ટાટા સન્સના લિસ્ટિંગ પર ટાટા ટ્રસ્ટ્સમાં મતભેદ:નોએલ ટાટા IPOની વિરુદ્ધ, બે ટ્રસ્ટીઓ લિસ્ટિંગની તરફેણમાં; 8 મેના રોજ નિર્ણય થઈ શકે છે

ટાટા ગ્રુપની પેરન્ટ કંપની 'ટાટા સન્સ'ને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરવાના મુદ્દે ગ્રુપના ટોચના મેનેજમેન્ટમાં મતભેદ ઊંડા થયા છે. ટાટા ટ્રસ્ટના ચેરમેન નોએલ ટાટા આ લિસ્ટિંગની વિરુદ્ધ છે, જ્યારે ટ્રસ્ટના બે મોટા સભ્યો આરબીઆઈના નિયમોનો હવાલો આપતા આઈપીઓ લાવવાના પક્ષમાં છે. આ સમગ્ર વિવાદ અને તેની અસરને સમજવા માટે વાંચો આ QA: 1. ટાટા ગ્રુપમાં વિવાદનું મુખ્ય કારણ શું છે? ટાટા ટ્રસ્ટ પાસે ટાટા સન્સની બે-તૃતીયાંશ હિસ્સેદારી છે. વિવાદનું મૂળ 'ટાટા સન્સ'નો IPO છે. ટાટા ટ્રસ્ટના બે ટ્રસ્ટી વેણુ શ્રીનિવાસન અને વિજય સિંહ ઈચ્છે છે કે ટાટા સન્સને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરવામાં આવે. તેમનું માનવું છે કે તેનાથી કંપનીમાં પારદર્શિતા આવશે. જ્યારે, નોએલ ટાટા હજુ પણ ટાટા સન્સને 'ક્લોઝલી હેલ્ડ' એટલે કે ખાનગી કંપની જ જાળવી રાખવા માંગે છે. 2. લિસ્ટિંગને લઈને RBIનો નવો નિયમ શું કહે છે? RBI ના નવા નિયમો અનુસાર, 1 જુલાઈ 2026 થી ટાટા સન્સને 'વ્યવસ્થિત રીતે મહત્વપૂર્ણ' શેડો બેંક (NBFC) ગણવામાં આવશે. નિયમ એ છે કે જો કોઈ શેડો બેંકની એસેટ સાઈઝ 1 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ હોય, તો તેને શેરબજારમાં લિસ્ટ થવું ફરજિયાત છે. ટાટા સન્સ આ દાયરામાં આવે છે. 3. શું ટાટા ગ્રુપે અગાઉ પણ લિસ્ટિંગ ટાળવાનો પ્રયાસ કર્યો છે? હા, આ પહેલીવાર નથી. 2022 માં પણ RBI એ ટાટા સન્સને 'અપર-લેયર' NBFC ની શ્રેણીમાં રાખ્યું હતું અને ત્રણ વર્ષનો સમય આપ્યો હતો. ત્યારે ગ્રુપે પોતાનું દેવું રીસ્ટ્રક્ચર કરીને અને પોતાને 'નોન-સિસ્ટમેટિક' ગણાવીને લિસ્ટિંગ ટાળી દીધું હતું. પરંતુ હવે RBI એ તે રસ્તાઓ બંધ કરી દીધા છે. 4. 8 મેની બોર્ડ મીટિંગમાં શું થવાની અપેક્ષા છે? 8 મેના રોજ ટાટા ટ્રસ્ટ્સની એક મહત્વપૂર્ણ મીટિંગ યોજાવાની છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વેણુ શ્રીનિવાસન અને વિજય સિંહ આ મીટિંગમાં સત્તાવાર રીતે લિસ્ટિંગની તૈયારી શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી શકે છે. આ ઉપરાંત, ટાટા સન્સના બોર્ડમાં નવા ટ્રસ્ટી નોમિની પસંદ કરવા પર પણ ચર્ચા થશે. 5. નોએલ ટાટા લિસ્ટિંગનો વિરોધ શા માટે કરી રહ્યા છે? ટાટા ટ્રસ્ટ પાસે ટાટા સન્સનો બે-તૃતીયાંશ હિસ્સો છે. નોએલ ટાટાને ડર છે કે લિસ્ટિંગ થવાથી ગ્રુપની કંપનીઓ પર ટાટા ટ્રસ્ટ્સનું નિયંત્રણ ઓછું થઈ શકે છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે ટાટા સન્સ પર ટ્રસ્ટની પકડ પહેલાં જેવી જ મજબૂત બની રહે. ફેબ્રુઆરીમાં એવા સમાચાર પણ આવ્યા હતા કે તેમણે ટાટા સન્સના ચેરમેન એન. ચંદ્રશેખરન પાસેથી આ વાતની ગેરંટી માંગી હતી કે કંપની લિસ્ટ નહીં થાય. 6. ચેરમેન એન. ચંદ્રશેખરનનું તેના પર શું વલણ છે? રિપોર્ટ્સ અનુસાર, જ્યારે નોએલ ટાટાએ ચંદ્રશેખરન પાસેથી લિસ્ટિંગ ન થવાની ગેરંટી માંગી, ત્યારે તેમણે આવું વચન આપવાનો ઇનકાર કરી દીધો. તેમનો તર્ક હતો કે આ રેગ્યુલેટરી મામલો છે. આ જ કારણે ચંદ્રશેખરનના ત્રીજા કાર્યકાળના રી-અપોઇન્ટમેન્ટ પર વોટિંગ પણ ટળી ગયું હતું. 7. શું RBI ટાટા ગ્રુપને કોઈ ખાસ છૂટ આપી શકે છે? તેની શક્યતા ખૂબ ઓછી છે. RBI એ અનૌપચારિક રીતે સંકેત આપ્યા છે કે તે ટાટા ગ્રુપ માટે નિયમોમાં કોઈ અપવાદ નહીં બનાવે. રેગ્યુલેટરનું માનવું છે કે જો ટાટાને છૂટ આપવામાં આવે, તો બીજી કંપનીઓ પણ આવી જ માગ કરશે, જેનાથી બેન્કિંગ નિયમો નબળા પડશે. 8. જો ટાટા સન્સનો IPO આવે, તો સૌથી વધુ ફાયદો કોને થશે? તેનો સૌથી મોટો ફાયદો 'શાપૂરજી પાલોનજી (SP) ગ્રુપ' ને થશે. મિસ્ટ્રી પરિવાર પાસે ટાટા સન્સની 18.4% હિસ્સેદારી છે. શાપૂરજી પાલોનજી ગ્રુપ ભારે દેવામાં છે અને તેમણે પોતાની આ હિસ્સેદારી ગીરવે મૂકી છે. લિસ્ટિંગ થવાથી તેમના હિસ્સાની વેલ્યુ અનલોક થશે અને તેઓ પોતાનું દેવું ચૂકવી શકશે. 9. શાપૂર મિસ્ત્રી પરિવારની નેટવર્થ પર તેની શું અસર પડશે? બ્લૂમબર્ગ બિલિયોનેર્સ ઇન્ડેક્સ અનુસાર, SP ગ્રુપ ચલાવતા શાપૂર મિસ્ત્રીની નેટવર્થ લગભગ 32 અબજ ડોલર છે. ખાસ વાત એ છે કે તેમની આ સંપત્તિનો 75% હિસ્સો ટાટા સન્સની ભાગીદારીમાં ફસાયેલો છે, જેને તેઓ હજુ વેચી શકતા નથી. લિસ્ટિંગ તેમના માટે 'ગેમ ચેન્જર' સાબિત થશે. 10. આગળ શું થવાનું છે? આગામી બે મહિનામાં ચિત્ર સ્પષ્ટ થઈ જશે. ટાટા સન્સ હાલમાં રેગ્યુલેટર પાસેથી અનૌપચારિક સલાહ લઈ રહ્યું છે અને સમયમર્યાદા વધારવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. જો 8 મેની મીટિંગમાં ટ્રસ્ટીઓ પ્રભાવી રહેશે, તો ભારતના કોર્પોરેટ ઇતિહાસનો સૌથી મોટો IPO જોવા મળી શકે છે.