13થી 17 મે, સ્નાન-દાન અને વ્રત-પૂજાના 5 દિવસ:એકાદશી, પ્રદોષવ્રત અને સૂર્ય સંક્રાંતિ, શનિવારે શનિજયંતિ અને રવિવારથી અધિકમાસ શરૂ

13થી 17 મે સુધી સતત 5 દિવસ વ્રત-પૂજા અને સ્નાન-દાનની દ્રષ્ટિએ ખાસ રહેશે. 13 મેના રોજ અપરા એકાદશી, 14 ના રોજ ગુરુપ્રદોષ, 15 ના રોજ વૃષભ સંક્રાંતિ, 16 મેના રોજ શનૈશ્ચરી અમાસ રહેશે અને 17 મેથી અધિકમાસ શરૂ થશે. આમાં એકાદશી વ્રતના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા, પ્રદોષમાં શિવ પૂજન થશે. સંક્રાંતિ પર સૂર્ય પૂજા સાથે સ્નાન-દાન કરવામાં આવશે. શનૈશ્ચરી અમાસ પર શનિ જયંતિ રહેશે અને અધિકમાસમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા થશે. 17 મેથી 15 જૂન સુધી ચાલનારા આ અધિકમાસમાં શુભ કાર્યો માટે કોઈ મુહૂર્ત રહેશે નહીં. 13 મે: અપરા એકાદશી, વિષ્ણુ પૂજા અને વ્રતનો દિવસ આ દિવસે અપરા એકાદશી છે. આ એકાદશી વ્રત વિશે શ્રીકૃષ્ણએ યુધિષ્ઠિરને જણાવ્યું હતું. આ વાત બ્રહ્માંડ પુરાણમાં લખેલી છે. આ વ્રતને પાપોમાંથી મુક્ત કરનાર અને વિષ્ણુ કૃપા આપનાર માનવામાં આવ્યું છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા, વિષ્ણુ સહસ્રનામ, ગીતા પાઠ, તુલસી પૂજા, દીપદાન અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને અન્ન-વસ્ત્ર દાન કરવાની પરંપરા છે. પદ્મ પુરાણ અનુસાર એકાદશી વ્રતમાં અન્ન ખાવામાં આવતું નથી. આ દિવસે સવારે સ્નાન કરીને વ્રતનો સંકલ્પ લો. ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરો. જળ અને પંચામૃતથી અભિષેક કરો. પીળા ફૂલ, તુલસી દળ, ફળ ચઢાવો અને આરતી કરો. 14 મે: ગુરુપ્રદોષ, શિવપૂજાનો વિશેષ સંધ્યાકાળ 14 મેના રોજ ગુરુવાર હોવાથી આ ગુરુપ્રદોષ રહેશે. આ દિવસે ભગવાન શિવની પૂજા પ્રદોષ કાળ એટલે કે સૂર્યાસ્તની આસપાસ સંધ્યાકાળમાં થાય છે. સ્કંદ પુરાણ અનુસાર, પ્રદોષ વ્રતમાં શિવપૂજા, દીપ, બિલ્વપત્ર અને સ્તુતિથી દરેક પ્રકારના પાપનો નાશ થાય છે તેવી માન્યતા છે. શિવપુરાણ અનુસાર, પ્રદોષ એટલે કે ત્રયોદશી તિથિમાં સાંજે શિવ પૂજા કરવાથી દરેક પ્રકારના દોષ દૂર થાય છે. 15 મે: વૃષભ સંક્રાંતિ, સ્નાન-દાન અને સૂર્ય પૂજાનો દિવસ 15 મેના રોજ સૂર્ય મેષ રાશિમાંથી વૃષભ રાશિમાં પ્રવેશ કરશે. સંક્રાંતિનો સમય સૂર્યનો એક રાશિમાંથી બીજી રાશિમાં પ્રવેશ કરવાનો સમય હોય છે. આ દિવસે સ્નાન, સૂર્યને અર્ઘ્ય, જપ અને દાનની પરંપરા છે. ધર્મશાસ્ત્રીય પરંપરામાં સંક્રાંતિને પુણ્યકાળ માનવામાં આવ્યો છે. મત્સ્ય પુરાણ અનુસાર સંક્રાંતિના સમયે કરવામાં આવેલા દાનના વિશેષ ફળનો ઉલ્લેખ મળે છે. તેથી આ દિવસે જળ, અન્ન, કપડાં, તલ, ગોળ, છત્રી, પંખો અને ગરમીથી રાહત આપતી વસ્તુઓનું દાન કરવામાં આવે છે. આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં ઉઠીને સ્નાન કરો. પછી તાંબાના લોટામાં જળ ભરીને ઉગતા સૂર્યને જળ ચઢાવો. જળમાં લાલ ફૂલ, રોલી અથવા અક્ષત ભેળવી શકો છો. ઉનાળાની ઋતુમાં જળ, છત્રી, માટલું, ફળ, શરબત, અન્ન અને વસ્ત્રનું દાન કરો. 16 મે: શનૈશ્ચરી અમાસ, શનિ પૂજા, પિતૃ તર્પણ અને વટ સાવિત્રી વ્રત 16 મેના રોજ શનિ જયંતિ, અમાસ અને શનિવારનો સંયોગ બની રહ્યો છે. શનૈશ્ચરી અમાસ હોવાથી આ દિવસ સ્નાન-દાન અને પૂજા-પાઠની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ ખાસ રહેશે. પુરાણો અનુસાર, અમાસ પિતૃઓ માટે ખાસ તિથિ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે સવારે સ્નાન કર્યા પછી પિતૃઓ માટે પાણીમાં કાળા તલ ભેળવીને તર્પણ કરો. પીપળ અથવા શનિ મંદિરમાં સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવો. જરૂરિયાતમંદ અને દિવ્યાંગ લોકોને ભોજન કરાવો. તલ, તેલ, કાળા કપડાં કે જૂતા-ચપ્પલનું દાન કરી શકો છો. સૌભાગ્યવતી મહિલાઓ વડના વૃક્ષની પૂજા અને પરિક્રમા કરે છે. 17 મે: અધિકમાસની શરૂઆત, વિષ્ણુ ભક્તિ અને સંયમનો મહિનો 17 મેથી અધિકમાસ શરૂ થશે, તે 15 જૂન સુધી રહેશે. અધિકમાસને પુરુષોત્તમ માસ પણ કહેવાય છે. આ મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને દાન કરવાની પરંપરા છે. અધિકમાસની વ્યવસ્થા ચંદ્ર અને સૌર કેલેન્ડરમાં આવેલા તફાવતને સંતુલિત કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. આ મહિનામાં લગ્ન, ગૃહ પ્રવેશ અને અન્ય માંગલિક કાર્યો માટે મુહૂર્ત હોતા નથી. આખો મહિનો ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિ અને પૂજા-પાઠ માટે હોય છે.