અધિક માસને પુરુષોત્તમ માસ શા માટે કહેવાય છે?:આ મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા, દાન-પુણ્ય, નદી સ્નાન જેવા 10 શુભ કાર્યો કરવાની પરંપરા છે

આજથી (17 મે 2026) અધિક માસ એટલે કે પુરુષોત્તમ મહિનાનો પ્રારંભ થઈ ગયો છે. આ વર્ષે અધિક મહિનો 15 જૂન સુધી ચાલશે. ત્યારબાદ જેઠ શુક્લ પક્ષ શરૂ થશે, જે 14 જુલાઈ સુધી રહેશે. અધિક માસમાં લગ્ન, ગૃહ પ્રવેશ, મુંડન, જનોઈ સંસ્કાર જેવા માંગલિક કાર્યો માટે મુહૂર્ત નથી રહેતા. આ મહિનો ભગવાન વિષ્ણુ (પુરુષોત્તમ) ને સમર્પિત છે, તેથી આ મહિનામાં કરેલા પુણ્ય કર્મોનું ફળ અનેક ગણું વધીને મળે છે. અધિક માસને ભગવાન વિષ્ણુનું નામ કેમ મળ્યું? હિન્દી પંચાંગના વધારાના મહિનાને મલિન માનવામાં આવે છે, આ કારણે તેનું એક નામ મલમાસ પડી ગયું. બધા 12 મહિનાના અલગ-અલગ દેવતા સ્વામી છે, પરંતુ આ વધારાનો મહિનો મલિન હોવાથી કોઈ પણ દેવતા તેનો સ્વામી બનવા માંગતા ન હતા. તે સમયે મલમાસે વિષ્ણુજીને પ્રાર્થના કરી હતી. મલમાસની પ્રાર્થનાથી પ્રસન્ન થઈને વિષ્ણુજી આ મહિનાના સ્વામી બની ગયા અને પોતાનું સર્વશ્રેષ્ઠ નામ પુરુષોત્તમ પણ આ મહિનાને આપ્યું. આ કથાને કારણે અધિક માસને પુરુષોત્તમ માસ કહેવાય છે. હવે જાણો આ મહિનામાં કયા-કયા 10 શુભ કાર્યો કરી શકાય છે... 1. ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને નામસ્મરણ આ મહિનામાં રોજ વિષ્ણુ સહસ્રનામ, ॐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય મંત્ર જાપ અને શ્રીહરિની પૂજા કરવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે પુરુષોત્તમ માસમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવાથી અનેક જન્મોના પાપોનો નાશ થાય છે અને જીવનમાં સુખ-શાંતિ આવે છે. 2. દાન-પુણ્ય કરવું અન્ન, વસ્ત્ર, ધન, જળ, છત્રી, જૂતા-ચપ્પલ જેવી જરૂરિયાતની વસ્તુઓનું દાન આ મહિનામાં ખાસ કરીને કરવું જોઈએ. શાસ્ત્રોમાં કહેવાયું છે કે અધિક માસમાં આપેલું દાન અનેક ગણું પુણ્ય આપે છે. 3. સત્સંગ અને ભાગવત કથા સાંભળવી આ મહિનામાં શ્રીમદ્ ભાગવત કથા, રામાયણ પાઠ અથવા સત્સંગમાં પ્રવચન સાંભળવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. તેનાથી નકારાત્મક વિચારો દૂર થાય છે, મન શુદ્ધ થાય છે અને ભક્તિ ભાવ વધે છે. 4. વ્રત અને સંયમનું પાલન કરવું અધિક માસમાં સાત્વિક જીવન જીવવાની પરંપરા છે. ઘણા લોકો આ મહિનામાં એક સમય ભોજન કરે છે, વ્રત કરે છે. આ મહિનો આત્મ-નિયંત્રણ કરવાની શીખ આપે છે. 5. તુલસી પૂજન કરવું તુલસી વિષ્ણુપ્રિયા છે, તેથી વિષ્ણુજીની પૂજામાં તુલસીના પાન ખાસ કરીને રાખવામાં આવે છે. અધિક માસમાં રોજ સાંજે તુલસી પાસે દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે. તુલસીના છોડની સેવા કરવાથી વિશેષ પુણ્ય મળે છે. 6. તીર્થ સ્નાન કરવું આ મહિનામાં ગંગા, યમુના, નર્મદા, શિપ્રા જેવી પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવા ભક્તો પહોંચે છે. જે લોકો નદી સ્નાન કરી શકતા નથી, તેઓ ઘરે જ પાણીમાં ગંગાજળ ભેળવીને સ્નાન કરી શકે છે. આવું કરવાથી પણ તીર્થ સ્નાન સમાન પુણ્ય મળે છે. 7. મંત્ર જાપ અને ધ્યાન કરવું આ મહિનામાં પૂજા-પાઠની સાથે મંત્ર જાપ, ધ્યાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. વિશેષ રૂપે વિષ્ણુજીના મંત્રોનો જાપ કરવાની પરંપરા છે. 8. પિતૃ તર્પણ અને સેવા કાર્ય કરવું પિતૃઓ માટે તર્પણ, શ્રાદ્ધ જેવા શુભ કાર્યો કરવા જોઈએ. જરૂરિયાતમંદ વૃદ્ધો, ગરીબોની સેવા કરવી પુણ્યકારી માનવામાં આવે છે. ઘર-પરિવારના મૃત સભ્યોને પિતૃ દેવ માનવામાં આવે છે, તેમના નામ પર શુભ કાર્યો કરવાની પરંપરા છે. 9. ગૌ સેવા કરવી ગાયને ચારો, પાણી આપવું અને પશુ-પક્ષીઓ પ્રત્યે દયા ભાવ રાખવો આ માસનું મહત્વપૂર્ણ કર્મ માનવામાં આવે છે. કોઈ ગૌશાળામાં ગાયોની દેખભાળ માટે ધનનું દાન પણ કરવું જોઈએ. 10. તીર્થ યાત્રા કરવી આ મહિનામાં ભગવાન વિષ્ણુ, શ્રીકૃષ્ણ, શ્રીરામ સંબંધિત તીર્થો જેવા કે મથુરા, જગન્નાથ પુરી, દ્વારકા, બદ્રીનાથ, અયોધ્યા જેવા તીર્થોની યાત્રા કરવાની પરંપરા છે. ક્રોધ અને નકારાત્મકતાથી બચો આ મહિનામાં જૂઠ, ગુસ્સો, કટુ વચન અને હિંસાથી દૂર રહેવું જોઈએ. સત્ય, શાંતિ અને સંયમનું પાલન કરવું જોઈએ. તેને જ વાસ્તવિક આધ્યાત્મિક સાધના માનવામાં આવી છે.