17 મેથી અધિક માસનો પ્રારંભ:આ વર્ષે જેઠમાં પુરુષોત્તમ માસ, જાણો તેની પાછળનું વિજ્ઞાન, કયા-કયા શુભ કાર્યો કરવા

આ વર્ષે જેઠમાં અધિક માસ (પુરુષોત્તમ માસ) રહેશે, એટલે કે જેઠ એક નહીં, પરંતુ બે મહિના સુધી રહેશે. 16 મે સુધી વૈશાખ વદ અમાસ રહેશે, ત્યારબાદ 17 મેથી અધિક માસ શરૂ થશે, જે 15 જૂન સુધી ચાલશે. ત્યારબાદ જેઠ શુક્લ પક્ષ શરૂ થશે, જે 14 જુલાઈ સુધી રહેશે. અધિક માસમાં લગ્ન, ગૃહ પ્રવેશ, મુંડન, જનોઈ સંસ્કાર જેવા માંગલિક કાર્યો માટે મુહૂર્ત હોતા નથી. ઉજ્જૈનના જ્યોતિષાચાર્ય પં. મનીષ શર્મા અનુસાર, અધિક માસમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને તેમના અવતારોની પૂજા ખાસ કરીને કરવામાં આવે છે. આ મહિનાને વિષ્ણુજીના જ એક નામ પુરુષોત્તમથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસોમાં તીર્થ સ્નાન, મંદિરોમાં દર્શન-પૂજન, સત્સંગ, મંત્ર જાપ, દાન-પુણ્ય, પૂજન વગેરે શુભ કાર્યો કરવામાં આવે છે. અંગ્રેજી કેલેન્ડરમાં લીપ યર હોય છે અને હિન્દી પંચાંગમાં અધિક માસ. લીપ યરમાં ફક્ત એક દિવસ વધે છે, જ્યારે અધિક માસથી હિન્દી વર્ષમાં આખો એક મહિનો વધી જાય છે. ખરેખર, આ સૌર વર્ષ અને ચંદ્ર વર્ષ વચ્ચેના તફાવતને કારણે થાય છે. લીપ યરમાં એક દિવસ વધે છે અંગ્રેજી કેલેન્ડર પૃથ્વીના સૂર્યની પરિક્રમાના આધારે ચાલે છે. એક અંગ્રેજી વર્ષમાં 365 દિવસ હોય છે અને લીપ યરમાં 366 દિવસ હોય છે. તેનું કારણ એ છે કે પૃથ્વીને સૂર્યની સંપૂર્ણ પરિક્રમા કરવામાં 365 દિવસ અને લગભગ 6 કલાકનો સમય લાગે છે. દર ચાર વર્ષે આ વધારાના 6 કલાક એક દિવસ બરાબર થઈ જાય છે. આ એક દિવસને કેલેન્ડરમાં સમાયોજિત કરવા માટે કેલેન્ડરમાં એક દિવસ વધારવામાં આવે છે. આ કારણોસર સામાન્ય વર્ષમાં 365 દિવસ અને લીપ યરમાં 366 દિવસ હોય છે. લીપ યર શોધવાની રીત એ છે કે, જે વર્ષને અંક 4 વડે વિભાજિત કરી શકાય છે, તે લીપ યર હોય છે. જેમ કે 2016, 2020, 2024, 2028. લીપ યરમાં ફેબ્રુઆરી 29 દિવસનો હોય છે. અધિક માસના કારણે આ વર્ષનું સંવત 2083, 13 મહિનાનું હશે અધિક માસ ગુજરાતી પંચાંગના એક વધારાના મહિનાને કહેવાય છે. આ દર ત્રણ વર્ષે એક વાર આવે છે. જે સંવતમાં અધિક માસ હોય છે, તે સંવત 13 મહિનાનો હોય છે. ગુજરાતી પંચાંગમાં કાળ ગણના સૂર્ય અને ચંદ્રના આધારે કરવામાં આવે છે. જ્યારે ચંદ્ર 12 રાશિઓનું એક પૂરું ચક્કર લગાવી લે છે, ત્યારે એક ચંદ્ર માસ હોય છે. ચંદ્રને 12 રાશિઓનું ચક્કર લગાવવામાં લગભગ 28-29 દિવસ લાગે છે. આ કારણથી ગુજરાતી પંચાંગનું એક ચંદ્ર વર્ષ 354.36 દિવસનું હોય છે. સૂર્ય એક રાશિમાં લગભગ 30.44 દિવસ રહે છે. આ ગ્રહ 12 રાશિઓનું એક ચક્કર 30.44 x 12 = 365.28 દિવસમાં લગાવે છે. આને સૌર વર્ષ કહેવાય છે. સૌર વર્ષ અને ચંદ્ર વર્ષમાં 10.92 દિવસ (365.28 - 354.36) નો તફાવત દર વર્ષે આવી જાય છે. આ તફાવતને સમાયોજિત કરવા માટે ગુજરાતી પંચાંગમાં દર 32 મહિના અને 14-15 દિવસ પછી અધિક માસ હોય છે. અધિક માસમાં કરો આ શુભ કાર્યો અધિક માસમાં ભગવાન વિષ્ણુની વિશેષ પૂજા કરવી જોઈએ. વિષ્ણુ પુરાણ, શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ, રામાયણ જેવા ગ્રંથોનું પઠન કરવું જોઈએ. સાધુ-સંતોના પ્રવચનો સાંભળવા જોઈએ. પોતાના ઇષ્ટદેવના મંત્રોનો જાપ કરવો. આ દિવસોમાં ગંગા, યમુના, નર્મદા, શિપ્રા જેવી પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવું. નદી સ્નાન કરવું શક્ય ન હોય, તો ઘરે જ પાણીમાં ગંગાજળ ભેળવીને સ્નાન કરી શકાય છે. ભગવાન શિવનો વિશેષ અભિષેક કરવો. શિવલિંગ પર ચંદનનો લેપ કરવો. બિલ્વ પત્ર, ધતૂરો, આંકડાના ફૂલ, દહીં, પંચામૃત, મધ વગેરે વસ્તુઓ અર્પણ કરવી. ધૂપ-દીપ પ્રગટાવીને ભગવાનની આરતી કરવી. ૐ નમ: શિવાય મંત્રનો જાપ કરવો. ઘરમાં બિરાજમાન બાળ ગોપાલનો અભિષેક કરવો. ભગવાનને માખણ-મિશ્રી અને તુલસી ચઢાવવા. કૃં કૃષ્ણાય નમ: મંત્રનો જાપ કરવો. આ દિવસોમાં જૂતા-ચપ્પલ, કપડાં, અનાજ, ભોજન, તલ, ગોળ, તેલ, ધનનું દાન કરવું જોઈએ. કોઈ ગૌશાળામાં ગાયોની દેખભાળ માટે ધનનું દાન કરવું. ગાયોને લીલું ઘાસ ખવડાવવું.