંતે જણાવ્યા મુજબ નિયમિત રૂપે મંત્ર જાપ શરૂ કરી દીધો. થોડા જ દિવસોમાં તેની ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી પ્રસન્ન થઈને તેની સામે એક દેવી પ્રગટ થયાં. દેવીએ કહ્યું કે, 'હું તારી ભક્તિથી ખુશ છું, તું જે ઇચ્છે તે વરદાન માંગી શકે છે.' ખેડૂત અચાનક આવેલા આ અવસરથી આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. તે સમજી શકતો ન હતો કે, તેણે શું માંગવું જોઈએ? તેણે દેવીને કહ્યું કે, તે બીજા દિવસે પોતાનું વરદાન માંગશે. દેવી તેની વાત માનીને અદૃશ્ય થઈ ગયાં. હવે ખેડૂતના મનમાં જાતજાતના વિચારો આવવા લાગ્યા. તે વિચારવા લાગ્યો કે તેની પાસે સારું ઘર નથી, તેથી તેણે ઘર માંગી લેવું જોઈએ. પછી તેને લાગ્યું કે જમીનદાર બનવું વધુ સારું રહેશે. થોડી વાર પછી તેણે વિચાર્યું કે જમીનદાર કરતાં પણ મોટો તો રાજા હોય છે, તેથી રાજા બનવાનું વરદાન માંગવું જોઈએ. આ જ મૂંઝવણમાં આખો દિવસ પસાર થઈ ગયો. આખી રાત તે સૂઈ શક્યો નહીં. તેનું મન ક્યારેક એક ઈચ્છા પર અટકતું, ક્યારેક બીજી પર. આમ જ વિચાર-વિમર્શ કરતાં કરતાં સવાર થઈ ગઈ. સવાર થતાં જ તેની સામે દેવી ફરી પ્રગટ થયાં અને વરદાન માંગવા કહ્યું. ખેડૂતે નમ્રતાથી કહ્યું કે તેને એવું વરદાન જોઈએ છે, જેથી તેનું મન હંમેશા ભગવાનની ભક્તિમાં લાગેલું રહે અને તે દરેક પરિસ્થિતિમાં સંતુષ્ટ રહી શકે. દેવીએ “તથાસ્તુ” કહ્યું અને અદૃશ્ય થઈ ગયાં. આ વાતની તે સંતને જાણ થઈ, જેણે તેને મંત્ર આપ્યો હતો. સંત ખેડૂત પાસે પહોંચ્યા અને તેને પૂછ્યું કે, 'તે દેવી પાસેથી ધન-સંપત્તિ કેમ ન માંગી?' ખેડૂતે જવાબ આપ્યો કે, 'ધનની ઈચ્છાથી જ હું બેચેન થઈ ગયો હતો, તેથી મેં વિચાર્યું કે જે ધન હજી આવ્યું નથી, તેના આવવાના વિચારથી જ હું બેચેન થઈ ગયો છું, મને તો જીવનમાં શાંતિ જોઈએ છે, તેથી મેં દેવી પાસેથી વરદાનમાં ભક્તિ માંગી છે.' પ્રસંગની શીખ જીવનમાં અસંતોષ જ મોટાભાગના તણાવોનું મૂળ છે. જ્યારે વ્યક્તિ પોતાની પાસે જે છે તેમાં સંતુષ્ટ નથી હોતો, ત્યારે તે હંમેશા વધુ મેળવવાની દોડમાં માનસિક શાંતિ ગુમાવી દે છે. સંતોષનો અર્થ પ્રગતિ રોકવી નથી, પરંતુ વર્તમાનને સ્વીકારીને આગળ વધવું છે. ખેડૂતની જેમ જો આપણે દરેક વિકલ્પ પર સ્પષ્ટતા વિના વિચારતા રહીશું, તો જીવનમાં ભ્રમ રહેશે. કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પહેલાં તમારા લક્ષ્યો અને પ્રાથમિકતાઓને સ્પષ્ટ કરવી જરૂરી છે. અનિયંત્રિત ઇચ્છાઓ મનને અશાંત કરી દે છે. એક ઇચ્છા પૂરી થાય છે, તો બીજી જન્મ લે છે. તેથી જરૂરી છે કે આપણે સમજીએ કે ખરેખર આપણને શું જોઈએ છે અને શું માત્ર ક્ષણિક આકર્ષણ છે. ધન, પદ કે પ્રતિષ્ઠા કરતાં માનસિક શાંતિ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. જો કોઈ સિદ્ધિ આપણને તણાવ આપે છે, તો તે લાંબા ગાળે ફાયદાકારક નથી. ધ્યાન, પ્રાર્થના કે આત્મચિંતનથી મન સ્થિર થાય છે. આનાથી વ્યક્તિ પોતાના જીવનના ઉદ્દેશ્યને વધુ સારી રીતે સમજી શકે છે અને ખોટી પ્રાથમિકતાઓથી બચી શકે છે. જીવન જેટલું સરળ હશે, તેટલો જ ઓછો તણાવ હશે. દેખાડા અને બિનજરૂરી સ્પર્ધાથી દૂર રહીને આપણે વધુ સંતુલિત જીવન જીવી શકીએ છીએ. ઘણીવાર લોકો ભવિષ્યની ચિંતામાં વર્તમાનને ગુમાવી દે છે. જીવનનો વાસ્તવિક આનંદ વર્તમાન ક્ષણમાં જ છુપાયેલો છે - સંતોષ, સ્પષ્ટતા અને માનસિક શાંતિ. જ્યારે મન સ્થિર હોય છે, ત્યારે જ વ્યક્તિ સાચા નિર્ણયો લઈ શકે છે અને જીવનને સાચી દિશા આપી શકે છે.